تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran - مادر ، ننه ، خانم ، بی بی ، مامو ، مامان
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

مادر ، ننه ، خانم ، بی بی ، مامو ، مامان

سه شنبه 18 مهر 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


عکس تزئینی است

مادر ، ننه ، خانم ، بی بی ، مامو ، مامان


خود معنی « ننه » هم جای بحث دارد . بگمانم سال 1333 بود که در دبستان صدیق یزد آقا ئی ( آذری ؟ ) غیر یزدی بنام مهدیون ، معلم ورزش ما بود و به لباسم ایراد گرفت .

گفتم : بچشم ، به خانمم میگویم اصلاح کند

گفت : نیم وجبی ! مگر تو همسر داری ؟!

و بعد متوجٌه شد که در خانواده ی ما مادرمان را « خانم » صدا می کنیم ! .

خانواده های اعیان شهر ما ، یزد ، مادرشان را « بی بی » صدا می کردند

پدرم چون مادرشان دختر یک آیت الله العظمی ، از سادات و از بزرگان بودند ایشان را « آبی بی » صدا می کردند ... (1).

در همان دهه 1340 معدود خانواده هائی تجدد طلب در یزد بودند که مادرشان را « مامان » صدا می کردند .

..... تا اینکه ...

در سال 1343 معاون دبیرستان البرز ، آقای همدانی ، از دانش آموزی که ادعا میکرد مادرش فلان توصیه ای به وی کرده است خواست که فردایش با مادرش بیاید . من که در معدلگیری دانش آموزان در دفتر می نشستم و کمک می کردم فردایش دیدم که با مادرش داخل دفتر شد و به آقای طباطبائی ، مدیر دبیرستان ، گفت : خواسته بودید که مامانم را بیاورم ؛ آوردم . آقای امینیان معلم ریاضی ما که کرمانی بود شروع کرد به خندیدن ، و حالا نخند کِی بخند ؟! . وقتی آن دانش آموز و مادرش به اتاق دیگری نزد آقای همدانی راهنمائی شدند آقای امینیان می گفت :

این بچٌه به این زن در چادرشب ( حجاب خاص زنان یزدی تا حوالی 1330 که بعدا" فقط به زنان فقیر اختصاص داشت ) و گیوه به پا که معلوم است حتٌی یک کلاس سواد و کمال ندارد می گوید مامان ؟! خوب ، تو هم مثل دیگران بگو ننه ! ، یا لااقل « مامو » ! این زن کجایش شبیه مامان است ؟! .

خلاصه اش این بود که مامان باید بیشتر تحصیلکرده از سطوح بالای جامعه ، متجدد ، خوشپوش و باصطلاح با قر و فر باشد !.

در نیمه دوم دهه 1350 در تهران متوجٌه شدم که هنوز هم معدودی به مادر بزرگشان ننه می گفتند ؛ امٌا بسیاری هم لفظ ننه را برای کلفت منزل ، کارگران منزل ، زن سرایدار مدرسه و ... بکار میبردند که یعنی بامحبٌت امٌا از طبقات پائین اجتماعی ....

اتفاقا" طی مدت حدود هفت سال که در فرانسه ، خاستگاه واژه مامان ، با جامعه ی فرانسوی عجین شده بودم تا بهتر به ادبیات و فرهنگ آنان آشنا شوم متوجٌه شدم که در آنجا نیز تا اواسط قرن بیست مامان همین مفهوم مادر یا هر چیز زیبا ، قشنگ ، خوشپوش ، مطلوب و دلچسب را داشته است (2).

بنابر این معنی « ننه شاهی » و آنهم در عصر حاضر ، و در نقاطی که ننه مقام و منزلت اجتماعی چندانی نداشته است ؛ با مادر در « مادر شاهی » جوامع دیگر بسیار متفاوت می نماید .

(1(1) یکی از مسن های یزد بنام حاج حسینعلی . م میگفت برخی از اعیان قدیم یزد مادرشان را «

( خخاتون » خطاب می کرده اند

(3)  (2) پس از انقلاب ، از دهه 1370 لفظ « مامی » ، از زبان و فرهنگ انگلیسی ، نزد خانواده های اعیان غرب زده رواج یافت

نظرات() 
صبا
سه شنبه 18 مهر 1396 03:34 ب.ظ
سلام گلم باشه راستی یه وبلاگ طراحی کردم و تمام کسایی که وبلاگ خوب و باحال دارند رو دعوت به تبادل لینک کردم . از تو هم دعوت می کنیم به جمع ما بیای
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :