تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

مردم شناسی ، درس مرحوم دکتر نادر افشار نادری در سال 1346

یکشنبه 10 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 


دانشگاه تهران . دانشکده ادبیات و علوم انسانی . رشته علوم اجتماعی . شماره درس 01060327


مردم شناسی  Ethnology


مجموعه تقریرات استاد محترم جناب آقای دکتر نادر افشار نادری

نیمسال اوٌل تحصیلی 1346 جزوه شماره 1 ( جلسات مهرماه ) . شامل : مقدمه – ساختمان اجتماعی

گرد آوری و تنظیم از : علیرضا آیت اللهی

( انتشار به صورت پلی کپی بوده است . این جزوه بنا به خواست تعدادی از محققان موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ده نسخه بیش از تعداد دانشجویان کلاس مربوطه تکثیر شده است  )

 

مردم شناسی *

از زمان های بسیار قدیم و حتی از زمان هخامنشیان به بعد ، یونانی ها ، البته بطور خیلی ناقص ، راجع به مردم و ملت های مختلف مطالبی نوشته اند . این مطالب در باره آداب و عادات ملل مختلف بوده و نوشتن آنها تا اواخر قرن 15 ادامه داشته است .

از اوایل قرن 16 اروپائیان به کشف قاره ها و سرزمین های جدید موفق شدند و در این نقاط ، امور و چیزهائی دیدند که معمولا" خلاف عادت بود و یا لااقل با وضع زندگی اروپائی مغایرت داشت ....

( ادامه دارد )

....

·        *مردم شناسی ترجمه لغت « Ethnology  است . 

همچنانکه انسان شناسی را معادل کلمه « Anthropology » ترجمه می کنیم . 

البته این دو مبحث تفاوت زیادی با یکدیگر ندارند . امٌا علٌت اینکه کلمه قوم شناسی را به جای لغت اتنولوژی بکار نمی بریم این است که قوم لغت بسیار مبهمی است . مثلا" مقصود از کلمه قوم در اتنولوژی با مقصود از کلمه قوم آنطور که برای قوم یهود و امثال آن استعمال می شود بسیار متفاوت است .

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (28)

یکشنبه 10 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

تاریخ مردم شناسی در ایران (28)


مقالات مرتبط با مردم شناسی در سال 1341 .


بزرگترین واقعه در مردم شناسی ایران طی سال 1341 شاید خیزش مطالعاتی در « وزارت فرهنگ و هنر » ، و انتشاراتی از آن سازمان دولتی باشد که قسمتی از آنها فرمایشی و بوروکراتیک دیده شده است ؛ امٌا قسمت اعظم آنها که حاصل همکاری متخصصان خارج از آن سازمان و استادان دانشگاه ، و نیز پژوهشگران همان سازمان علی کریمی ، هوشنگ پورکریم و بخصوص یحیی ذکاء و علی بلوکباشی است نسبت به امکانات زمان و مکان خود ، ارزشمند می نماید .

از جمله مقالات و گزارشهای منتشر شده در سال 1341 :

استاد علی بلوکباشی

بلوکباشی ، علی . « گردآوری مواد فلکلری » . کتاب هفته  ، _ ،  30 : 203 و 204 16 اردیبهشت 1341

خسروی ، خسرو . « مطالعه ئی در باره قهوه خانه ها » . کاوش . 1 ، 9 : 84 – 92 ، بهمن 1341 . (1)

ستوده ، منوچهر . « لهجه ء علی آباد فریم » . فرهنگ ایران زمین . جلد 10 ، 1 و 4 : 437 – 470 . 1341 .

الف ، فاطمه . « ترانه های اصفهانی » پیام نوین ، 5 ، 1 : 58 مهر 1341 .

الف ، ملک . « ترانه های کودکان اصفهانی » . پیام نوین ، 5 ، 1 : مهر 1341 .

ز ، م . « ترانه ای انارکی » . پیام نوین ، 4 ، 9 : 63 – 65 . خرداد 1341 .

عسگری کامران ، محمد تقی . « خره خراطی می کرد » ( متل یزدی ) . کتاب هفته . - ، 34 : - ، 13 خرداد 1341 .

؟ . « زندگی اجتماعی بومیان خارک » . کاوش ، 1 ، 8 : 38 – 43 ، دی 1341 . (2)

در آبان یکهزار و سیصد و چهل و یک » مجلٌه هنر و مردم » به مدیریت دکتر ابو القاسم خدا بنده لو شروع به کار کرد که مقالات متعددی در زمینه فرهنگ عامٌه دارد .

(1(1)   در سال 1352 موضوع قهوه خانه ها به عنوان یکی از عناوین تحقیقاتی دانشجویان دوره کارشناسی انسان شناسی دانشکده علوم اجتماعی انتخاب شد که گویا گزارش مربوطه مورد پسند دکتر محمود روح الامینی ، استاد و رئیس گروه در آن زمان ، و دکتر خسرو خسروی به عنوان همکار علاقه مند وی در دانشکده ، قرار نگرفت .

(2(2) به احتمال قریب به یقین از خسرو خسروی است .

نظرات() 

دکتر علیمحمد کاردان ، پدر قوم شناسی ایران

شنبه 9 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

به مناسبت دهمین سال فقدان


دکتر علیمحمد کاردان ، 


پدر قوم شناسی ایران


 

دکتر علیمحمد کاردان ، که در بیشتر طول خدمات گسترده و متنوع خود به علوم تربیتی پرداخته است ، در سال 1382 می گوید :

« ... تحقیق در این علوم نیز بر روی هم به دو دسته ، یعنی روشهای پهنانگر ، و ژرفانگر تقسیم پذیرند .

در روشهای دسته اوٌل ( پهنا نگر ) که با مسائل گسترده اجتماعی سر و کار دارند ، در گرد آوری اطلاعات از نمونه گیری و انواع آن و پرسشنامه و مصاحبه و انواع آنها ، برحسب اقتضای موضوع تحقیق ، استفاده می شود ........

در حالیکه در قوم شناسی ( که به گروه های اجتماعی نسبتا" محدود مربوط است ) روشهای تحقیق بیشتر از نوع ژرفانگر است . ... »

در اوایل دهه 1350 و نخستین سالهای نشر نخستین کتاب روش های مردم شناسی به همٌت استاد بزرگِ جهانی این رشته ، پی یر بسینیه ، و دکتر علیمحمد کاردان ، گفته می شد که وی کاربرد اصطلاح قوم شناسی را بر اصطلاح مردم شناسی ترجیح می داده است ؛ چرا که اصل این روش بر ژرفانگری است ؛ و ژرفانگری هم عملا" فقط در بین یک جامعه کوچک و محدود چون یک قوم ، قبیله ، ایل ، طایفه و دودمان و مشابهش در یک روستا امکانپذیر است و لاغیر .

بخش اداری – انتشاراتی مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی که از نظرات ویراستاران ادبی نیز بهره می برده است نام فارسی « روش مردم شناسی » را برای اثر این دونفر ترجیح داده است .

با این وجود در بنیانگزاری مؤسسه ، وی در برابر بخش شهری که ، بنا به روش پهنا نگر ، « جامعه شناسی » شهری نامیده شده است ؛ بخش ژرفانگر را بخش روستائی و عشایری ( به جای قومی ) نامیده بوده است ، که به زودی این دو نیز از یکدیگر تفکیک شده اند و بخش عشایری متمرکز بر مطالعات قومی گردیده است . در آن دوره شاید در جهان و بخصوص اروپای غربی نیز بیشتر این رشته مطالعاتی را مختص مطالعه یک قوم یا جامعه کوچک میشمرده اند .(1)

 به این معنی :

دکتر علیمحمد کاردان پدر قوم شناسی در ایران محسوب می شود .

(1)     (1) نویسنده حاضر چندبار بین سالهای 1246 و 1348 نظر آن استاد ارجمد را جویا شد که هیچگاه تمایلی به پاسخ نشان ندادند . امٌا گفته ایشان درسال 1382 خود می تواند یک حجٌت باشد 

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (27 ) : 1341 : آغاز مونوگرافی ( مردمنگاری ) های دانشگاه تهران

چهارشنبه 6 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

تاریخ مردم شناسی در ایران (27 )


1341 ، سال انتشار نخستین کتاب مونوگرافی بنام مردم شناسی 

 

اداره کلٌ موزه ها و فرهنگ عامٌه . « آیین زنا شوئی در آینه ورزان .نشریه ء شماره دوٌم ، ( ب چ  ) . تهران : هنرهای زیبای کشور . اداره کلٌ موزه ها و فرهنگ عامٌه . 1341 خورشیدی . 184 ص .

با اوج گیری گرد آوری فولکلور یا فرهنگ مردم در ایران نظر سازمانهای مرتبط با آن موج نیز بیشتر به این سو چرخیده تشکیلات اداری آن در وزارت فرهنگ و هنر آن زمان تقویت شده است . اگرچه متاسفانه مسائل اداری در این رشته مطالعاتی نیز هممچنان ورود کرده است ؛ مثل :

انتخاب موضوع توسط بروکراتهای نزدیک به رژیم

رعایت تشریفات اداری در جریان مطالعه که غالبا" مسیر صحیح مطالعه و صحٌت آن را منحرف می کند .

تمام شدن مطالعه بنام رؤسا ! و نه بنام پژوهشگر یا پؤوهشگران واقعی آن

و....

الول ساتون ، ل . ب . « افسانه های ایرانی » ترجمه علی جواهر کلام . تهران : بنگاه ترجمه و نشر کتاب . 1341 . 137 ص .

بابیودی ، حسین . « تاریخ ارسباران » . تهران : انتشارات کتابخانه سینا . 1341 خورشیدی . 301 ص .

پور کریم ، هوشنگ . « فشندک » . بضمیمه جغرافیای طالقان بقلم محمد حسین صنیع الدوله . تهران : انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی . مهرماه 1341 . 199

ص .

فشندک

نخستین دفتر مونوگرافی منتشره از سوی دانشگاه تهران

زیر نظر جلال آل احمد

با مقدمه هائی از مدیر مؤسسه ( دکتر احسان الله نراقی ؟ ) ؛ و جلال آل احمد نویسنده مشهور و با تخصص در ادبیات فارسی .

پور کریم جغرافیدان؟ - جامعه شناس ، و از مجلٌه نگاران وزارت فرهنگ و هنر ، اداره کلٌ فرهنگ عامٌه ، 

بوده است ؛ ودر سیستم مجازی توسط استاد علی بلوکباشی معرفی شده است .

تقی زاده ، سید حسن . « بیست مقاله تقی زاده » . ترجمه احمد آرام و کاووس جهانداری . تهران : بنگاه ترجمه و نشر کتاب . 1341 . 571 ص .

جمالزاده ، سید محمد علی . فرهنگ لغات عامیانه . بکوشش محمد جعفر محچوب . شماره هفتم از انتشارات فرهنگ ایران زمین . تهران : کتابفروشی ابن سینا . 1338 – 1341 . 481 ص .

کلانتر ضرابی ، عبد الرحیم ( سهیل کاشانی ) . تاریخ کاشان . بکوشش ایرج افشار . تهران : انتشارات فرهنگ ایران زمین . اردیبهشت 1341 . 614 ص .

کیا ، صادق . انتشارات اداره فرهنگ عامه . شماره دو . تهران : هنرهای زیبای کشور . 1341 . 184 ص .

طی همین سال 1341 است که هنرهای زیبای کشور ( که بعدا" به وزارت فرهنگ و هنر تبدیل شده است ) به فرهنگ مردم توجٌه بیشتری نموده از جمله از جمله شروع به انتشار ماهنامه « هنر و مردم »نموده است .

نجم آبادی ، محمود . تاریخ طبٌ ایران . تهران . 1341 . 5ص .

نجم الملک ، حاج عبد الغفار . سفرنامه خوزستان . بکوشش محمد دبیرسیاقی . تهران . مؤسسه مطبوعاتی علمی . 1341 خورشیدی . 202 ص .

استاد دبیر سیاقی در سال 1374 معتقد بودند که نخستین انتشار این سفرنامه نیاز به اصلاحاتی اندک لیکن ضروری دارد .

بهنام ، عیسی صنایع دستی ایران . تهران : سازمان چاپ و انتشارات کیهان . 1341 . 49 ص .

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران( 26 ) – 2 . روش و فنون مردم شناسی

چهارشنبه 6 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

تاریخ مردم شناسی در ایران( 26 ) – 2 .)

آغاز انتشار مطالبی در باره

روش مردم شناسی

در ایران ، به زبان فارسی

(1340 )

 

فنون روش مردم شناسی

1 – ابتدا باید وسایل ورود بدون دغدغه و مورد پذیرش پژوهشگر مردم شناسی به ایل ، روستا ، یا بطورکلٌی جامعه کوچک و نسبتا" کوچک و محدود مورد مطالعه ی مردم شناس فراهم آید تا مثلا" مردم مربوط ، بخصوص تحت تاثیر برخی از شایعه پرا کنان ، ماجرا جویان و حتی باجگیران آنان را با مامور دولت یا جاسوس فلان کشور خارجی و .... اشتباه نگیرند و پذیرای آنان شوند .

2 – مردم شناس باید چنان رفتار کند که مطلوب جامعه مورد مطالعه واقع شود و وی را از خود بدانند ؛ از جمله :

-       در تمام امور زندگی ایشان مشارکت کند .

-       ازایشان بخواهد که سبب هر گفتار و رفتار خود را برای وی شرح دهند

-       در هر جشن و سوگواریی شرکت کند ، یا تا آنجا که لازم باشد شرکت کند

-       منابع مطالعاتی خود را متعدد کند و با باصطلاح سؤال پیچ کردن یکی – دو نفر آنان را بستوه نیاورد

-       و....

3 – چه بهتر که از ابتدا به ترسیم نمودار خویشاوندی جامعه همٌت کند و شجره نسب هر خانواده را تا چهار – پنج پشت بشناسد ، و برای این عمل موقعی مناسب را اتخاذ کند .

4 – اولویت بیشتر با مطالعات توصیفی است ؛ یعنی :

-       ترسیم و توصیف شکل روستا و خانه ها

-       جریانات زندگی اقتصادی

-       و آنچه که مربوط به سازمان اجتماعی و روابط اعضاء با یکدیگر می شود به بعد از این امور موکول شود .

 

مشخصٌات مردم شناس

1 – مردم شناس باید با مردم مورد مطالعه به مهربانی و همدلی و همزبانی رفتار کند ، با آنان به مباحثه نپردازد ، احترام هریک را نگهدارد ، اطلاعات زندگی خصوصی هریک را در دسترس دیگران قرار ندهد ، نام و نشان اطلاع دهندگان رت فاش نکند ، رازدار و شکیبا باشد .

2 – بتواند در آن واحد از چندین روش مطالعاتی در مطالعه اوضاع اقتصادی ، اجتماعی ، معتقدات ، زبان و لهجه و ... آن جامعه استفاده کند ؛ چون روش هریک از این موضوعات با دیگری متفاوت است ؛ و به علاوه ضمن مطالعه متوجٌه اولویت موضوعات و طبقه بندی موضوعات مورد مطالعه و اولوینبندی آنان می شود .

3 – حسٌاس و دقیق باشد .

 

فنون اساسی

1 – سر شماری جمعیت ، تعداد خانه ها و نحوه استفاده از هریک از بخش های خانه ها ، دام ها ، پرندگان و لوازم خانگی مورد استفاده ؛ عکس ، طرح و تهیه ماکتی از آنها .

2 – مورفولوژی محل . مثلا: بامشاهده تصویری از شکل تهران میتوان مشاهده کرد که از چه لحاظ و تا چه حدٌ جنوب شهر تهران از شمال آن شهر فقیر تر است .

3 – شجرت النسب : نام رئیس خانواده ، همسر و فرزندان وی ، جنس و سنٌ آنان ، محل سکونت هریک . نام و سنٌ پدر و مادر و خواهران و برادران رئیس خانواده با مشخصات کاملشان .

مطالعه شجرت النسب یا دودمان نامه دارای چند فایده است ؛ از جمله :

مطالعه ی شجرت النسب یا « دودمان نامه » سه فایده اساسی دارد :

یک – یاختار خانواده ، خویشاوندی و دودمان را نشان می دهد

دو – ترکیب عناصر قدیم و ترکیب عناصر جدید ، و تحول و تفاوت بین آنها را نمودار می سازد

سه – مطالعه ای جمعیتی ( دموگرافیک ) است .

  • علیرضا آیت اللهی : اصل این نوشته در سال تحصیلی 1346 – 1347 از کتاب روش مردم شناسی اقتباس ، تلخیص و تحریر شده است و اینک نیز آنجنان که باید و شاید مورد ویرایش نبوده است 

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (26 ) : روش مردم شناسی

سه شنبه 5 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 


تاریخ مردم شناسی در ایران (26 )

آغاز انتشار مطالبی در باره


روش مردم شناسی


در ایران ، به زبان فارسی

(1340 )

 

در علوم اجتماعی دو روش عمده وجود دارد :

-       روش پهنا نگر

روش ژرفانگر

 

روش ژرفانگر جامعه خاصی که وسعت آن محدود و بنابر این قابل ژرفانگری باشد را به صورتی همه جانبه ، به تفصیل ، دقیق و عمیق مطالعه می کند .

هدف از مردم شناسی مطالعه جامعه ی مخصوص است .

این مطالعه از راه جمع آوریِ کامل وقایعی صورت می گیرد که در آن جامعه قابل مشاهده است .

به علاوه ، منظور این مطالعه شناخت تمام جوانب زندگی این مردم یا این جامعه است .

مردم شناسی فقط با این دو شرط نیست ، بلکه مردم شناس برای اینکه به هدف یا هدفهای مطالعاتی خود نائل شود :

-       باید در جامعه مورد مطالعه نفوذ کند ؛ با مردم آن جامعه به سبک خاص زندگیشان زندگی کند و چنان به خوبی از عهده این همزیستی یا چون آنان زندگی کردن بر آید که آنان وی را چون عضوی از جامعه خود محسوب دارند تا آنجا که حیات و روحیاتش همان باشد که اعضای جامعه یا مردم مورد مطالعه می باشد . یعنی بدون اینکه در واقع امر شخصیت و فرهنگ خود و تفاوتش با جامعه مورد مطالعه که سبب شناخت بهترش از مردم آن جامعه می شود را از دست بدهد حین مطالعه و در نظر مردم مورد مطالعه موقتا" چنان نقش بازی کند که انگار از روز ازل عضوی از آن مردم و آن جامعه بوده است . مثلا" اگر در باره مردم ایل قشقائی مطالعه می کند چون آنان در سیاه چادر ساکن شود ، لباس قشقائی بپوشد ،غذاهای خاص آنان را بخورد و...

بدین ترتیب مطالعه یک مردم عبارت خواهد بود از :

مشاهده به چشم یک خارجی که تفاوت های آن مردم را با تفاوتهای جامعه خود و سایر جوامع مطالعه می کند .

مطالعه جزئیات تمام جوانب زندگی آن مردم به عنوان عضوی از آن که میبایست فرضا " چنین زندگی کند .

از آنجا که روش مردم شناسی را فقط میتوان در مورد جوامعی بکار بررد که کوچک و قابل مطالعه همه جانبه و در عین حال عمیق و دقیق باشند کاربرد این روش در مورد جامعه های بسیار گسترده ( و البته فقط توسط یکنفر با فکر و هدفی واحد ) غیر ممکن است . جمع آوری کاملِ وقایع و جمع آوری مستقیمِ همه ی شؤون و اوضاع و احوال اجتماعی و سبک زندگی تمام مردمی که در جامعه ای بسیار وسیع یا حتی نسبتا" گستره زندگی می کنند توسط یکنفر مردم شناس غیر ممکن است .

جامعه شناس کسی است که جامعه هائی معین ، اعم از کوچک و بزرگ ، را مطالعه می کند تا ساخت و ترکیب آن جوامع را بشناسد .

مردم شناس بیشتر در این میکوشد که تفاوت های جامعه ای کوچک با سایر جوامع را در یابد .

روش‌ م‍ردم‌ش‍ن‍اس‍ی‌/ ت‍ال‍ی‍ف‌ پ‍ی‍ر ب‍سن‌ی‍ه‌؛ ب‍اه‍م‍ک‍اری‌ و ت‍رج‍م‍ه‌ ع‍ل‍ی‍م‍ح‍م‍د ک‍اردان‌
 
Bessaignet, Pierre
تاریخ اثر
، ‏‫۱۳۴۳.
موضوع
انسان‌شناسی -- روش‌شناسی
شرح
ب، [۴۷] ص‌.‬: ن‍م‍ودار
 
ص‌. ع‌. ب‍ه‌ف‍ران‍س‍ه‌ :‎ ‭pierre bessaiget.La methode de l'anthroplogie
 
چاپ دوم
شماره دیویی
‭۳۰۱/۰۱
شماره کنگره
‭GN۳۳‏‫‭ ‏‫‬‭/ ب۵ر۹ ۱۳۴۳
شماره کتابشناسی ملی

(ادامه دارد )

تاریخ مردم شناسی در ایران ، تعریف مردم شناسی ، تفاوت جامعه شناسی و مردم شناسی ، پی یر بسنیه ، علیمحمد کاردان ، اقتباس و تلخیص علیرضا آیت اللهی در سال 1346 .

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 263 
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :