Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

از مخنا تا چهارقد ، چادر و حجاب (2) : لباس زنان زرتشتی یزد 1330 تا 1340

سه شنبه 14 دی 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


از مخنا تا چهارقد ، چادر و حجاب (2)


آنطور که نوشته اند :
در ایران مادها چندان تفاوتی میان لباس مردان و زنان وجود نداشته است مگر نوعی روسری خاصٌ زنان که به تدریج در زمان هخامنشیان و پارت ها تبدیل به چهارقد و چادر ، به رنگی سفید یا عموما" شاد ، شده است .
نخستین پادشاهان هخامنشی زرتشتی نبوده اند و زرتشتیان بیشتر در شرق ایران سکونت داشته اند . با این وجود پوشش آنان چنانکه در کتاب های تاریخی آمده است چندان تفاوتی با پوشش زنان زرتشتی در شهر یزد ، بین 1330 تا 1340 ، نداشته است ؛ یعنی به نظر می رسد که حکٌام طی قرونی متمادی حتی اگر زرتشتیان را مجبور به پذیرش اسلام می کرده اند هیچگاه آنان را در صورت باقی ماندن در کیش خود مجبور به تغییر لباس نمی کردند و در نتیجه در چنین جامعه ای ایستا چه بسا لباس زرتشتیان دهه ی مزبور تقریبا" همان لباس ساسانیان و قبل از ظهور اسلام بوده است ؛ اگرچه در نوع ، رنگ و دوخت ...بناچار تغییراتی داشته است .
در زمان قاجاریان که از عقب مانده ترین اقشار سیاسی جهان شمرده شده با ابزارسازی دین و سوء استفاده از آن برای تحکیم قدرت خود حتی به لباس زرتشتیان دخالت می کرده اند شال سر برای مردان و رنگ های شاد برای زنان و مردان زرتشتی ممنوع بوده است ( منابع مطالعاتی به حدٌ کافی وجود دارند ) که در حکومت رضا شاه پهلوی اینگونه تنگ نظری های بیجا و تمسخر آمیز رفع شده به لباس قبل از قاجاریان باز گشته اند ؛ و ما نیز به دلیل معاشرت نسبتا" زیادی که در شهر یزد با آنان داشته ایم شمٌه ای از لباس زنان آنان بدست می دهیم .
لباس مردان زرتشتی جز در رنگ چندان تفاوتی با لباس سایرین نداشت

در لباس زنان زرتشتی دهه 1340 یزد چند مشخصٌه جلب نظر می کرد :
- مخنا که به جای چادر به سرشان بود و گفته می شد که از زمان کوروش به همین شکل بوده است ... درمناطقی دیگر از ایران مکنه نامیده می شده است ، عربها آن را گرفته به مقنع تبدیل کرده اند و به صرف در آورده اند .
ظاهرش ، بر سر زرتشتیان ، به چهارقد مسلمانان شبیه بود با این تفاوت که نوک آن حتما" تا بالای سرین می آمد و در اطراف صورت کاملا" عارض را در بر می گرفت ، و به شکلی خاص و زیباتر از چهارقد بسته می شد ؛ و در هر صورت شرایط حجابی بسیار بیشتری داشت . از پارچه ای کدری بود که شاید صد درصد از هند به ایران وارد می شد و باز شاید از تنها مغازه ی پارچه فروشی زرتشتیان در خیابان شاه ( قیام کنونی ) تقریبا" روبروی ورودی بازار زرگری ، خریداری می کردند . به ندرت دیده ام که بجز از یک نوع پارچه کدری گلدار با گلهای کوچک و ، غالبا " ، به رنگهای سبز ، زرد ، قرمز و سفید باشد .
لباس بیرونی و درونیشان یکی بود : پیراهنی با دامن ساده امٌا نسبتا" پرچین که ابدا" جلب توجٌه نمی کرد و باز از همان نوع پارچه ی مخنا منتهی اکثرا" با گلهائی درشت تر که گرچه غالبا" از سبز ، زرد و قرمز بودند امٌا به رنگهائی متعدد تر .
شلوارشان نیز یا از نوع پارچه و نقوش مخنا یا بیشتر از نوع و شکل پیراهن و در هر حال ازکدری گلدار بود و آنچه که بسیار جلب نظر می کرد این بود که در انتهای آن و حتی در انتهای بخش مچ ها با کش کاملا" در بالای محل کفش یا گیوه بسته می شد .
بنظرمی رسد زنان زرتشتی آن دوره در یزد به صورت قابل توجهی پوشیده تر از زنان مسلمان یزدی بودند ...


نظرات() 

از مخنا تا چهارقد ، چادر و حجاب

سه شنبه 14 دی 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


از مخنا تا چهارقد ، چادر و حجاب

صرفنظر از مفهوم اسلامی خود ، تاریخ حجاب شاید معادل تاریخ عمر بشریٌت باشد .
حجاب به معنی پوشش است و مفهوم آن فقط و فقط شامل پوشش سر ، صورت و گردن می شود ؛ چرا که پوشش سایر نواحی بدن اسامی دیگری دارد .
حجاب منحصر به زنان و از سنٌ خاص ٌ نیست ؛ بلکه مردان و همه ی سنین را در بر می گیرد.
حجاب در غالب نقاط جهان وجود داشته است و وجود دارد ؛ منتهی در برخی از اعصار بیشتر و دربرخی کمتر .
حجاب فلسفه هائی مختلف دارد ؛ که از آنجمله اند :
- پوشش ناحیه سر و گردن در مقابل سرما ، باران و برف ، آفتاب سوزان ، گرد و خاک و سایر عوارض طبیعی .
- پوشش چهره به دلایل سیاسی و بخصوص امنیتی
- زیباسازی خود که بسیاری از افراد بشر از لباس به عنوان تزئین نیز استفاده می کنند و آنهم هرچه لباس بیشتر ، زیبا تر
- نشان دادن تمایز خود با دیگران
- فخر برکسانی که نمی توانند لباس کافی تهیٌه کنند
- خود کم بینی در زیبائی ، شرم از زشتی ، و پوشاندن چهره خود (1) 
- پوشاندن سر کچل و چهره ای که واقعا" زشت است
- آزاد بودن نزد خود و مورد انتقاد احتمالی دیگران قرار نگرفتن ؛ همانطور که جلوی پنجره اتاق را پرده می کشیم .
- تمایل درونی درداشتن حجاب که در برخی از اقوام و نژاد ها بیشتر است ؛
و :
- رعایت آداب و رسوم و سنن اجتماعی - عادت عمومی
حجاب بین مسلمانان ایران وجود داشته است ؛ منتهی
( ادامه دارد )

نظرات() 

ورزش و جادو گری

شنبه 11 دی 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

زمان: 12:31  1395/10/11  بازدید: 62,695 

مورد عجیب جادوگری در فوتبال

طلسم را دزدیدند ، دروازه بان گل خورد!


فدراسیون روآندا، پس از اتفاقات عجیبی که در دیدار مقابل موکورا و رایون اسپورت رخ داد، استفاده از ادوات جادوگری و طلسم را ممنوع کرد.


 طلسم را دزدیدند ، دروازه بان گل خورد!

به گزارش "ورزش سه"، در جریان تقابل دو تیم، موکورا از حریف خود پیش بود که ضربه سر موسی کامارا به تیرک دروازه برخورد کرد و دروازه بان توپ را جمع کرد. در همین حین نگاه کامارا به یک شیء عجیب در کنار تیرک دروازه افتاد و سریعا برای برداشتن آن دوید. در ابتدا گلر و سپس مدافع موکورا سعی کردند جلوی او را بگیرند ولی او سریعا از دست آنها فرار کرد و آن شیء را از زمین خارج کرد.


 

 داور نیز در کمال تعجب به کامارا کارت زرد نشان داد که مشخص نیست دلیل این کارت چه بوده است. پس از اینکه آن شیء از زمین خارج شد، اتفاقات عجیب تر از قبل هم شد. داور 4 دقیقه وقت اضافه اعلام کرد و درست در همین چهار دقیقه، کامارا روی یک ضربه سر موفق شد دروازه حریفش را باز کند.

رایون درست پیش از سوت پایان نیمه اول توانست کار را به تساوی بکشاند ولی نکته جالب اینجاست که درست پس از خارج کردن آن شیء که چیزی شبیه به ادوات طلسم و جادوگری است آنها به گل رسیدند.



 

 

 

پس از بازی، وداستیه کایرانگا، نایب رئیس فدراسیون روآندا گفت:" ما در قوانین فدراسیون قانونی درباره جادوگری نداریم زیرا هیچ جای دنیا ثابت نشده که چنین چیزهایی می‌تواند روی فوتبال تاثیر بگذارد. با این حال، به خاطر خشونتی که بین بازیکنان دو تیم دیده شد ما تصمیم گرفتیم قانون را وارد این موضوع کنیم."

جیمی مولیسا، بازیکن سابق تیم ملی روآندا نیز گفت:" خیلی ناراحت کننده است که ما هنوز چنین چیزهایی در فوتبالمان داریم، نه تنها تصویر بدی از ما ایجاد می‌کند بلکه مانع پیشرفت فوتبال می‌شود. فکر می‌کنم فدراسیون باید با جدیت با این موضوع برخورد کند."


نظرات() 

شب چلٌه

پنجشنبه 9 دی 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

«یلدا» سنت هزار ساله ایرانی‌ها؛

سابقه کهن یزدی‌ها در آیین شب چله/«خنچه‌برون» یلدا هنوز پابرجا است

شب یلدا
شناسهٔ خبر: 3853911 - 
یزد ـ یلدا که در یزد از آن به عنوان «شب چله» یا «شو چله» یاد می‌شود، کهن‌ترین یادگار از رسوم مردم ایران باستان است و یزدی‌ها سابقه دیرینه‌ای در برپایی آیین این شب به یادماندنی دارند.

خبرگزاری مهر ـ گروه استان‌ها: آخرین شب آذرماه و آخرین شب پاییز، همان روزی که در ضرب‌المثل‌ها از آن به عنوان روزی برای  «شمردن جوجه‌ها» یاد می‌شود، شب یلدا یا شب چله است و این شب همانند نوروز یا چهارشنبه سوری برای همه مردم ایران شناخته شده است اما در برخی نقاط کشور از جمله یزد، این مراسم قدمت طولانی‌تری دارد.

آیین شب یلدا از دیرباز در یزد رواج داشته و از قرن‌ها پیش این مراسم با عقاید و ویژگی‌های خاص خود برگزار می‌شد و امروز نیز بخشی از این عقاید همچنان پابرجاست.

برگزاری آیین شب یلدا در ایران سابقه چند هزار ساله دارد

حسین مسرت از پژوهشگران پیشکسوت یزدی در مورد شب یلدا به خبرنگار مهر گفت: یلدا یک واژه سریانی به معنای میلاد  است و از چهار قرن بعد از میلاد مسیح، شب یلدا به عنوان روز تولد مهر بین مسیحیان رواج داشته است اما در ایران، یلدا به معنای خورشید است و برگزاری مراسم‌های ویژه آن سابقه چند هزار ساله دارد.

وی افزود: فلسفه برگزاری مراسم‌های ویژه شب یلدا در ایران، ریشه در شغل و معیشت مردم آن زمان داشته و از آنجا که شغل مردم در گذشته‌ها کشاورزی و دامداری بوده و زمستان آغاز تعطیلی کار آنها به شمار می‌رفته، در واقع آخرین روز پاییز و ورود به فصل تعطیلی کار را به نحوی گرامی می‌داشتند.

مردم هراس خود از شب را با آتش افروزی و جمع شدن دور یکدیگر از بین می‌بردند

وی افزود: ایرانیان باستان برای این‌که تا اندازه‌ای شب‌ها را بی‌آزار کنند و از ترس و وحشت آن بکاهند، آتش می‌افروختند و در پناه روشنای آتش، شب را به صبح می‌رساندند زیرا شب علاوه بر تاریکی و هراس و رمزآلودی، زمان حمله سارقان و راهزنان نیز بوده از اینرو مردم از شب هراس داشتند و با روشن کردن آتش و جمع شدن دور یکدیگر و برگزاری جشن و شادی، از هراس شب می‌کاستند.

این دور جمع شدن‌ها در واقع محل رونق خوراکی‌هایی می‌شد که خوردن آن در شب یلدا به یک سنت تبدیل شد و این سنت هنوز هم ادامه دارد.

یزدی‌ها یا مردم دیگر نقاط کشور که اغلب کشاورز بودند، میوه‌های تابستان و پاییز را به نحوی نگهداری می‌کردند که در شب‌های طولانی زمستان مصرف کنند مثلا یزدی‌ها مقدار زیادی از انار را در خاک دفن می‌کردند تا تازه بماند و در طول زمستان بتوانند از آن استفاده کنند و اینگونه شد که انار به عنوان یکی از میوه‌های شب یلدا شناخته شد یا هندوانه که امروز پای ثابت سفره‌های یلدایی شده است.

آجیل که در بسیاری از فرهنگ‌ها به آن «شب چره» می گویند، برگرفته از همان «شب چله» است که پای ثابت خوراکی‌های شب یلداست.

انار و هندوانه پای ثابت خوراکی‌های شب یلدا

با گذشت زمان، شب یلدا را همین خوراکی‌هایش جذاب کرده و در مناطق مختلف استان یزد همچون مناطق دیگر کشور، خوراکی‌های خاص این شب مرسوم است.

انار، هندوانه، ازگیل، به، پرتقال، نارنگی، خرمالو و ... از میوه‌هایی که یزدی‌ها در شب چله از آن تناول می‌کنند اما انار و هندوانه پای ثابت مهمانی‌های شب یلداست.

انواع آجیل و میوه‌های خشک و برگه‌های زردآلود و هلو، نخودچی و کشمش نیز در سفره‌های شب یلدا خودنمایی می‌کنند.

در اغلب مناطق یزد مردم همچون سایر مناطق کشور، شب چله یا همان شب یلدا را در منزل یکی از بزرگترها می‌گذرانند اما برای اینکه به صاحب‌خانه به خاطر خرید این همه خوراکی فشار اقتصادی وارد نشود، هر یک از مهمانان خرید یکی از این خوراکی‌ها را بر عهده می‌گیرند و صاحبخانه اغلب به طبخ شام می‌پردازد.

شام شب چله نیز در بسیاری از نقاط استان یزد شولی یزدی و فسنجان است و با توجه به اینکه شولی آشی با طبع خنک است، گرمی فسنجان را می‌گیرد و اصلا به خاطر تناول این همه آجیل‌های گرم، خوردن شولی نه تنها در شب یلدا بلکه در ایام نوروز نیز به یک سنت در یزد تبدیل شده است.

یلدا؛ شبی هیجان انگیز برای دختران عقدکرده

شب یلدا آیین‌های ویژه دیگری نیز دارد و این شب برای عروس‌هایی که به قول یزدی‌ها زیر عقد هستند، بیش از دیگران هیجان انگیز است.

در شب یلدا، عروس که هنوز به خانه بخت نرفته و در عقد داماد اما در منزل پدری است، به خوبی توسط خانواده همسرش پذیرایی می‌شودرسم خنچه برون اگرچه کمرنگ‌تر شده یا برعکس در برخی مناطق بسیار افراطی برگزار می‌شود اما در هر حال هنوز یکی از رسوم به جای مانده از روزگاران قدیم در شب چله است.

در شب یلدا، عروس که هنوز به خانه بخت نرفته و در عقد داماد اما در منزل پدری است، به خوبی توسط خانواده همسرش پذیرایی می‌شود.

خانواده داماد که یزدی‌ها اصطلاحا به آنها «دامادونی‌ها» می‌گویند، در شب یلدا چندین سینی بزرگ را خنچه بندی می‌کنند و انواع خوراکی‌های مرسوم در شب چله را در آن می‌چینند و به خانه عروس می‌برند.

در گذشته این سینی‌ها که کف آن با پارچه ترمه تزئین می‌شد، شامل یک سینی انار و هندوانه و سایر میوه‌های یلدایی، یک سینی شیرینی و آجیل‌های شب یلدا و یک سینی هدایایی شامل لباس‌های زمستانه برای عروس بوده است.

آیین خنچه برون در برخی مناطق استان یزد به شکل افراطی اجرا می‌شود

در برخی مناطق این رسم منسوخ شده اما در برخی مناطق دیگر این رسم به شکلی افراطی ادامه دارد به نحوی که یک رسم ساده و زیبا به تشریفاتی در حد سفره عقد تبدیل شده است و سینی‌های مملو از خوراکی، هدایای گرانقیمت برای عروس و ... شب یلدا را برای برخی خانواده‌ها به لحاظ اقتصادی سخت کرده است.

خانواده‌هایی که رسم خنچه‌برون شب یلدا را به زیبایی و سادگی قدیم انجام می‌دهند، این شب بسیار به یاد ماندنی و فرصتی است برای جمع شدن خانواده عروس و داماد بر سر یک سفره.

در برخی مناطق استان، علاوه بر سینی میوه و آجیل و شیرینی و لباس‌های زمستانی برای عروس، در یک سینی نیز شامی به اندازه خانواده داماد تدارک دیده می‌شود تا خانواده عروس دچار زحمت نشود و پس از اینکه خوراکی‌ها به منزل پدر عروس برده شد، دو خانواده در کنار یکدیگر با تناول محتویات این سینی‌ها، طولانی‌ترین شب سال را سپری می‌کنند.

در گذشته کرسی‌ نقل مجلس بود و همه گرداگرد آن جمع می‌شدند و با خاطرات قدیمی‌ترها و گاه حافظ خوانی و شاهنامه خوانی، دیو سیاه شب را به پگاه می‌رساندند اما امروز خبری از کرسی نیست ولی گرمای وجود خانواده‌ها در کنار یکدیگر، هنوز یلدا را برای بسیاری از مردم دوست داشتنی نگاه داشته است.

نظرات() 

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic