Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

نظری در باره « 13 به در »

سه شنبه 14 فروردین 1397

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |



نظری در باره « 13 به در »

 


امروز :

یعنی زندگی درتمدنی بیمار که راه علاجش را نمی شناسیم ؛ و به حدس و گمان به اعتقادات و آنهم اعتقاداتی مردمی متوسل می شویم  ؛ ... یعنی اگر نه تمام ، لااقل بخشی بسیار مهم از فرهنگِ ما به جای آنکه مبتنی برعلم باشد مبتنی بر عقیده ی عمومی است ! ؛ ... یعنی ده ها سال است که اعتماد ما از خود و قدرت درمانگر خود سلب شده است و....

و امٌا در واقع مسئله این نیست ! . روزی روزگاری شایدواقعا" مردم ساده لوح ایران روز سیزدهم سالِ جدیدِ خود در بدر می شدند ....

امٌا در این سال 1397 مگر چند نفر به نحسی سیزده فروردین ، اگر در خانه خود بمانند ، واقعا" اعتقاد داشتند ؟ و مگر از هفتاد – هشتاد سال پیش از این روز به روز از تعداد این گروهِ معتقد به نحسی سیزده نسبت به کلٌ جامعه کم نشده است ؟ ...

منتهی ، برای گروهی همیشه شکٌ و تردید وجود دارد ؛ با خود یک حساب هزینه فایده می کنند و میگویند ضرری که ندارد ، یا آنچنان ضرری که ندارد ، سیزده را از خانه به در می شویم تا اگر نحسی حقیقت داشت دامن ما را نگیرد . کار از محکم کاری عیب نمی کند ! ... نه فقط از خانه بلکه اگر امکانش را داشتیم از شهر هم بیرون می شویم  ؛ و این گریز از شهر ( که با فلسفه ی قدیمی گریز از خانه در روز 13 فروردین متفاوت است ) :

هم فال است و هم تماشا !

هم از نحسی احتمالی روز سیزدهم فروردین جلوگیری کرده ایم ؛ و هم به تفریح و تماشای طبیعت رفته ایم و باصطلاح هوائی تازه کرده ایم ...

... در این برهه آیا انگیزه فرار از 13 :

آیا انگیزه فرار احتمالی از نحسی 13 مهم تر است یا انگیزه ی تفریح و تماشا ؟ .

در ابتدا ، شاید در زمان سلطنت ناصر الدین شاه ، انگیزه 13 به در شاید واقعا" خرافات نحسی این یا آن روز در تقویم بوده است و چه بسا رقیبی برای 13 صفر ! . امٌا امروز بلاشک انگیزه تفریح و تماشا بسیار بیشتر است . شعور مردم طی قرن اخیر به صورت چشمگیری افزایش یافته است :

« 13 به در » شده است بهانه ای برای تفریح و تماشا ( فونکسیونالیسم در مردم شناسی )

.


نظرات() 

ناد علیا" مظهر العجایب

شنبه 11 فروردین 1397

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |



 

ناد علیا" مظهر العجایب


در دهه 1340 در شهر یزد کودکان هدف سه نوع تعلیم و تربیت بودند :

تعلیم و تربیت رسمی در مدارس

تعلیم و تربیت نسبتا" رسمی – مذهبی احتمالا" در مکتبخانه ها و غالبا" در مجالس روضه خوانی که تقریبا" در سراسر سال برقرار بود

تعلیم و تربیت عوامانه و باصطلاح فرهنگ کوچه ؛ که با تعالیم رسمی مطابقت نمی کرد و گاهی این عدم تطابق به حدٌی بود که برخی محتوای آنها را خرافات می نامیدند .

در حوزه فرهنگی اخیر از معجزاتی روایت می شد که طبیعتا" خاصٌ پیامبران بود و اکثرا" به درستی روایت می شد . امٌا نزذ عموم ، و تقریبا" بیشتر می توان گفت نزد عوام ، کراماتی از حضرت زهراء (ع) ، امام علی (ع) و امام رضا (ع) و حتی برخی از دیگربزرگان و بزرگان حیٌ و حاضر روایت می شد که گاهی بحث برانگیز بود : آیا روایت صحیح است ؟

در این میان شاید بیش از حدود نود درصد از کرامات به امیر المؤمنین علی (ع) نسبت می شد و از چهره آن حضرت تصویری پرداخته شده بود که هر عمل خارق العاده ای را به نحوی شگفت  انگیز و عجیب انجام می داده اند و بنابر این به عنوان سمبلی از انجام امور معمولا و توسط افراد عادی غیر ممکن ، که جمعا" عجایب نامیده می شد ، شناخته شده بودند .

بنابر این گروهی از عوام که دچار مسائلی غیرقابل حل یا تقریبا" غیر قابل حل می شدند به امام علی پناه برده از جمله این ورد را می خواندند :

ناد علیا" مظهر العجایب ...

که البته اصل ورد بسیار بیش از این و به زبان عربی است ؛ امٌا خوانندگان که بیش از نیمی از آنان حتی سواد خواندن و نوشتن هم نداشتند فقط همین قسمت را مثلا" یک دور تسبیح ( صد و یک مرتبه ) یا دو دور یا سه دور ...تکرار می کردند و باصطلاح ذکر می گرفتند .

گاهی هم گروهی در یک محل جمع شده هرکدام تعدادی تسبیح صدتائی یا 33 تائی ذکر می گرفتند .

ذکر یا ختم نادعلی بیشتر در ایٌام مرتبط با امام علی علیه السلام مثل همین روز میلاد صورت می گرفت و اگر به صورت ختم جمعی بود از میهمانان شرکت کننده در ختم برای صاحب حاجت ترجیحا" با آجیل مشکل گشا یا سایر وسایل پذیرائی می شد . 

نظرات() 

یا علی گفتی که در مانی به فریادت رسم . یا علی ، درمانده ام ! مولا ! بفریادم برس

جمعه 10 فروردین 1397

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

                 یا علی ، گفتی که درمانی به فریادت رسم                               

یا علی ، درمانده ام ! مولا ! بفریادم برس


علی ، نماد ناجی : فریاد رس

در فرهنگ ما ایرانیان نیز ما نند سایر فرهنگ های جهان شخصیت ها یا باصطلاح ابر شخصیتهائی وجود دارند که سمبل یا نمادِ یک صفت یا خصیصه معرفی شده اند :

کوروش بزرگ سمبل بزرگی و بزرگواری است

کیکاووس ، سمبل بزرگی و امٌا تکبٌر و بلند پروازی

سیاوش ، سمبل قربانی بودن ؛ و به نوعی مظلومیٌت

جمشید ، سمبل وحدت ملٌی است

کاوه آهنگر ، سمبل دادخواهی و انقلاب در راه حقٌ مردم

ضحٌاک ، سمبل بیدادگری

انوشیروان ساسانی سمبل عدالت

و.... که همه ی ایشان کمتر به یاد ما می آیند و بیش از ایشان امروز امام حسین (ع) به عنوان ظلم ستیز بزرگ ، امام حسن (ع) به عنوان کریم یا بخشنده ؛ و بخصوص امام علی (ع) به عنوان ناجی یا فریاد رس مطرح شده اند :

دعا :

این بیت شعر را لابد همه و آنهم چندبار و چندین بار شنیده ایم :

یا علی گفتی که در مانی به فریادت رسم

یا علی ، درمانده ام ! مولا ! بفریادم برس

از اساس دینی این اعتقاد که بگذریم به فلسفه ی اعتقادی – مردمی آن می رسیم که اعتقاد به فریاد رسی امام علی را ( لابد تجربه کرده ) پذیرفته اند ؛ و در این حیطه مردم به دو گروه تقسیم می شده اند :

گروه معدود نخست که علی اللهی نامیده شده اند

شفاعت :

گروهی بسیار کثیر ( شیعه ) که علی را امیر المؤمنین ، امام ، معصوم و بنابر این از مقربان درگاه الهی دانسته اند که می تواند نزد باریتعالی خواست هر مؤمنی را با اجابت برساند .

مصراع نخست شعر حاکی از مسلٌم بودن فریاد رسی امیر مؤمنان علی علی اسلام ( به عنوان ولی اللٌه به معنی شفیع ) است ؛ به عنوان مبتدا ؛ و آنگاه خبری که داده می شود : یا علی درمانده ام...

ولی اللٌه

و در این میان خبردهنده و متقاضی « مولا » بودن یا ولی بودن امام را قید می کند . ولی کسی است که بنا به قراردادی عاطفی قیمومیت زندگی یکی یا چند نفر ، یا حتی یک امٌت و ملٌت را بر عهده گرفته است : متعهد ؛ کفیل ، سرپرست .

ذکر

معتقدِ متقاضی فریاد رسی را توقٌع می کند ؛ و چون گفته اند که در دعا کردن ، اصرار کردن مؤثر واقع می شود آن را به صورت ذکر تکرار می کند . ذکر را گاهی با تسبیح میگیرند و مثلا" یک دوره تسبیح صد دانه ای ، یا سه دوره یا پنج دوره ( که در هر حال معمولا" عدد را فرد می گیرند ) . به ذکر می نشینند .

نظرات() 

«سمنک پزی» مهم‌ترین رسم نوروزی تاجیک‌ها

پنجشنبه 9 فروردین 1397

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


«سمنک پزی» یا (سمنو پزی) یکی از آداب و رسوم نوروزی تاجیکان است که همراه با نوای معروف «سمنک در جوش ما دفچه زنیم، دیگران در خواب، ما کفچه زنیم» از آمدن بهاری سرسبز و نشاط آور خبر می‌دهد.

سمنک پزی (سمنو پزی) یکی دیگر از آداب رسوم نوروزی تاجیکان است که در گذشته، سمنک (سمنو) به عنوان اولین غذای رایگان سال نو بین اهل روستا و محل توزیع می‌شد و کودکان از اولین کسانی بودند که از این خوراک می‌خوردند.

همچنین کسانی که آن را تهیه کرده بودند، جز دعای خیر برای روح گذشتگان و آرزوی عمر طولانی و رزق وسیع، چیز دیگری نمی‌خواستند.

روش تهیه آن بگونه‌ای است که از 10 روز پیش از نوروز، گندم را خیس کرده در ظروف چوبی در فضای باز می‌گذارند و پس از آنکه جوانه آن به اندازه یک وجب سبز (نورسته) می‌شد، آب آن را گرفته با آرد خمیر می‌سایند و پس از آن در دیگ یا داخل تنور می‌پزند.

پخت سمنک عمدتا در دیگ‌هایی با ظرفیت بیشتر و در فضای باز انجام می‌شود و چون مراحل پخت آن وقت زیادی را می‌خواهد، زنان به نوبت و تا زمان آماده شدن، داخل دیگ را کفگیر می‌زنند.

نظرات() 

نوروز با طعم «نادرو و ماهی»؛ غذایی کشمیری

چهارشنبه 8 فروردین 1397

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

آیین‌های بهاری در حوزه تمدنی «نوروز» - 6


نوروز با طعم «نادروماهی » 


غذایی کشمیری که نباید از آن گذشت


به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در کشمیر،«نادرو» که ساقه گیاهی مخصوص در کشمیر است و با ماهی طبخ می‌شود غذای بهاری مردم کشمیر است و در ایام نوروز به شیوه سنتی پخته می‌شود.

نادرو که با آغاز فصل بهار در بازارهای کشمیر فروخته می‌شود گیاهی است سفید رنگ که با ماهی طعم بسیار لذیذ دارد و اگر با مهارت پخته شود نیاز به ادویه خاص ندارد.

در کشمیر رسم است که در ایام نوروز همه باید «خورشت نادرو و ماهی» سر سفره داشته باشند.

نادرو و ماهی غذای مخصوص نوروز است و اگر خانواده‌ای نتواند آن را طبخ کند می‌تواند از بازار این غذای بهاری را تهیه کند.

در عکس‌های زیر تصاویر نادرو غذای مخصوص مردم کشمیر در فصل بهار و ایام نوروز را مشاهده می‌کنید.

بقیه تصاویر را در منبع اصلی مشاهده فرمائید
.

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 279 
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :