تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

مردم شناسی ، درس مرحوم دکتر نادر افشار نادری در سال 1346

یکشنبه 10 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 


دانشگاه تهران . دانشکده ادبیات و علوم انسانی . رشته علوم اجتماعی . شماره درس 01060327


مردم شناسی  Ethnology


مجموعه تقریرات استاد محترم جناب آقای دکتر نادر افشار نادری

نیمسال اوٌل تحصیلی 1346 جزوه شماره 1 ( جلسات مهرماه ) . شامل : مقدمه – ساختمان اجتماعی

گرد آوری و تنظیم از : علیرضا آیت اللهی

( انتشار به صورت پلی کپی بوده است . این جزوه بنا به خواست تعدادی از محققان موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ده نسخه بیش از تعداد دانشجویان کلاس مربوطه تکثیر شده است  )

 

مردم شناسی *

از زمان های بسیار قدیم و حتی از زمان هخامنشیان به بعد ، یونانی ها ، البته بطور خیلی ناقص ، راجع به مردم و ملت های مختلف مطالبی نوشته اند . این مطالب در باره آداب و عادات ملل مختلف بوده و نوشتن آنها تا اواخر قرن 15 ادامه داشته است .

از اوایل قرن 16 اروپائیان به کشف قاره ها و سرزمین های جدید موفق شدند و در این نقاط ، امور و چیزهائی دیدند که معمولا" خلاف عادت بود و یا لااقل با وضع زندگی اروپائی مغایرت داشت ....

( ادامه دارد )

....

·        *مردم شناسی ترجمه لغت « Ethnology  است . 

همچنانکه انسان شناسی را معادل کلمه « Anthropology » ترجمه می کنیم . 

البته این دو مبحث تفاوت زیادی با یکدیگر ندارند . امٌا علٌت اینکه کلمه قوم شناسی را به جای لغت اتنولوژی بکار نمی بریم این است که قوم لغت بسیار مبهمی است . مثلا" مقصود از کلمه قوم در اتنولوژی با مقصود از کلمه قوم آنطور که برای قوم یهود و امثال آن استعمال می شود بسیار متفاوت است .

نظرات() 

آئین های مشترک شب یلدا

جمعه 1 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (23 )

جمعه 1 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

تاریخ مردم شناسی در ایران (23 )

انحرافاتی اساسی ....

سال 1339 را می توان یکی از فلاکتبار ترین سالهای زندگی اقتصادی – اجتماعی – فرهنگی ایران دانست که همین ضعف ، بخصوص بحران اجتماعی ، بر نفوذ استکباریان در ایران و معامله بر سر آن افزوده بود .

رحلت حضرت آیت الله العظمی آقا سید حسین بروجردی در دهم فروردین 1340 ظاهرا" جناح سنٌت گرایان را به شدٌت تضعیف می کرد و به « تجدد گرایان رضا خانی » که حدیث « حبٌ الوطن من الایمان » را وارونه تفسیر می کردند میدان می داد ؛ غافل از اینکه اعتقاد به اسلام قرن ها است که در مردم این مرز و بوم ریشه دوانده است و در شرایط بحران اقتصادی – تنگی معیشت و فاصله گرفتن برخی از اقشار اجتماعی نسبت به سایریت مرجعی در قیامی مردمی خواهد شد .

حکومت پهلوی مردم شناس نبود .

نظام باصطلاح شاهنشاهی در آن زمان اقلیتی اقتصادی - اجتماعی را از هر جهت بر مقدرات مردم حاکم ساخته بود ؛ که در آن میان ؛ و شاید به همان بهانه اثبات تجدد ، امٌا در واقع تجدد منحرف رضا خانی ، به گروهی از اقلیت های مذهبی میدان عملی وسیع می بخشید و آنان را در هر فعالیتی به اصطلاح زیب و زیور قرار می داد که از نظر مردم و بخصوص رهبران و پیشگامانشان پنهان نمیماند .

افرادی از این اقلیت ها در هرامر مرتبط یا غیر مرتبط با تخصص و توانائی خود نه تنها دخالت می کردند بلکه در جایگاه مدیریت و حتی مدیریت علمی تخصصی قرار می گرفتند ؛ که به فرض قدرت مدیریت ، تخصص ، یا تخصص کافی در آن موضوع را نداشتند و به صورت جرقٌه هائی از آتش زیر خاکستر بیرون می آمدند .

یکی از نخستین مقاله های باصطلاح مردم شناختی در سال 1340 می تواند موضوع همین بحث باشد :

یار شاطر ، احسان الله . « اطلس زبان شناسی ایران » . راهنمای کتاب ، 4 ، 1 : 3 – 8 فروردین 1340 .

موفقیت یا عدم موفقیت این نویسنده در مدیریتهای متعدد خود بحثی دیگر است . امٌا نوشته های وی در زبان شناسی ( لهجه شناسی ) برآورد کننده انتظارات خوانندگان نبوده اند ؛ و در بحث اسطوره شناسی نیز گاه متهم به استفاده از زحمات کارکنان زیردست و نهایتا" به نوعی کپی کاری بوده است .

استفاده ی سیاسی – دکوراتیو حکومت پهلوی از اینگونه افراد ، در هر تخصص ! ، نه تنها سبب دلسردی پژوهشگرانی واقعی و توسعه ی واقعی فرهنگ می گردید بلکه حتی گاه تشنجاتی علمی – دانشگاهی و عمومی به وجود می آورد که طی جشن هنر 1355 شیراز تا مرز درگیری مسؤولان آن جشن ، به خصوص در بخش تعزیه ، با مردم خداشناس و مؤمن شیراز نیز کشیده شد .

با این وجود نوشته های ژرفانگر یا ترجمه هائی از نویسنگان معتبر توسط مدیران – مشاهیر را نمیتوان لایق ستایش ندانست گرچه مترجم مربوطه لزوما" تحصیلکرده ای از حوزه مردم شناسی نیز نبوده باشد ؛ مثل :

سوینی ، شان . « در یک قهوه خانه تهران » . ترجمه سلیم نیساری (1) . تهران . بنیاد فرهنگ . 4 : 8 – 9 ، مهر 1340 .

دکتر سلیم نیساری

(1) رابطه ی این استاد بزرگ ادبیات فارسی ، متولد 1299 در تبریز در ارتباط با مردم شناسی ، که وی از نخستین بنیانگذاران مطالعات آن در ایران مینماید ، جای مطالعه ای تفصیلی و جداگانه دارد 

نظرات() 

بابانوئل، مهمان ناخوانده شب چله امسال! +تصاویر

جمعه 1 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

بابانوئل، مهمان ناخوانده شب چله امسال! +تصاویر

 

سال‌هاست جشن شب چله بین ایرانیان برگزار می‌شود، اما تفاوت یلدای امسال حضور ناخوانده عروسک‌های بابانوئل است؛ حضوری که کارشناسان آن را نمونه‌ای از ناآگاهی عنوان می‌کنند.

خبرگزاری مهر: لازم نیست تقویم را ببینید، همین‌که قدمی در کوچه، خیابان یا بازارتان بزنید، می‌فهمید که یلدا از راه رسیده است. یلدا با تمام سرما و گرمایش.

ما ایرانی‌ها شاید در محله خود، یک بازار بیش‌تر نداشته باشیم اما این زمان است که نام‌های متفاوتی به این بازارها می‌دهد. چند روزی بازار محل تبدیل می‌شود به بازار عید نوروز، چند روزی بساط بازار چهارشنبه‌سوری پهن می‌شود و این‌روزها هم اسم بازارمان، بازار یلدا یا چله شده است.

هر منطقه از ایران، آداب و رسوم خاص خودش را درمورد مناسب‌های ملی پیاده می‌کند؛ نمی‌توان ادعا کرد که در سراسر کشور یک‌نوع خوراکی برای شب یلدا در خانواده‌ها تهیه می‌شود یا برای نوعروس‌ها و نودامادان خریدهای یکسانی صورت می‌گیرد.

بابانوئل، مهمان ناخوانده شب چله امسال

یلدا که بود و با مردم چه می‌کرد؟

بهروز خاماچی، پژوهشگر برجسته تاریخ و فرهنگ تبریز معتقد است جشن‌هایی مثل جشن یلدا یا همان شب چله که از سالیان دراز در ایران برگزار می‌شوند، بهترین جشن‌هایی هستند که مردم را گرد هم جمع می‌کنند.

در این شب هرکس هرهنری که بلد بود به کار می‌گرفت تا موجب تفریح و سرگرمی اطرافیانش شود و نبود تلویزیون و اینترنت و فضاهای مجازی فرصت را برای هنرنمایی فراهم می‌کرد

او به خبرنگار مهر می‌گوید: «آن قدیم‌ها چیزی که در خرید خوراکی‌های شب چله اهمیت زیادی داشت، این بود که تمام خوراکی‌ها رنگ قرمز داشتند، مثل چغندر قرمز، هندوانه، سیب قرمز و ...»

بابانوئل، مهمان ناخوانده شب چله امسال

خاماچی توضیح می‌دهد: «در این شب هرکس هرهنری که بلد بود به کار می‌گرفت تا موجب تفریح و سرگرمی اطرافیانش شود و نبود تلویزیون و اینترنت و فضاهای مجازی فرصت را برای هنرنمایی فراهم می‌کرد

او به یک نکته جالب هم اشاره می‌کند: «حتی شده که در این شب و در بین فامیل‌ها دختر و پسری را به هم نشان کرده باشند و شیرینی محفل دوچندان شود اما متاسفانه این‌روزها دیگر چنین اتفاقات شیرینی نمی‌افتد و کام‌مان را شیرین نمی‌کند

بابانوئل، مهمان ناخوانده شب چله امسال

پیرمرد چاق ریش‌سفید، این مهمان ناخوانده!

نه‌تنها شب‌هایی که بهروز خاماچی از شب یلدا آن مواقع تعریف می‌کند این‌روزها رنگ باخته است، بلکه تفاوت‌های عمیق‌تری نیز کم کم به میدان می‌آیند و جدیدترین مصداق عینی آن‌ها را می‌توان ورود ناخوانده بابانوئل‌ها به بساط بازار شب چله دانست که این‌روزها این دگرگونی فرهنگی را می‌توان در ویترین مغازه‌های تبریز دید.

بابانوئل یا پاپانوئل یک شخصیت تاریخی و داستانی در فرهنگ عامیانه کشورهای غربی و مسیحی است. نام بابانوئل با جشن کریسمس آمیخته شده ‌است. بابا نوئل عمدتاً یک پیرمرد چاق با ریش سفید بلند و لباس قرمز است. معمولاً او یک کیسه پر از هدیه به همراه دارد که در روز کریسمس یا شب قبل از آن، برای بچه‌ها می‌آورد.

بابانوئل، مهمان ناخوانده شب چله امسال

آن‌دسته از خانواده‌هایی که برای نوعروس و نودامادشان عروسک بابانوئل هم می‌خرند، از فرهنگ و ملیت و دین سرزمین‌شان ناآگاهی محض دارند

حالا همین بابانوئل به شب یلدا ما مسلمانان آمده است. به طوری که از هر ۵مغازه‌ای که لوازم شب یلدا می‌فروشد، دو مغازه را می‌توان دید که عروسک‌های بابانوئل را بر ویترین خود در معرض دید مردم قرار داده است؛ بابانوئلی که از سرزمین مسیح سر از شب چله ایرانیان و مسلمانان درآورده است.

خاماچی در این‌باره نظر می‌دهد: «آن‌دسته از خانواده‌هایی که برای نوعروس و نودامادشان به همراه خریدهای شب چله که پالتو و شال و هنداونه و ... است، عروسک بابانوئل هم می‌خرند، از فرهنگ و ملیت و دین سرزمین‌شان ناآگاهی محض دارند

«بالاخره هرسال مد به خصوص خودش را دارد. نمی‌شود که خانواده همسر دوستانم برایشان بابانوئل بخرند اما خانواده همسر من نه.» این را نوعروسی می‌گوید که موافق با خرید بابانوئل لابه‌لای خرید شب چله است.

بابا نوئل اشاره به نام یکی از کشیشان مسیحی به نام سن نیکولاس دارد که در قرن چهارم میلادی می‌زیست و از اهالی بیزانس و منطقه آناتولی در ترکیه فعلی بوده‌ است. نیکولا در خردسالی پدر و مادرش را از دست می‌دهد و ثروت زیادی برایش به ارث می‌ماند. وی به‌خاطر کمک و دادن هدیه به فقرا شهرت داشت. جسد سنت نیکلا (نیکلاس) اکنون در کشور ترکیه در منطقه سواحل دریایی مدیترانه مدفون است و به علت مومیایی‌شدن طبیعی (به علت سرما) هنوز قسمت‌هایی از آن سالم مانده ‌است. دانشمندان در سال ۲۰۰۳ موفق به بازسازی صورت وی از روی استخوانها شدند و با کمال تعجب دریافتند که بابا نوئل واقعی رنگین پوست (پوستی به رنگ قهوه‌ای روشن) بوده‌است.

بابانوئل، مهمان ناخوانده شب چله امسال

عروسک‌ها یکی از بهترین وسیله‌ها برای انتقال یک فرهنگ بوده‌اند چراکه با ظاهر فریبنده و جذاب‌شان باعث می‌شوند هیچ‌کس به اعماق حضور آن‌ها فکر نکند

در خطهٔ شمال و آذربایجان رسم بر این است که در شب چله خوانچه‌های تزیین‌شده به خانهٔ تازه عروس یا نامزد خانواده بفرستند. مردم آذربایجان در سینی خود هندوانه‌ها را تزئین می‌کنند و شال‌های قرمزی را اطرافش می‌گذارند. درحالی که مردم شمال یک ماهی بزرگ را تزئین می کنند و به خانهٔ عروس می‌برند.

انتقال یواشکی فرهنگ، در جیب‌های یک عروسک

علی مقبولی، کارشناس ارشد جامعه‌شناسی رسوخ عروسک‌های بابانوئل به شب چله ایرانیان را، آغازی بر غرب‌زدگی‌های عمیق‌تر می‌داند.

او به خبرنگار مهر می‌گوید: «همیشه شاهد آن بوده‌ایم که عروسک‌ها یکی از بهترین وسیله‌ها برای انتقال یک فرهنگ بوده‌اند چراکه با ظاهر فریبنده و جذاب‌شان باعث می‌شوند هیچ‌کس به اعماق حضور آن‌ها فکر نکند

این جامعه‌شناس می‌گوید: «هرچند تاریخ شب چله ما با کریسمس مسیحیان نزدیک است و مغازه‌دارها همین را دلیلی می‌دانند برای اینکه بتوانند عروسک‌های بابانوئل را در این ایام به فروش برسانند، اما بیش‌تر، خانواده‌ها را مقصر می‌دانم که بی‌آنکه تاملی در خریدهایشان بکنند، پای عروسک‌های بابانوئل را به خریدهای شب یلدا باز می‌کنند

نیازی غم‌انگیز به تقویم

مغازه‌دارها از استقبال مردم از عروسک‌های بابانوئل راضی هستند: «جذابیت و شهرت جهانی که این عروسک دارد، باعث می‌شود هرکسی که به قصد تهیه لوازم شب چله به مغازه می‌آید از این عروسک‌ها هم بخرد، حتی در برخی موارد درخت مصنوعی کریسمس را هم برای شب یلدا خریداری می‌کنند

این‌روزها در خیابان که قدم می‌زنی، هرچند این مغازه و آن مغازه تو را به دنیاها و فرهنگ‌های مختلفی فرامی‌خوانند اما باز نشانه‌های زیادی هست که بتوانی بفهمی، یلدا آمده است. اما هیچ تضمینی نیست که چندسال بعد هم به همین شیوه از رسیدن یلدا باخبر شوی. نیاز به تقویم برای یافتن هویت خود، چه نیاز غم‌انگیزی خواهد بود.

نظرات() 

آداب‌ و رسوم کردستانی‌ها در شب یلدا یا «شُو چله»+تصاویر

پنجشنبه 30 آذر 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

تسنیم گزارش می‌دهد؛

آداب‌ و رسوم کردستانی‌ها در شب یلدا یا «شُو چله»+تصاویر

۳۰ آذر ۱۳۹۶ - ۲۱:۴۹

شب چله

مردم استان کردستان شب یلدا را «شُو چله» می‌نامند و این شب را با آداب‌ و رسوم خاصی برگزار می‌کنند.

به گزارش خبرنگار تسنیم از سنندج، شب یلدا یکی از آیین‌های سنتی ایرانیان و کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است و در نخستین شب زمستان اقوام، فامیل، دوستان و آشنایان دور هم جمع می‌شوند و طولانی‌ترین شب سال را با آداب و رسوم خاصی برگزار می‌کنند.

هر کدام از اقوام ایران‌زمین در شب یلدا آیین رسوم خاص خود را دارند و در استان کردستان نیز همانند سایر مناطق کوهستانی ایران، این آیین تاریخ کهنی دارد و با همان نام قدیمیش «شُو چله» خوانده می‌شود و از قدیم در اکثر خانه‌های کردستان در آن شب غذای «دُلمه»، نان سنگک و دوغ محلی برای پذیرایی از مهمان‌ها آماده می‌کنند و این رسم بین مردم این خطه از سرزمین، به سنتی دیرینه تبدیل شده است.

مردم کردستان که به خونگرمی و میهمان نوازی معروف هستند یکی از آیین‌های سنتی آنها جمع شدن در کنار یکدیگر و در منزل بزرگ فامیل بوده و در «شُو چله» همه اقوام و فامیل، تمامی عروس‌ها، دامادها، دختر و پسر همه در خانه بزرگترها دور هم جمع می‌شوند و پس از صرف شام برنامه‌های شب چله و بازهای قدیمی همانند «گوروا بازی» را اجرا می‌کنند و با شادی و سرور به سپری کردن یک شب برفی طولانی به شنیدن قصه‌ها و حرف‌های شنیدنی و سرگذشت بزرگترها می‌پردازند.

ریشه آیین شب یلدا به هزاره سوم و چهارم پیش ‌از میلاد برمی‌گردد؛ و مردم کردستان نیز اعتقاد زیادی به شب یلدا دارند و در این شب بسیاری از مردم همانند شب نوروز لباس‌های نو کُردی پوشیده و سفره‌ها را چیده و عود می‌سوزانند.

کردستانی‌ها چند ماه قبل از فرارسیدن «شُو چله» با تهیه و خرید خربزه و انداختن آن در ترشی به استقبال شب یلدا می‌روند و در آن شب بعد از صرف شام «کاله‌ک ترش» می‌خورند.

مردم کردستان در «شُو چله» به پختن دلمه علاقه دارند و در آن شب میوه‌های خربزه ترش، هندوانه، انگور، انار، سیب، پرتقال، موز، کیوی، که نشانه تندرستی، فراوانی، برکت و شادی بوده را برای شب باستانی یلدا تهیه می‌کنند و معمولاٌ تا پاسی از شب هم بیدار می‌مانند.

بنا بر رسم و رسومات ما کردستانی‌ها در «شُو چله» خانواده‌هایی که عروس داشته باشند، خانواده داماد برای عروس‌هایی که در دوران نامزدی هستند «خنچه» یا همان شب چله‌ای می‌برند.

این خنچه شامل پالتو، کفش زمستانی، دسته گل، شیرینی، آجیل و شکلات، دلمه، حلوا، سبدی از میوه‌های رنگارنگ و تزئین شده، قواره پارچه و طلا است و روی وسیله‌ها را پارچه قرمز و کوزه سفالی تزئین می‌کنند و به خانه عروس می‌برند.

انتهای پیام/

نظرات() 

یلدا در قاب تصویر

پنجشنبه 30 آذر 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


یلدا در قاب تصویر

شناسه خبر: 1607752 سرویس: رسانه ها . تسنیم

 ۳۰ آذر ۱۳۹۶ - ۲۰:۱۱

بازار شب یلدای ارومیه-علی آقایاری

شب یلدا به‌واسطه طولانی بودن ترین شب سال نزد ایرانیان، فرصتی برای صله رحم و دور هم بودن است. تصاویر زیر حال و هوای این شب را به تصویر می‌کشد.

شما : لطفا" نگاه کنید به منبع اصلی

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 263 
  • ...  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • 8  
  • 9  
  • ...  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :