تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

مردم شناسی ، درس مرحوم دکتر نادر افشار نادری در سال 1346

یکشنبه 10 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 


دانشگاه تهران . دانشکده ادبیات و علوم انسانی . رشته علوم اجتماعی . شماره درس 01060327


مردم شناسی  Ethnology


مجموعه تقریرات استاد محترم جناب آقای دکتر نادر افشار نادری

نیمسال اوٌل تحصیلی 1346 جزوه شماره 1 ( جلسات مهرماه ) . شامل : مقدمه – ساختمان اجتماعی

گرد آوری و تنظیم از : علیرضا آیت اللهی

( انتشار به صورت پلی کپی بوده است . این جزوه بنا به خواست تعدادی از محققان موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ده نسخه بیش از تعداد دانشجویان کلاس مربوطه تکثیر شده است  )

 

مردم شناسی *

از زمان های بسیار قدیم و حتی از زمان هخامنشیان به بعد ، یونانی ها ، البته بطور خیلی ناقص ، راجع به مردم و ملت های مختلف مطالبی نوشته اند . این مطالب در باره آداب و عادات ملل مختلف بوده و نوشتن آنها تا اواخر قرن 15 ادامه داشته است .

از اوایل قرن 16 اروپائیان به کشف قاره ها و سرزمین های جدید موفق شدند و در این نقاط ، امور و چیزهائی دیدند که معمولا" خلاف عادت بود و یا لااقل با وضع زندگی اروپائی مغایرت داشت ....

( ادامه دارد )

....

·        *مردم شناسی ترجمه لغت « Ethnology  است . 

همچنانکه انسان شناسی را معادل کلمه « Anthropology » ترجمه می کنیم . 

البته این دو مبحث تفاوت زیادی با یکدیگر ندارند . امٌا علٌت اینکه کلمه قوم شناسی را به جای لغت اتنولوژی بکار نمی بریم این است که قوم لغت بسیار مبهمی است . مثلا" مقصود از کلمه قوم در اتنولوژی با مقصود از کلمه قوم آنطور که برای قوم یهود و امثال آن استعمال می شود بسیار متفاوت است .

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (37 )

یکشنبه 17 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


تاریخ مردم شناسی در ایران (37 )

برنامه رادیوئی فرهنگ عامٌه – فرهنگ مردم

 

در دهه 1340 شاید سرگرمی ، کسب شهرت و احتمالا" کسب مقام اداری مهم ترین انگیزه کسانی بود که به گردآوری فولکلور ، بخصوص ادبیات شفاهی ، و نشر آن می پرداختند . صبحی مهتدی به لطف رادیو ایران شهرت یافته بود چنانکه رقابت شخصیتی ادبی چون صادق هدایت را ، که آنچنان تریبونی در اختیار نداشت ، باخود دشوار ساخته بود . 

سید ابوالقاسم انجوی شیرازی

سید ابو القاسم انجوی شیرازی که گفته می شد در پاریس مدرک لیسانس حقوق کسب کرده است و در اداراتی از ایران و آخرین آنها سازمان برنامه ؟ چندان موفقیتی کسب نکرده بود به این اعتبار که در پاریس از صادق هدایت گرد آوری فولکلور را آموزش دیده است به هر تدبیر به جای صبحی مهتدی وارد رادیو شده بود با اقناع مسؤولان رادیو به تهیه برنامه فرهنگ مردم به جای برنامه « قصٌه ظهر جمعه » اتاقی را در طبقه زیر زمینی رادیو ایران ( تابع وزارت اطلاعات وقت ) گرفته بود و به اموری مختلف می پرداخت

روش گرد آوری فرهنگ مردم در آن زمان گویا دقیقا" همان روش صبحی با ارتبط پستی با داوطلبان ارسال آثار بود که آنان همیشه به اشتیاق اینکه مطلب به نام خودشان از رادیو ایران پخش خواهد شد به گرد آوری و ارسال مطالب محل های خود می پرداختند ؛ و گویا با کاتالوگی راهنمائی هم می شده کاغذهای تحریری نیمه کاهی شصت گرمی 22 در 34 سانتیمتری بنام فرم مخصوس با این سرلوحه برایشان ارسال می شد :

برنامه فرهنگ عامیانه

تاریخ ..................                                          راوی یا گوینده یا راویان یا گویندگان مطلب

نام و نام خانوادگی گرد آورنده                     اسم آبادی                        نام و نام خانوادگی

.................                                                                            ........................

سن ................. سواد ................       موضوع :    تاریخ تولد ........... سواد ........ شغل ......

پیشه و شغل ..................                                         محل و تاریخ و ساعت ملاقات ...........

نشانی پستی ..........

........................

..........

زحمات این گروه ، بخصوص شخص انجوی شیرازی که به گفته خود گاه بیش از دوبرابر ساعات کار رسمی اداری در آنجا مشغول بوده است از هر نظر قابل ذکر است .


انجوی شیرازی که اشتیاق نگارنده حاضر به فولکلور و تجربیاتش در ویراستاری ادبی را دیده بود گاه بگاه از وی دعوت می کرد که باصطلاح بصورت افتخاری در ویرایش برخی از مرسولات ، بخصوص آنچه که از یزد آمده بود ، همکاری کند ؛ حتی یکی دوبار ، سال 1346 ؟ ، قرار شد در خواندن متون یزدی به جای محمد محسن رفیعی گویندگی را برعهده بگیرد که در عمل بخاطر اینکه لهجه طرف مقابل ، خانم سرور پاکنشان ، تفاوتی فاحش با لهجه یزدی نگارنده داشت از ضبط آن منصرف شدند .

.

نگارنده که داستانهائی برای صبحی فرستاده بود و صبحی در برنامه قول چاپ آنها را داده بود امٌا چاپ نشده

بودند در پیگیری وضع آنها به دفر برنامه و شخص انجوی راهنمائی شد که مشغول اموری مختلف از نوشتن گزارش برای مطبوعات تا آموزش یک زن شیرازی برای عروسک سازی با لباسهای محلٌی بود و موقعی که اشتیاق نویسنده را به گرد آوری فولکلور دید سعی به جذب همکاری افتخاری وی با آن برنامه نمود .

** سال بعد از آن ، سال 1345 ، از انجمن آیران و آمریکا که آن روزها دانشجویان را به « گردش علمی میبرد ... دعوت کرده بود که از محلٌ تهیٌه آن برنامه نیز دیدن کنند که نویسنده نیز در اشتیاق گرد آوری آداب و رسوم مجددا" به آن مرکز رفت . اتاق انجوی پر از عروسکها و برخی از اسناد و مدارک شده بود ، اتاقی به تهیه کننده برنامه که بگمانم آقای شکرریز بود اختصاص داده شده بود و اتاقی دیگر نیز به همکاران انجوی اختصاص داده بودند که بعدا" آقایان وکیلیان ، ظریفیان ، یگانه ( بازنشسته پاره وقت ) و پناهیان ، فرزند یکی از کارکنان ، را در آن اتاق مشاهده کردم .

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (36) ایرج افشار

یکشنبه 17 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 


تاریخ مردم شناسی در ایران (36)

ایرج افشار

ایرج افشار یزدی ، بزرگزاده ای متولٌد 1304 در خانواده ای مرفٌه در شمال شهر تهران ، حقوقدان ، مجلٌه نگار ، کتابشناس و رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران ، مدرٌس دانشگاههای ایران و اروپا ، استاد رشته تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران ، با بیش از 300 کتاب ؟ و 3000 مقاله ، پرکارترین پژوهشگر و خدمتگزار فرهنگ و ادب ایران ، به حدٌی اثرگذار بوده است که آثار متعدد و متنوع وی تقریبا" تمامی رشته های ادبیات و علوم انسانی را در برمیگیرد و با وجود آثاری متعدد و متنوع مرتبط با مردم شناسی ، شهرت وی در این حوزه شاید به یک چندم فلان نویسنده ای که فقط یک یا دو کتاب مرتبط داشته است هم نمی رسد ؛ از جمله آثار وی در حوزه مردم شناسی و حوزه های مرتبط با آن :

دوبیتی های یزدی 1326

امثال یزدی 1332

مثل های یزدی 1333

-       سفر نامه به کرمان و سیستان 1333

-       دیداری از سیستان ویرانه 1333

-       یادداشت بر فرهنگ لارستانی

-       قندیه : در بیان مزارات سمرقند

-       یادداشت بر فرهنگ کرمانی

-       دیباچه بر فرهنگ لغات عامیانه

-       سفرنامه قم به بم

-       مجموعه مقالات خاورشناسی اهداء به پروفسور هانری ماسه

-       سفرنامه شبهای زندان سکندر

-       سواد و بیاض در دو جلد 1344

-       بیست شهر و هزار فرسنگ 1345

-       گشتی در خاک یزد 1347

-       رساله کمانداری 1347

-       اجرهای نقشدار یزد 1348

-       نقش هائی از یزد 1348

-       یادگاریهای بقعه سید شمس الدین در یزد 1349

-       گنج ها و گوشه ها 1350

-       بیست شهر و هزار فرسنگ

-       سفرنامه هرات ، مرو ، مشهد

-       یادگارهای یزد

راهنمائی پایان نامه های تحصیلی مرتبط

تنظیم آثار سید محمد علی جمالزاده

سفرنامه گویان گویان تا اسفراین

سفرنامه آران ، کاشان و نطنز

صحٌافی سنٌتی

ایلات و عشایر

قندیه و سمریه

سفر از تهران به قم ، راوند ، مرق ، موته ، دلیجان ....

چاپ هفتاد مقاله : ارمغان فرهنگی به دکتر غلامحسین صدیقی تا سال 1371 .

یزد نامه 1371 ، جلد دوٌم ( که خود شامل چند مبحث در مردمنگاری یزد است )

گیلان نامه

از باغ پسته تا کوی نارنج

یادداشت بر تاریخ وقایع عشایری فارس

سفر از تهران به گچسر ....

زادگاه رستم

سفرنامه نا کجا آباد تا دل پارس

شاهجهان

سفرنامه بیدر کجا

در آئین خوشنویسی

یادداشتهای ایرانشناسی 1384

فرهنگ ایران زمین 384

گلگشت در وطن 1384

اکثر قریب به اتفاق این آثار ، و شاید دهها اثر مرتبط دیگر ، آنچنانکه باید و شاید روشمند و ژرفانگر نیستند ، امٌا چون سایر آثار این ردیف در هر حال در حوزه مردمنگاری و به گفته محمود روح الامینی سرنخ هائی ارزشمند و بسیار ارزشمند به شمار می روند .

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (35)

یکشنبه 17 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

تاریخ مردم شناسی در ایران (35)


برخی از کتاب های مرتبط با مردم شناسی ایران منتشر در ششماهه نخست 1344


 

ورجاوند ، پرویز . روش بررسی و شناخت کلٌی ایلات و عشایر . تهران : انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی . شهریور 1344 . 276 ص .

در معرفینامه ی مؤسسه بر کتاب آمده است :

« در باره ایلات ایران تا کنون چندین کتاب علمی و در عین حال خواندنی نگاشته شده ، امٌا به علٌت اهمٌیت عظیم موضوع ؛ و در عین حال پیچیدگی و دشواریهای گوناگون آن ، این نوشته ها نمی تواند جوابگوی احتیاج عظیمی باشد که در ایران نسبت به مطالعه ایلات احساس می شود . بنابر این ورود کتاب با ارزشی چون « روش بررسی و شناخت کلٌی ایلات و عشایر » را به جرگه آثاری که در این باره نوشته شده است، باید خوشآمد گفت؛ بخصوص اگر در نظر داشته باشیم که تاکنون بیشتر این کتابها بدست محققین خارجی نگارش یافته و آنچه ما بدان نیازمندیم همٌت دانش پژوهان ایرانی است که با دیدی متعلق به این آب و خاک تالیف شده و شامل دستور العمل و راهنمائی برای شناسائی ایلات و عشایر ایران است ؛ کوششی که نویسنده برای تالیف آن بکار بسته ، در خور ستایش است » .

علیرضا آیت اللهی :

حقیقت این است که با وجود دکتر غلامحسین صدیقی و دکتر احسان نراقی در رآس مؤسسه ، بنیانگذاری مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران را به همٌت اعضاء و طرفداران جبهه ملٌی ، از جمله دکتر ورجاوند ، می دانستند . وی که با چند نفر دیگر از یاران و هممسلکانش « بخش مطالعات ایلات و عشایر » ( و نه آنطور که به اشتباه نوشته اند : بخش مردم شناسی و عشایر ! ) را از بخش مطالعات روستائی و عشایر منشعب کرده بودند چنان به مرام ومسلک خود پایبند بوده اند که ، با وجود وارد ساختن افرادی دیگر به بخش به قصد تغییر ساختار سیاسی آن ( به ویژه از زمان مدیریت دکتر ف . ت ، از وابستگان دربار شاهنشاهی ؟ ، بر موسسه ) ، همچنان به مواضع سیاسی خود ادامه می داده اند و شاید به همین دلیل انتشاراتشان از اقبال تمام خوانندگانِ مرببط بر خوردار نمی شده است ..

این کتاب که حاصل زحمت نویسنده و در واقع چندنفر از همکاران وی در مؤسسه است در بدو انتشار خود حتی از سوی استادان رشته علوم اجتماعی دانشگاه تهران چون دکتر نادر افشار نادری به ما دانشجویانِ آن زمان این رشته تحصیلی توصیه نمی شد .

هبله رودی ، محمد علی . مجمع الامثال ( ویراستهء دکتر صادق کیا ) . تهران . نشریه شماره 4 از انتشارات اداره فرهنگ عامه . 1344 . 309 ص

جاوید ، س . نمونه های فولکلور آذربایجان . تهران : چاپخانه اتحاد . 1344 . 287 ص

سوری ، ماشاء الله . سرودهای دینی یارسان . تهران : مؤسسه انتشارات امیر کبیر . 1344 . 207 ص

کاویان پور ، احمد . تاریخ رضائیه . تهران : مؤسسه انتشارات آسیا . 1344

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (34)

شنبه 16 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

تاریخ مردم شناسی در ایران (34)


پوشاک زنان کلهر


برخی از مقالات منتشر شده در سال 1343


مصطفی ، ابو الفضل . « برخی از سنتهای کهن فرهنگ ایران » . آموزش و پرورش ، 34 ، 9 : 12 – 18 . بهمن 1343 .

آموزش و پرورش ، 24 ، 10 : 7 – 14 ، اسفند 1343 .

صدیق ، مصطفی . « پوشاک زنان و مردان شاه آباد غرب و قصر شیرین » . هنر و مردم ( دوره جدید ، 21 : 22 – 27 ، تیر 1343 .

مچید زاده ، یوسف . « جولائی در ایل زرزا » . هنر و مردم . دوره جدید ، 24 : 25 – 31 . مهر 1343 .

کیوان پورمکری ، محمد . « ترانه های کردی » . سخن ، 15 ، 2 : 162 – 164 ، آذر 1343 .

برهان آزاد ، ابراهیم . « فرهنگ و آداب توده » . پیام نوین ، 7 ، 3 : 66 – 71 ، بهمن 1343 .

موسیقیدان بلوچ

جعفری ، علی اکبر « بلوچ و بلوچی » . سخن ، 14 ، 8 و 9 : 769 – 794 . اردیبهشت 1343 . و شماره های تیر ، آذر ، اسفند 1343 و نیز شماره فروردین 1344 سخن .

پور کریم ، هوشنگ « پاکده » . هنر و مردم ، دوره جدید ، 27 : 9 – 18 ، دی 343 

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (33)

جمعه 15 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 


تاریخ مردم شناسی در ایران (33)


برخی از کتابهای مرتبط با مردم شناسی منتشره در 1343


ایزد پناه ، حمید . فرنگ لر . تهران ، انجمن فرهنگ ایران باستان . 1343 . 159 ص .

بدلیسی ، امیر شرف خان . شرفنامه ، تاریخ مفصل کردستان . تهران : مؤسسه مطبوعاتی علمی . 1943 . صد و یازده + 917 ص .

پور داود . آناهیتا . تهران : مؤسسه چاپ و انتشارات امیر کبیر . خرداد 343 . 456 ص .

داوری ، بهرم . ضرب المثلهای بختیاری . تهران : کتابخانه طهوری . آذر 1343 . 47 ص .

ریچاردز ، فرد . سفر نامه فرد ریچارد . ترجمه مهیندخت صبا . تهران : بنگاه ترجمه و نشر کتاب . 1343 . 274 ص .

ساکی ، علی محمد . جغرافیای تاریخی و تاریخ لرستان . خرم آباد : کتابفروشی محمدی . 1343 . 358 ص .

فردریک بارث . ایل باصری . ترجمه دکتر کاظم ودیعی . تهران : انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی . 1243 . 254 ص .

این مطالعه ششمین نشریه از دفترهای مونو گرافی مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی است که توسط کاظم ودیعی ، سرپرست وقت ؟ بخش روستائی و عشایر مؤ سسه ، ترجمه شده است ؛ و در معرفینامه آن از سوی انتشارات مؤسسه آمده است :

« فردریک بارث ، دانشمند انسانشناس نروژی ، که از طرف یونسکو مامور مطالعات و تحقیق در خصوصیات ایل نشینان ایران شده بود ، مدٌت چهارماه با افراد ایل باصری دمساز شد و با شیوه های دقیق علمی بمطالعه در احوال و جنبه های گوناگون آنان پرداخت . »

حقیقت این است که پس از تاسیس سازمان ملل متحد و سازمانهای وابسته به آن ، ابر قدرتها که بیشترین هزینه آنها را تقبل کرده بودند در صدد سوء استفاده ار اینگونه سازمانها بر آمدند و بنام کمک به توسعه کشورهای عقب مانده نقش مردم شناسی در استعمار را از نو زنده ساخته محققانی به اینگونه کشورها اعرام می کردند تا به موقع خود از نتایج تحقیقان آنان در جامعه هدف و شناخت دقیق آن جامعه استفاده کنند .

ایل باصری ، یا در واقع پاساری ( پاسارگادی ؟ ) ، در نواحی پاسارگاد و مرو دشت تا لار و... ، که برخی آن را از فرزندان پارسها و باصطلاح از فرزندان کوروش و داریوش دانسته اند ، متشکل از مردانی مغرور ، استقلال طلب ، و به تعبیری ماجرا جوی مسلٌح بوده است که بارها سبب در گیری با حکٌام محلٌی شده در سال 1342 رئیس خود ، محمد خان ضرغامی ، را در زندان قصر می دیده است ؛ و چنین ایل ها و عشایری طبیعتا" به موقع لزوم میتوانسته فریب بیگانگان را خورده با استعمارگران خارجی برعلیه حکومت ملٌی و محلٌی قیام کنند ...

استاد کاظم کاظمینی

کاظمینی ، کاظم . نقش پهلوانی و نهضت عیٌاری در تاریخ اجتماعی و حیات سیاسی ملٌت ایران . تهران : چاپخانه بانک ملٌی ایران . 400 ص .

 

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 263 
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :