Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

پیراهن نوی سال نو ( نوروز ) در دهه ی 1340 یزد

سه شنبه 10 اسفند 1389

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:لباس، جشن ها.نوروز.و...، 

پیراهن نوی سال نو در یزد دهه ی 1340

 

ممكن است برخی تصوٌر كنند كه آن روزها ، یعنی در دهه 1340 ، پیراهن نو برای عید سال نو مهم تر از كت و شلوار نو بود . بنده چنین چیزی را تائید نمی كنم . برعكس ، دیده ام كه تقریبا" همه دانش آموزان پس از روز 13 فروردین با كت و شلوار نو به مدرسه آمده اند امٌا شاید از هر چهارنفر یا سه نفر با پیراهن غیر نو ؟ چون اصطلاح یزدی « نیمدار را » همه نمی دانند .

برای یزدی ها لباسی كه نو بود « دارائی » یا « دار... » محسوب می شد و لباسی كه نیمی از عمرش را كرده و مستعمل شده بود : « نیمدار » .

نیمی از مردم یزد هم ( توجٌه داشته باشید كه از دوران قبل از دوره « تمدن نفت » و « پترودلار » گفتگو می كنم ! ) فقط دو پیراهن داشتند كه به اولی می گفتند « شور » یعنی برای شستن است ؛ و به دومی می گفتند « واشور » باز این یكی هم باید شسته شود ؛ پس جایگزین یكدیگرند .

از آنجا كه یك پیراهن هم برای بعضی ها تا پنج سال و برای برخی تا سی سال و بیشتر از آن عمر می كرد ( عمرائی ! ) هركسی هرسال پیراهن نمی دوخت !

پس روی تعداد پیراهن دوزی های شهر در دهه 1340 و به خصوص اوائل آن حساب نكنید ! تا آنجا كه بنده به خاطر دارم فقط یك پیراهن دوزی در طبقه همكف ساختمان مشهور شهرداری آن زمان وجود داشت ( آنكه در خیابان كرمان بود فقط تعداد بسیار محدودی پیراهن برای فروش داشت ) كه نام صاحبش را ( با وجود آن كه برادر كوچكش كه بعدا" كارگر وی شد و گویا عاقبت جانشین وی شده است در حدود سالهای 1333 و 1334 در دبستان صدیق همكلاسم بوده است ) را به یاد نمی آورم و فقط به نام « نوروز » یا « نوروزی » گمانم می رود ...،  مشتری چندانی نداشت ؛ فرضا" یك سوم مشتریانش را كارمندان غیر یزدی تشكیل می دادند ، یك سوٌم را خانواده های ثروتمندی كه پیراهن دوخته به تازه داماد هدیه می كردند و یك سوٌم هم « متفرقه » یا به قول همان برادر « گذری » ! .

به نظرم می رسد كه قریب به صد در صد از پیراهن های مردانه توسط بانوان ( و از آنجمله مرحومه والده اینجانب كه یكی - دوتا كت و شلوار هم دوخته اند ) دوخته می شد .

به مقتضای هوای نوروز پیراهنی نه چندان ضخیم و زمستانه ونه چندان نازك و تابستانه می دوختند . علاوه بر هوای تعیین كننده نوروز تا حدود زیادی هم تابع ضخامت پارچه ها بودند كه یا در یزد بافته می شدند یا به نام گاندی و امثال گاندی انگلیسی ! از هند وارد می شدند و بنابر این اولٌین پیراهن ضخیمی كه نگارنده پوشیده است در حدود سال 1338 بوده است از پارچه مستوریزه كه نخ آن جدیدا" از خارج به یزد وارد و در آنجا بافته می شد .

پارچه های پیراهنی اواسط دهه 1340 در یزد عبات بودند از:

-          پارچه های دستبافت یزدی از قبیل ابریشمی ( و البته از ابریشم مصنوعی وارداتی ) – مونجاقی ،و...

-          پارچه های جدید نخی كارخانجات یزد و كاشان و حتی چیت یزد باف كه در تابستان كم تر سبب گرما می شد و

-          پارچه های خارجی و به خصوص گاندی كه از هندوستان وارد می شدند .

-          و... پارچه های نایلونی ئی كه چون گویا می شد بدون اطوكردن بعد از شستن پوشید در یزد و غیر یزد به نام « بشور و بپوش » مشهور شدند .

 

هنوز هم لااقل یقه نیمی از مردان ، به خصوص آنها كه قبا می پوشیدند و شال به سر می بستند یا در تابستان عرقچین به سر می نهادند ( عرقچین سفید خاص شهر و عرقچین رنگی و نقش دار را بیشتر در روستاها استفاده می كردند ) یقه مشهور به یقه آخوندی بود . یقه بقیه هم اكثرا" همان یقه انگلیسی ( متداول ترین شكل یقه در جهان ) بود و وای به حال آنكه چون بنده در سال 1339 پیراهن یقه مارشال ( همان یقه كاپشن احمدینژادی ) می پوشید و دائما" باید به این و آن پاسخ دهد كه چرا یقه ای غیر متدول ؟

تا دهه 1340 در یزد به ندرت پیراهن مردانه جلوباز می دوختند ( به خصوص كه دكمه خورش زیاد می شد و دكمه هم می بایست از خارج بیاید به قیمت گران ) ؛ جیب گذاشتن برای پیراهن هم حتمی نبود . تعداد كسانی كه در یزد ( برای بستن كراوات ) پیراهن یقه آهاری می پوشیدند احتمالا" از صدنفر تجاوز نمی كرد كه معدودی از ایشان از دكمه سردست هم استفاده می كردند .

نظرات() 
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات