تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran - دکتر محمود روح الامینی ، پدر مردم شناسی ایران (4)
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

دکتر محمود روح الامینی ، پدر مردم شناسی ایران (4)

شنبه 16 اسفند 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

سایه سنگین و سهمگین سیاست
بر جامعه شناسی و مردم شناسی ایران

دکتر غلامحسین صدیقی
در بهار و تابستان 1351 .
به نظر می رسد که در نیمه دوٌم دهه 1350 :
موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران بزرگترین کانون روشنفکری – سیاسی کشور بود .
در موسسه ، بنا به بزرگواری دکتر غلامحسین صدیقی ، و سیاست دکتر احسان نراقی  ، که نخستین رئیس مؤسسه بود ، به نحو شگفت آمیزی جمع اضداد ، ظاهرا" به همزیستی مسالمت آمیز و در باطن به کشمکش های نسبتا" سخت درونی ، درونزنی و خودزنی گرد آمده بودند ؛ و شاید مجموعا" به چهار گروه قابل تقسیم بودند :
گروه نخست که به جبهه ملٌی منتسب بودند و از بزرگمردی چون دکتر غلامحسین صدیقی – بزرگی چون دکتر علیمحمد کاردان تا محققانی نظیر دکتر پیمان ، پرویز ورجاوند ، کشاورز صدر ، پرهام و... تشکیل می شدند و دانشجویان نه چندان سیاسی لیکن میهندوست و توسعه گرا چون اینجانب را نیز از خود می دانستند ..
گروه دوٌم که گروه مسلٌط بر مؤسسه بود شامل دکتر احسان نراقی – جانشین بلافصل و مددیارهمیشگیش ، دکتر فیروز توفیق ، که هردو نیز به تحصیل در سوئیس ، انتساب به دربار و به خصوص فرح ، و بعدا" نظریه پرداز پنهان و حامی حزب رستاخیز شهرت داشتند ( با همراهی دکتر هوشنگ نهاوندی ، و اضافه شدن امثال اسعد نظامی ) ، دکتر نادر افشار نادری ، که سابقه معلمی در دربار داشت ، و محققانی که بیشتر در ارتباطات کاری با آنان بوده اند چون ابوالحسن بنی صدر ، دکتر حسن حبیبی ... تا دانشجویانی نظیر قطب زاده . استادان جامعه شناسی شهری چون « دکتر م . ع . ج . ب » و « دکتر ش . ر » و غالب محققان بخش های تحقیقاتی جامعه شناسی شهری و جامعه شناسی تطبیقی ، و بعدا" جامعه شناسی سیاسی ... و به دعوت همین گروه بود که امیر عباس هوید ا یکی دوبار در معیت برخی از اعضاء کابینه خود به مؤسسه وارد شد و در آنجا جلسه ی مشترک تشکیل داد .
گروه سوٌم شامل دکتر خسرو خسروی ، دکتر مهدی حسینی امانی ( گرچه وی را ناسیونال سوسیالیست هم معرفی می کردند ) و... که گویا همگی سابقه عضویت در سازمان جوانان حزب توده را داشتند ؛ و برخی دیگر که با بخش های مطالعات و تحقیقات جامعه شناسی روستائی و جمعیت شناسی همکاریهائی داشته اند .
گروه چهارم متشکل از دکتر مرتضی کتبی – دکتر عبدالحسین نیک گهر – دکترباقر ساروخانی – و... که به نظر می رسید هیچگاه هیچ وابستگی سیاسی نداشته اند ...
مشکل اساسی در بنیانگذاری سازمانی آموزش و پژوهش انسانشناسی و مردم شناسی در دانشگاه تهران این بود که گرچه مورد حمایت کا مل و منطقی دکتر صدیقی و دکتر نادر افشاری و تا حدودی دکتر احسان نراقی ، و حتی دورادور مورد حمایت دکتر علیمحمد کاردان ، قرار داشت ؛ امٌا در مقابل ، جامعه شناسانی که فکر میکردند علوم اجتماعی منحصر به جامعه شناسی ، آنهم جامعه شناسی ئی که آنان خوانده اند و تفاسیر ایشان از علوم اجتماعی است ؛ و مردم شناسی ( چون اگر به درستی و در چهارچوب روابط بیشتر سنٌتی در جامعه ای توسعه نیافته و کمتر سازماندهی شده  مطالعه شود جای جامعه شناسی را میگیرد و ) موجودیت آن را تهدید می کند، به آن اتهام فولکلور بودن و منحصر به گرد آوری آداب و عادات و عقاید و رسوم ، و نهایتا" غیر علمی بودن ! می زدند و به شدٌت با تاسیس بخش مردم شناسی مخالفت می کردند . 
یعضی از محققان مؤسسه در بخش مطالعات عشایری مؤسسه نیز تصور می کردند که خود آئینه تمام نمای مردم شناسی کشور هستند (1) .
عدم وابستگی دکتر محمود روح الامینی ، آزادگی و آزاد منشی ، مناعت طبع مالی و سلامت نفس وی که او را حتی الامکان از زد و بندها دور نگهمیداشت ، به اضافه ی خونسردی همیشگیش ، از قدرت وی در تاسیس بخش می کاست و بنده هم در واقع در نقش یک امر بر ، باصطلاح محلٌی از اعراب نداشتم ؛ و فقط بنا به حسن روابط ( و البته نه چندان با توفیق و افشار نادری که به ترتیب رئیس و معاون مؤسسه بودند ! ) و پیگیریهای مستمرم اندکی از اختلافات اساتید استفاده ، و ضمن کوشش به تحمیل خود بر مؤسسه ، سعی میکردم هرچه سریع تر نتیجه مثبت یا منفی گرفته در صورت عدم توفیق در محل دیگری استخدام شوم .
امٌا متاسفانه بحران روابط بین اعضاء در آن زمان به اوج رسیده بود ؛ و اگر شخصیٌت دکتر غلامحسین صدیقی و نفوذ دکتر احسان نراقی نبودهرگز موفق به تاسیس دانشکده علوم اجتماعی ( و تعاون ) نمی شدند ؛ کما اینکه در حوالی سال 1348 یا وجود آنکه ساختمانی هم در خیابان کارگرشمالی برای ایجاد این دانشکده در حال اتمام بود آن را به دانشکده اقتصاد دادند ! ...
(1) در سال 1346 در کلاس انسانشناسی مرحوم دکتر نادر افشار نادری ، که متکی بر مطالعات عشایری ایران تدریس می کرد ، با بحثی که با وی یافتم با نوعی طنز به این نتیجه رسیدم که « انسانشناسی » همان « گاو و گوسفند شناسی » است ! ؛ و در واقع در حوزه جغرافیای انسانی ... تحمل نکرد و گفت تا تو در این کلاس هستی تدریس نمی کنم و بنده عملا" از کلاس اخراج شدم ؛ و همانجا اعلام کردم که جزوه درسیش را منتشر نخواهم کرد . خانم دکتر اردلان که عملا" منشی گروه علوم اجتماعی در دانشکده ادبیات و علوم انسانی شده بود به دکتر صدیقی اطلاع داده بود و وی که رئیس گروه بود مرا احضار کرد و توضیح خواست . من که دکتر صدیقی را تقریبا" چون پدرم دوست داشتم عرض کردم : این آقای بک جناحی تیم فوتبال تاج سر یک شوخی ساده مرا شوت کرد به اوت ! . دکتر صدیقی که به سختی جلوی خنده اش را گرفته بود گفت : بسیار خوب ، حالا در اوت بروید وظایفی که خودتان داوطلبانه برعهده گرفته اید ( تهیه پلی کپی درسی ) را انجام بدهید ! . و رابطه افشار نادری تا آخر سال 1352 ، که روح الامینی از من خواست نزد وی بروم ، چندان حسنه نبود . رحمت الله علیه .
(2) و گروه حاکمه پیرو نراقی هم کوچکترین مخالفتی نشان ندادند . فقط اینجانب به عنوان یک دانشجوی رشته علوم اجتماعی و ، با اجازه تلویحی از دکتر غلامحسین صدیقی ، یادداشتی اعتراض آمیز و طنز گونه ، نوشتم که در روزنامه کیهان چاپ شد . نهایتا" هم دولت که دل چندان خوشس از مجموع گروه نداشت ؛ و گویا با شیطنت های هوشنگ نهاوندی ، نام و بخش نسبتا" نامتجانس تعاون را نیز به این رشته اضافه و دانشکده را بنام « دانشکده علوم اجتماعی و تعاون » در همان تابستان 1351 تاسیس کرد . 


نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :