تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

تاریخ مردم شناسی در ایران (4) نخستین مساعی ، و نخستین کتابهای چاپ شده مرتبط ( منابع ) مردم شناسی در ایران

چهارشنبه 1 آذر 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

تاریخ مردم شناسی در ایران (4)


نخستین مساعی ، و نخستین کتابهای چاپ شده مرتبط 


( منابع ) مردم شناسی در ایران


در بررسی نوشته های مردمشناختی فارسی در دهه های 1310 و 1320 باید توجٌه داشت که :

-      مدرنیسم سبب حضور تحصیلکردگان غربی در صحنه و طبیعتا" استفاده ی آنان از روشهای غربی شده بود

-      ناسیونالیسم حاکم بر توجٌه نویسندگان به « سرزمین » ایران افزوده بود که نگارش آن بیشتر در حوزه جغرافیا ، به ویژه جغرافیای انسانی صورت می گرفت ، و شباهت جغرافیای انسانی و مردم شناسی به حدٌی است که در رده بندی کتابخانه ای این دو در جوار یکدیگر قرار می گیرند .

-      با این وجود مردم توصیف شده در آثار  براون ، سایکس ، کیهان و ... اکثرا" همان مردم با خصوصیات زمان حکومت قاجاریان هستند .

اد



وووجود آثار امثال براون و ژنرال سایکس که با نگاه بیرونی به بررسی پرداخته اند کاملا" یک غنیمت است

-      اقبال پژوهشگران بیشتر به جغرافیا ، و ادبیات شفاهی چون گویش ها ، و موسیقی بوده است

از آنجمله اند :

مسعود کیهان . جغرافیای مفصل ایران . 1311 .

بدر الملوک بامداد . طباخی . 1312

کوهی کرمانی . چهارده افسانه از افسانه های روستائی ایران . 1314 .

عباس شوقی . دشت گرگان . 1314

ادوارد براون . یک سال در میان ایرانیان

سایکس . هشت سال در ایران . 1315 .

تقی بهرامی . فرهنگ روستائی  یا دائره المعارف فلاحتی . 1316 .

صادق کیا . واژه نامه طبری . 1316 .

بهمن کریمی . جغرافیای مفصل تاریخی غرب ایران . 1316 .

دکتر ج کریستی ویلسن . تاریخ صنایع ایران . 1317 .

م . مقدم . گویشهای وفس و آشتیان و تفرش . 1318 .

دکتر بر افروخته . تاریخ سواری و سوارکاری در ایران . 1320 .

حاج میرزا محمد حسین قریب . ساز و آهنگ باستان ، یا تاریخ موسیقی . 1320 .

نظرات() 

نخستین مساعی ، و نخستین کتابهای چاپ شده مرتبط ( منابع ) مردم شناسی در ایران

سه شنبه 30 آبان 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

-       

تاریخ مردم شناسی در ایران (3)


نخستین مساعی ، و نخستین کتابهای چاپ شده مرتبط 


( منابع ) مردم شناسی در ایران


قبل از اینکه مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران زیر نظر دکتر غلامحسین صدیقی و به مدیریت دکتر احسان نراقی تاسیس شود ، بسینیه در آن به نخستین گروه ایرانیان ، مردم شناسی تدریس کند ، و کتاب مشترک وی با دکتر علیمحمد کاردان توسط استاد اخیر الذکر به فارسی ترجمه شود لفظ « مردم شناسی » اینچنین شناخته شده و رایج نبوده است . به احتمال بسیار زیاد مقاله ، رساله و کتابی بنام مردم شناسی وجود نداشته است ؛ و شاید واضع این اصطلاح به زبان فارسی شخص دکتر علیمحمد کاردان به عنوان مترجم دروس و کتابِ مشترک خود با بسینیه بوده باشد .

در دهه 1310 ، صرفنظر از کتابهای قدیمیِ خطی و احتمالا" چاپ سنگی ، کتابهائی مرتبط با فولکلور – مردم شناسی در ایران چاپ و منتشر شده بودند که از آنجمله اند :

عبدالله مستوفی . شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه . بی تا

سی کوپر مریان . سفری به سرزمین دلاوران . 1304 .

حسن پیر نیا . داستانهای ایران قدیم . 1307 .

مادام وولفسن . ایرانیان در گذشته و حال . 1309 .

این نخستین کتاب ها در ضمن معرف مقولات بنیانی مردم شناسی در ایران می باشند :

-      خاطرات ؛ تاریخ

-      جغرافیای انسانی ؛ توصیف یک محل

-      که این هردو معمولا" محتویات نوشته هائی هستند تحت عنوان :

-      سفرنامه

توجٌه ایرانیان به فولکلور ، ادبیات شفاهی و مشخصا" « قصٌه » نیز در همین رد یف می باشد .

  • امروزه خاطرات به دلایلی که از همه مهمتر جامع نبودنشان و احتمال لغزشهای حاصل از خود بینیِ خاطره نگار است چندان اعتباری در روشهای مردمشناختی ندارند .

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (2)

پنجشنبه 25 آبان 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

نخستین کتاب علمی مردم شناسی در ایران

نخستین کلاس دانشگاهی مردم شناسی

نخستین استادان ...

-    

   

 پیر بسنیه


نخستین یا شاید از نخستین کتابای مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران که توسط بزرگانی فارغ التحصیل از فرانسه چون دکتر غلامحسین صدیقی – دکتر احسان نراقی – دکتر علیمحمد کاردان – و... اداره می شد ترجمه کتابی از بسن یه استاد دانشگاه نیس فرانسه بود :

انتشارات شماره 2 مؤسسه ( چاپ دوٌم (23 )

روش مردم شناسی

تالیف پیر بسن یه

با همکاری و ترجمه دکتر علیمحمد کاردان

چاپ و انتشار 1340 . 460صفحه – بها 40 ریال

« رساله ایست مختصر و مفید که راه تحقیق در مسائل مردم شناسی را ، بصورتی علمی ، به طالبان این علم می آموزد و به دانشجویان و دانش پژوهان شیوهء بررسی در مسائل اجتماعی جوامع محدود ، مانند عشایر و ایلات را نشان می دهد . در این رساله ، علاوه بر شناساندن شیوه های گوناگون تحقیق در اینگونه جوامع و چگونگی ثبت و ضبط وقایع شیوه برخورد محقق با مردم جوامع دور افتاده و محدود ( که خود امر بسیار دقیق و ظریفی است ) مورد بحث قرار گرفته است . نویسنده که خود در کشورهای آسیائی از طرف یونسکو مامور تحقیق در اینگونه مسائل و تدریس روش تحقیق بوده است ، با بیانی ساده ، راه پژوهش را تشریح کرده و کوشیده است که برای توضیح مطالب خود مثالهای جالبی از  زندگانی اجتماعی اقوام آسیائی بیاورد .

به سبب استقبالی که از این رساله بعمل آمده است ، چاپ آن یکبار تجدید شده و متن فرانسه آن نیز در سلسله انتشارات مؤسسه به شماره 5 به چاپ رسیده است . »

در آن دوره سازمان ملل متحد به عنوان کمک به کشورهای در حال توسعه استادانی بزرگ را به ایران اعزام می داشته است .

پیر بسنیه ، استاد دانشگاه نیس ، طی سالهای 1338 ، که نخستین دوره آموزشی علوم اجتماعی در مؤسسه شروع شده است و نیمه دوٌم 1339 که خود به تدریس آن پرداخته است در ایران بوده علاوه بر 8 جلسه تدریس مردم شناسی که سابقه نخستین تدریس مردم شناسی ایران را به نیمه دوٌم سال 1339 می رساند ، تحقیقاتی در ایلات و عشایر ایران ، بخصوص ایل شاهسون ، و روستاهای آن کشور داشته است ؛ و به گفته ای از دستیاری دکتر علیمحمد کاردان ، فارغ التحصیل دوره ی دکتری دانشگاه ژنو در فلسفه و روانشناسی ، که برخی وی را نخستین استاد مردم شناسی در ایران معرفی کرده اند ، بهره می برده است . به گفته ای دکتر احسان نراقی نخستین یا از نخستین استادان مردم شناسی در ایران بوده است .


دکتر علیمحمد کاردان

دکتر علیمحمد کاردان با علاقه ای وافر به روانشناسی اجتماعی که در مکتب فرهنگی مردم شناسی مشترک است از بنیانگذاران مردم شناسی علمی در ایران ، بخصوص در بخش فرهنگ معنوی است .


نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (1)

چهارشنبه 24 آبان 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

هشتادمین سال مردم شناسی در ایران ؟

 


تاریخ مردم شناسی در ایران (1)

حدود پانزده – شانزده سال وقتی پس از صرف ناهار در سازمان برنامه چنددقیقه ای در مرز شمالی آن با کاخ نگارستان قدم میزدم چشمم به اتاقی می افتاد که سالها محل کار دکتر غلامحسین صدیقی ، وزیر کشور انقلابی حکومت ملٌی دکتر محمد مصدق ، بود و خاطرات هر آنچه را که او و یارانش به من و همدوره های دانشگاهیم آموخته بودند .

دکتر غلامحسین صدیقی پس از مبارزاتی قهرمانانه که بر علیه دیکتاتوری وابسته محمد رضا شاه داشت بنا به دکتری ممتازش در رشته فلسفه با گرایش جامعه شناسی از دانشگاه سوربن پاریس در سال 1317 به استادی ( دانشیاری ) دانشگاه تهران رسیده بود و چنین دانشمندی سیاستمدار با مشاهده ضعف علمی شدید ایران در علوم اجتماعی ، و با نوعی انشعاب از گروه فلسفه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران ، به تاسیس گروه آموزشی مستقل علوم اجتماعی در آن دانشکده و تاسیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران ، در سال 1337 ، پرداخته بود .

از علوم اجتماعی رشته هائی چون علوم اقتصادی ، علوم سیاسی و حقوق قبلا" در دانشگاه تهران ایجاد شده در یک دانشکده گرد آمده بودند . بنابر این در رشته علوم اجتماعی به رشته هائی مبتنی بر جامعه شناسی اتکاء می شد :

جامعه شناسی شهری

جامعه شناسی روستائی

جمعیت شناسی

و... انسانشناسی یا مردم شناسی که گرایش قابل توجٌهی به بررسی ایلات و عشایر داشت .

مردم شناسی ایران از 1316

مردم شناسی علمی در ایران عملا" با دکتر غلامحسین صدیقی کلید خورده است :

مروٌج علوم اجتماعی و بنیانگذار جامعه شناسی در ایران « جنبشهای دینی ایرانیان » را ، در سال 1316 ، بخشی بسیار مهم در تز دکتری خود قرار داده بود که خود از مبانی مطالعات مردم شناسی ایران ، شاید نخستین یا لااقل یکی از نخستین مطالعات مردم شناسی به سبک علمی و جدید ، است ؛ و بعدا " به صورت مستقل چاپ و نشریافته است .

« دکتر صدیقی که خود در 1316 طرح و دستورکار تشکیل موزه مردم شناسی تهران را تهیه کرده بود ، تدریس این درس را در دانشکدهء ادبیات توسط استادان جوان معمول نمود و در مقام سرپرست کمیته انسان شناسی شورای مرکز تحقیقات علمی مناطق خشک ( از تیرماه 1338 ش ) کوشش های بیشتری را تقبل کرد . به عنوان عضو انجمن آثار ملی از پژوهشهای باستانشناسی و تاریخی و جغرافیای تاریخی و انسانی ، تشویق و ترغیب به عمل آورد ... » .

در این رشته قبل از هرچیز مسئله عنوان رشته مطرح شده بود . آنان که تحت تاثیر علوم اجتماعی در کشورهای انگلوساکسون قرار داشتند عنوان انسانشناسی را می پسندیدند و کسانی که اکثرا" تحصیلکرده ی کشور فرانسه بودند عنوان مردم شناسی را ترجیح می دادند ؛ به دو دلیل :

-      مردم شناسی بیشتر حاکی از علوم اجتماعی و روابط بین افراد جامعه است

-      روابط اجتماعی در جامعه ای در حال تو سعه چون ایران و درس گرفتن آن در برنامه های توسعه اقتصادی مقتضی مردم شناسی است .در ایران سالهای 1330 محتویات مردم شناسی ونه به این عنوان و روش دانشگاهی وجود داشته است و چه بسا در قدیم الایٌام افرادی چون ابوریحان بیرونی – ناصر خسرو قبادیانی و... تا نویسندگانی اهل ادب و ادبیات چون جمالزاده و بخصوص صادق هدایت به این مهم پرداخته بودند . امٌا روش آنان ، حتی روش کارهای فولکلوریک صادق هدایت ، آچنان که باید و شاید روشی علمی و جهانی نبود .

نظرات() 

اتفاقاتی باورنکردنی؛ هر آنچه باید از جادوگری در فوتبال ایران بدانید

چهارشنبه 24 آبان 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

الا بذکرالله تطمئن القلوب

قهرمانی‌ها و شکست‌ها به جادوگری ارتباط دارد؟ این گزارشی است که از صحبت‌های چند سال اخیر اهالی فوتبال گردآوری شده و به حقایق عجیبی اشاره دارد.

به گزارش ایلنا، جادوگری در فوتبال طی هفته‌های اخیر به سوژه اصلی تبدیل شده است و در این گزارش به برخی حواشی و جنجال‌های سال‌های اخیر فوتبال ایران می‌پردازیم.

* جادوگر در جام جهانی

شاید پر سر و صداترین جادوگر فوتبال جادوگر تیم ملی مکزیک در جام جهانی 2006 باشد. مردی قد بلند، با کلاهی بلند و نوک تیز، موهای آویزان و احتمالا پر از طلسم و مهره های رنگارنگ با پالتویی هزار تو و چوب دستی که بیش از همه تصاویر اروپا در قرون وسطی را به خاطر می آورد. جادوگر تیم ملی مکزیک رسما پیش از شروع جام جهانی به آلمان رفت و تک تک ورزشگاه های محل بازی تیمش را طلسم کرد و منتظر نتیجه ماند. چند روز بعد و با شروع رقابت ها البته تاثیر بالای طلسم های او روشن شد. مکزیک در مجموع چهار دیدارش تنها یک بار موفق به پیروزی شد که آن هم برابر تیم ملی ایران بود. گویی طلسم و جادوهای او تنها بر ابراهیم میرزاپور و رحمان رضایی ما کارگر افتاده بود. شاید هم آنگولا و پرتغال و آرژانتین جادوگران بهتری داشتند...!

فرانسوی ها دسته دیگر از خرافی های فوتبال را تشکیل می دهند. فابیان بارتز در جام جهانی 98 فرانسه دروازه اش را با طلسم جادوگران بسته نگه می داشت. همین طور گفته می شد که ریموند دومنک سرمربی تیم ملی فرانسه در جام جهانی 2006 هم برای چینش نفرات خود از پیش گویی جادوگران استفاده می کند. فرانسوی ها البته برخلاف مکزیکی ها توفیقات درخوری هم کسب کردند. آن ها در حضور بارتز در چهارچوب دروازه شان قهرمان و با ترفندهای دومنک نایب قهرمان جهان شدند. احتمالا علم جادوگری در فرانسه پیشرفت هایی داشته که مکزیکی ها از آن بی خبر بودند و البته این موفقیت ها هیچ ربطی هم به حضور زین الدین زیدان و نمایش های درخشانش در ترکیب خروس ها نداشت!

* مرد ردا سفید که بود؟! تقوی متهم ردیف اول

سال 1382 در دومین دوره لیگ برتر برای اولین بار بحث جادوگر در فوتبال ایران رواج یافت. بازیکنان باشگاه سایپا که آن روزها تحت نظر مجتبی تقوی تمرین می کردند از رفت و آمد مردی با ردایی سفید به تمرینات تیم شان سخن می گفتند که همه کاره تیم است. مردی که اسمش امیر الف بود، درویش مسلکی ساکن مهرشهر کرج که کارش جادونویسی بود. او با سحر و جادو باعث شده بود تا سایپا هفته های متوالی بازی هایش را از حریفان ببرد. البته همه این ها حرف هایی بود که بازیکنان سایپا درباره آن روزها می گفتند. خاطراتی اعجاب انگیز که باورش حتی در ذهن نمی گنجید؛

(ا _ص): «پایش آسیب دیده بود و وقتی آقا مجتبی لیست 18 نفره تیم را خواند نامی از او در لیست دیده نمی شد. همان موقع درویش به رختکن آمد. او مدام بچه ها را نگاه می کرد و سر آخر گفت، نیست. آن بازیکنی که خواب دیدم گل می زند، در بین شان نیست. با گفته هایش فهمیدیم منظورش کیست. او که اسمش در لیست نبود ساکش را جمع کرده بود و داشت برمی گشت، به اصرار جادوگر زنگ زدند و به ورزشگاه برگرداندنش. او در آن مسابقه 30 دقیقه با پای بانداژ شده بازی کرد و یک گل زد و بعد تعویض شد. ما آن بازی را با همین تک گل بردیم.»

این خاطره که یکی از بازیکنان سابق سایپاست که حالا در تیمی دسته اولی بازی می کند و البته تنها اتفاق عجیب نیست که از تیم تقوی نقل شده! خاطره دیگر از آن تیم ماوراء الطبیعه سایپا به چند هفته بعد از بردهای متوالی برمی گردد که یکباره این تیم روی دور باخت افتاد. سایپا بیش از 10 بازی را باخت و از صدر جدول به انتها رفت. درست اتفاقی شبیه به ماجرایی که گریبان برق را در لیگ هشتم گرفت. در آن زمان سایپا بازیکنی به نام حمید جعفری داشت که کاپیتانشان بود، تقوی در دعوایی کلامی حکم به اخراج این بازیکن از تیم داد. البته این اخراج را هم به نقش جادوگر ربط می دادند!

«حمید که اخراج شد به نوشهر رفت و در کوهستان های آن قسمت از شمال درویشی را پیدا کرد که می گفتند نفسش حق است. او سایپا را طلسم کرد و دیگر تیم ما نبرد.»

این جمله را بسیاری از بازیکنان آن زمان سایپا تکرار می کنند. البته مجتبی تقوی دو سال بعد وقتی سرمربی نفت آبادان شده بود قسم می خورد هیچ وقت از رمال یا جادوگر در تیمش استفاده نکرده اما همان جا در آبادان هم شایعاتی علیه او رواج داشت!

* پاس را جادوگر قهرمان کرد...؟!

منوچهر صالحی، مدیر عامل سابق سایپا که از قضا رفیق گرمابه و گلستان الف.الف بوده در جایی ادعا کرد که پاس تهران در سال 83 با کمک امیرخان (؟!) قهرمان شده و اصلا مجید جلالی رفیق فابریک امیر اسکندری است و سردار آجرلو هم ممکن است منکر شود اما کامل در جریان بوده است. صالحی قبل تر از امیر اسکندری بسیار تعریف کرده و با این عنوان که نیروی ماورایی او بسیار موثر است به تمجید از او در رسانه های ورزشی پرداخته بود. صالحی در جایی دیگر گفته بود که علاوه بر مجید جلالی، فرهاد کاظمی و امیر قلعه نویی و علی دایی و مجتبی تقوی هم به خانه جادوگر رفت و آمد دارند. حالا هشت سال می گذرد و پرونده دوباره باز شده است و تقوی هم متهم ردیف اول است.

* جادوگر سر تمرین تیم ملی

در زمان سرپرستی مرحوم منصور پورحیدری در تیم ملی، فردی با لباس مرتب سر تمرین تیم ملی حاضر شد و به او گفت: «اگر شما، مربیان و مسئولان فدراسیون بخواهید من می‌توانم تیم ملی را در مقابل کره شمالی پیروز و شما را راهی جام جهانی کنم که در همین زمان با واکنش شدید منصور پورحیدری مواجه شد و به او اعلام گردید که به خرافات و جادو اعتقادی نیست و دیگر دور و بر تیم ملی حاضر نشود. او هم رفت و دیگر پیدایش نشد و البته ایران هم به جام جهانی نرفت!»

* 150 میلیون بده دربی را ببر...!

امیرعابدینی که سابقه مدیریت در تیم پرسپولیس را دارد مانند بسیاری دیگر از مدیران فوتبال از سوی جادوگران و واسطه‌هایشان و گاه دیگر مدیران فوتبال پیشنهادهایی در این زمینه داشته است. خود او در این باره می گوید: «زمانی که مدیرعامل باشگاه پرسپولیس بودم قبل از بازی با استقلال یکی از به اصطلاح جادوگرها با من تماس گرفت و ادعا کرد با مبلغ 150 میلیون می‌تواند پرسپولیس را در دربی برنده کند. من هم به او گفتم اگر توانستی کاری کنی که استقلال در دربی برنده شود من این مبلغ را به تو خواهم داد. یادم هست یکی از مشاورانم در استادیوم به من گفت چرا برای بازی نگرانی؟ گفتم اگر ببازیم به آن فرد باخته‌ایم. خوشبختانه آن بازی را پرسپولیس برنده شد و آقای جادوگر خودش طلسم شد.»

 

* دروازه بانی که مادرش جادوگر بود

می گفتند مادر یکی از دروازه بانان معروف لیگ برتری طالع بین است. این دروازه بان سرشناس، چند سالی در اوج بود و همیشه یک بسته کوچک به همراه خود داشت. در یکی از بازی های لیگ برتر، دروازه بان حریف که از این موضوع آگاه بود، کاری می کند که توپ جمع کن تیمش وسط نیمه بازی، بسته این دروازه بان را برمی دارد؛ جالب این که در آن بازی، این دروازه بان معروف گل می خورد و تیم سرشناس هم بازنده از زمین بیرون می رود...!

* شاخ بز را دفن می کرد...!

سال گذشته سایت گل فارسی در گزارشی از قول یک مربی از جادوی مربی دیگر نوشت: «او قبل از بازی بز می کشد و شاخ بز را در داخل چمن دفن می کند و این کار با گفتن کلماتی خاص جادو بوجود می آورد. گوشت بز را هم نباید کسی استفاده کند و باید در جایی خاک شود.»

* گفت پانصد هزار تومان بدهید برنده شود...!

چندی قبل مسئول یکی از باشگاه ها ایران در لیگ برتر عنوان کرد فردی با باشگاه آنها تماس گرفته و گفته است من قدرت جادویی دارم و برای اینکه به شما نشان دهم که می توانم به تیم شما کمک کنم، به شما می گویم که در این دیدار برنده می شوید، زیرا از حمایت من برخوردار هستید! اما اگر بخواهید این حمایت ادامه دار باشد، برای هر مسابقه باید پانصد هزار تومان به من بدهید. این شخص تأکید کرد: «اتفاقا در آن دیدار تیم ما برنده شد؛ اما حاضر نشدیم با چنین افرادی کار کنیم و او هم مدام تهدید کرد که نمی گذارد تیم ما روی خوش ببیند!»

* ادعای عجیب صمد مرفاوی

مرفاوی در ابتدای لیگ یازدهم و زمانی که مربی مس کرمان بود پس از باخت خانگی برابر استقلال بدون اینکه پرسشی مطرح شود، بحث متوسل شدن عده‌ای از اهالی فوتبال به کارهای ماورایی را پیش کشید و با طعنه به مربی و بازیکنان استقلال مدعی شد، آنها با امدادهای غیبی در کرمان به پیروزی رسیدند و به این ترتیب، ادعای عجیب مرفاوی با واکنش تند روزنامه نگاران باشگاه استقلال همراه شد و آن ها در پاسخ به سرمربی مس از او خواستند از دیدن سریال‌های تلویزیونی ماه رمضان که بیشتر به مسائل ماوراءالطبیعه می‌پردازند، خودداری کند!

* گلاب بریز گالن، گالن!

یکی از مربیان صباباطری خاطره ای را از فصل سوم لیگ برتر از بازی با پیکان نقل می کند که مهر تائیدی بر باورهای خرافی در لیگ برتر است: «با پیکان بازی داشتیم. بازی در زمین ما در صباشهر انجام می شد. چند ساعت قبل از شروع مسابقه درویشی که ذکر می گفت همراه با اعضای کادرفنی تیم چرخی در زمین زدند. دایی فرهاد (فرهاد کاظمی) حسابی ترسید. او می گفت احتمالا دعانویس آورده اند و تیم ما را سحر کرده اند. به همین دلیل دستور داد 40 گالن گلاب دور زمین بریزند تا سحر جادوگر پیکان را باطل کنند!»

آن بازی را صبا با دو گل از حریفش برد.

* نجاست چاره درد است...!

این یک روایت واقعی از نادر دست نشان است. او خاطره ای را از فصلی تعریف می‌کند که سرمربی مس کرمان در لیگ برتر بود. تیم آنها در شیراز باید به مصاف مقاومت سپاسی می رفت. آقای جادوگر با واسطه درخواست اجرت از مربی مس کرده بود و گفته بود به ورزشگاه می آید تا آنها را طلسم کند. دست نشان در این باره می گوید: «گفته بودند می آید تا باخت ما را ببیند. ما هرچه فکر کردیم، چاره ای بهتر از این ندیدیم که با نجاست به مصافش برویم. می گفتند او ورد می خواند و یکی از دوستان نزدیکم گفت اگر ما جاهایی را که او طلسم می کند نجس کنیم طلسمش نمی گیرد. ما با همکاری بازیکنان تیم ! دبه ای 20 لیتری را آماده کرده بودیم که البته آقای جادوگر خلف وعده کرد و نیامد تا ما هم از معجون مان استفاده نکنیم! ما آن روز مقاومت را در شیراز با دو گل شکست دادیم.»

* مظلومی: در عمان باورم شد که جادو هست

پرویز مظلومی یکی از کسانی است که اگرچه در تیمش جادوگر ندارد اما این خرافات را به چشم دیده و باور دارد: «در لیگ که زیاد این مسائل را می شنوم و انگار جادو و جمبل رسمی شده است. همین امروز خواندم که شیری گفته می خواهد با جادوگر قرارداد ببندد. این کار نامردی است. هر کسی که از این شیوه استفاده کرده چوبش را خورده است.»

او در ادامه می گوید زمانی که در لیگ عمان مربیگری می کرده به چشم دیده است که تیم ها از جادوگر استفاده می کردند؛ «مربی تیم السداب عمان بودم. تیم ما در بازی رفت در خانه دو گل از رقیب خورده بود. قبل از بازی برای بچه ها کلی حرف زدم و تاکتیک بازی را چیدم. حرف هایم که تمام شد دیدم دو بازیکن ما به کنار دروازه ها رفتند و ادرار کردند. با عصبانیت به آنها پرخاش کردم اما همه تیم فریاد می زدند تیم حریف ساحر دارد و فقط این شکلی می شود سحرش را باطل کرد.»

تیم مظلومی بازی در زمین حریف را پس از ابطال طلسم 6 بر یک برده بود تا مظلومی به صف آنهایی بپیوندد که خرافات را می پذیرد.

* جادو را از زمین بیرون نیاور...!

چند سال قبل ابومسلم تیم خوبی داشت. شاگردان اکبر میثاقیان نتایجی مطلوب بدست می آوردند. آن زمان هنوز پای شفق و خداداد به تیم باز نشده بود و میثاقیان خودش همه کاره تیم بود. تیم او مدام می برد و می گفتند میثاقیان در تیمش جادوگر دارد. این ادعا را تقریبا همه حریفان ابومسلم نقل می کردند. این تیم دو بار پرسپولیس را در تهران و مشهد شکست داد. اتفاقی که غیرقابل باور به نظر می آمد. در یکی از بازی ها تیم اکبر اوتی باید در اهواز با فولاد بازی می کرد. جادوگر شب قبل از بازی یونس گرائیلی را به عنوان طلسم و بازیکن هدف انتخاب کرده بود. مهاجم قد بلند در آن بازی تک گل تیمش را هم زد؛ همان طور که ساحر وعده داده بود. در دقایق پایانی فشار فولاد زیاد شده بود. میثاقیان می خواست با بیرون آوردن گرائیلی دفاع به زمین بفرستد اما جادوگر اصرار داشت با این کار سحر باطل می شود. تعویض انجام شد در شرایطی که 6 دقیقه مانده بود تا پایان. سه دقیقه بعد ابومسلم گل مساوی را خورد و دعوایی سخت بین ساحر و سرمربی در گرفت. این روایت را البته شخص آقای ساحر نقل کرده است و بی شک میثاقیان تکذیبش می کند.

* قرآن متبرک

باشگاه پیام پس از صعود به لیگ برتر در اعلامیه ای عجیب از مردم اهواز می خواد قرآن گلرشان را که در جریان بازی از دروازه این تیم ربوده شده پس بیاورند و جایزه بگیرند. پیام در دیداری پر حاشیه از سد فولاد در اهواز می گذرد و به لیگ برتر می رسد. این بازی حواشی بسیاری دارد. تماشاگران اهوازی مدام گلر پیام را جادوگر خطاب می کنند.

سیروس سنگچولی بسته ای را در حوله ای گذاشته و درون دروازه اش جای داده. یکی از توپ جمع کن ها حوله را می دزد. گلر به دنبالش می دود و با ضرب و شتم حوله را پس می گیرد و در دروازه می گذارد. در دقایق پایانی باری دیگر حوله به سرقت می رود و این بار پیدا نمی شود. سیروس سنگچولی پس از پایان بازی درباره محتوی بسته می گوید: «یک قرآن کوچک جیبی در درون حوله بود که آن را دزدیدند. این قرآن برای من با همه قرآن های دیگر تفاوت دارد. این قرآن که در دروازه تیمم می گذارم گل نمی خورم.» اما این جلد کلام الله چه تفاوتی با قرآن های دیگر دارد. پاسخ سئوال ما را برگی زر سرمربی وقت پیام مشهد می دهد: «این قرآن را تبرک کرده بودیم، قرآن را یکی از بچه ها برده بود کربلا و آنجا تبرک داده شده بود.»

* تقوا پیشه کن

سایپای دایی دیگر آن تیم کوبنده نیست. به دست انداز افتاده. تیم مدام امتیاز از دست می دهد و استقلال بحران زده صدر جدول را از چنگ شان در آورده است. دایی در اولین تجربه مربیگری مستاصل شده. مدام اطرافیانش می گویند تیم را طلسم کرده اند. این شایعه این قدر گفته شده که کاپیتان به فکر چاره می افتد. او را ترغیب کرده اند تا با جادوگر همکلام شود اما کاپیتان تحصیلکرده سابق تیم ملی نمی تواند چون مربیان سنتی تصمیم بگیرد. او به توصیه مشاورانش برای فرار از این تشکیک فکری به جای خرافه به عالمی دینی توسل می کند. حضرت آیت الله العظمی بهجت، مرجع عالی قدر تقلید درخواست اسطوره فوتبال ایران را برای ملاقات می پذیرد. دایی درد دلش را نقل می کند و در جواب می شنود: «توسل راهی مناسب برای قوت قلب یافتن است. شما تلاشت را بکن. تمام فکرت به کاری باشد که به موفقیت می رساندت. از آنچه افکارت را به هم می ریزد بپرهیز و با تقوا پیش برو، بی شک تنها نمی مانی.»

و دایی برای تمرکز بیشتر، کمتر برای تیمش بازی می کند و بیشتر روی نیمکت می نشیند. سایپا امتیازات از دست رفته را جبران می کند و قهرمان لیگ می شود. دایی در تمام بازی ها تسبیحی در دست دارد و زیر لب ذکر می گوید: "الا بذکرالله تطمئن القلوب"

* ممبینی: انگار هیپنوتیزم شده باشم...!

ذهن شما را متبادر می کنیم به لیگ 83-84. در بازی سایپا و پگاه گیلان در رشت، در یک صحنه ممبینی داور آن بازی به سود رشتی ها اعلام پنالتی می کند. او روی نقطه می ایستد و در حالی که رشتی ها شادمانی می کنند ناگهان جهت دست ممبینی تغییر می کند و خطای پگاهی ها را اعلام می کند!! ممبینی در توضیح آن صحنه می گوید هنوز نمی دانم چرا این اتفاق افتاد. پنالتی سایپایی ها صد در صد درست بود و من آن را اعلام کرده بودم و هنوز نمی دانم چرا به یکباره نظرم عوض شد انگار هیپنوتیزم شده باشم! این عجیب ترین رویداد ماورالطبیعه فوتبال ایران بود که خیلی هم سر و صدا کرد و باعث محرومیت چندین ماهه ممبینی شد.

* مورد عجیب دروازه‌بان برزیلی؛ باورنکردنی ترین طلسم فوتبال ایران

دوره هفتم لیگ برتر امیر قلعه نویی هدایت تیم بحران زده مس کرمان را بر عهده گرفت. مس با مربیگری او استقلال را برد و پرسپولیس که بعدها قهرمان شد را هم متوقف کرد. قلعه نویی با تیم انتهای جدولی کاری کرد که در اواخر فصل به طور کلی احتمال سقوطشان از بین برود. مسی ها تنها در یک بازی خانگی به مشکل خوردند. بازی با صنعت نفت آبادان (تیمی که در پایان فصل سقوط کرد) آنگونه که همه بازی ها پیش می رفت، پیش نرفت.

روایت این بازی را از زبان یکی از کرمانی های حاضر در ورزشگاه در آن بازی می خوانیم: «قبل از شروع بازی، گلر صنعت نفت یک کیسه کوچک را بین دستکش‌هایش پنهان کرده بود. در حالی که بازیکنان مشغول گرم کردن خودشان بودند و طرفداران مشغول تشویق، بقچه مذکور را رو کرد و‌آن را دوروبر دروازه قل داد. قبل از بازی یک فرد ناشناس با مربی این تیم تماس گرفته بود و می‌گفت، نفتی‌ها یک دستگاه جادوگر اجاره کرده‌اند!»

کسی این قضیه را جدی نگرفت تا اینکه آن حرکت از سوی دروازه‌بان حریف مشاهده شد. یکی از اعضای کادر فنی مس کرمان می‌خندد و می‌گوید: «به ما گفتند که دروازه را طلسم کرده‌اند، ولی باورمان نمی‌شد.»

کیسه مورد نظر در دو نیمه، بین دو دروازه چرخید و ناگهان ناپدید شد. راوی می‌گوید، یکی از توپ‌ جمع‌کن‌ها که چشمش زیاد می‌جنبید در نیمه دوم به صورت مستتر خود را به دروازه نفت رساند و بقچه مورد نظر را ربود. مربی مس‌ می‌گوید: «بعد از بازی دروازه‌بان حریف یقه تدارکاتچی ما را چسبید که شما بقچه را کش رفته‌اید.»

علیرضا ارژنگ زاده

استق

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 252 
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :