Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

از مخنا تا چهارقد ، چادر و حجاب (4) چادر شب یزدی به عنوان حجاب

جمعه 17 دی 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

چارقد

از مخنا تا چهارقد ، چادر و حجاب (4) چادر شب یزدی به عنوان حجاب

معمولا" ، در ایران ، مردم شناسان در پی عجایب ، تنوع ، زیبائی و هر چیز دیگری بوده اند که مخاطبان بیشتری به سوی خود جذب کند و این امر سبب شده است که پژوهشهایی معتبر در باره شعر بافی یزد و بخصوص چادرشب زنان یزدی یا انجام نگرفته یا اگر صورت گرفته است نادر باشد .
پارچه چادرشب یزدی تا آخر زمان قاجاریان کاملا" دستباف یزدی بوده است و ا ز آنجا که نخی بوده است (1) و نخ آن توسط بانوان یزدی و چرخ دستی ریسیده می شده است پارچه ای کاملا یزدی - دستی بوده است ا حوالی سال 1310 خورشیدی که کاربرد نخ تولیدی کارخانه اقبال یزد ، مستقر در یزد ، متداول شده در رقابت با نخ های سنتی به تدریج آنها را شکست داده است تا اینکه در حوالی 1335 ؟ تقریبا" همه ی نخ ها از تولیدات ماشینی بودند .
نگارنده از بانوان و استفاده کنندگان آن نبوده است و کاربرد فراگیراین نوع چادر از حدود 1330 منسوخ شده چادرهای کدری هندی - انگلیسی جای آن را گرفته اند . بنابر این با اتکاء به حافظه ی خود اشاراتی به آن خواهم داشت .
نقش پارچه چادرشبی بانوان بزدی به عنوان حجاب « چهار خانه » با طول و عرض خانه ها در حدود یک سانتیمر با کمی بیشتراز چند رنگ کدر بود ؛ و از آنجمله :
- آبی
- آبی سرمه ای ( که این رنگ را یزدی ها بسیار دوست داشتند )
- سرخابی ؟ کدر
- رز کدر
- بنفش 
هیچگته ندیده ام که چنین پارچه ای به صورت کارخانه ای ( باصطلاح آنروزها : فابریک ) وجود داشته باشد .
چون در حوالی جریان کشف حجاب شاید بالاتر از 95 در صد از زنان یزدی از آن به عنوان حجاب استفاده می کرده اند (2) تولیدی بسیار زیاد داشته است .
عرض آن حدود 50 ، 55 ، 60 سانتیمتر بوده است .
بنا بر طول قد استفاده کننده ، مثلا" تگر 150 سانتیمتر بوده است پارچه ی عرض پنجاه سانتیمتری تهیٌه می دیده اند و آنرا به شکلی می دوخته اند که کاملا" چهارگوش شود .. ..
 
(1) یزدیها و بخصوص قدیمی تر هایشان به هرپارچه ای که از پنبه تهیه می شد است پارچه نخی می گفته اند .
(2) سایر انواع :
با همان چارقد حدود دو در صد
سایر انواع چادر و بخصوص چادرشب های روستائی کمتر از سه در صد
چادر مشکی ( چادر چاقچول ) حدود یک در هزار 
و.... 

نظرات() 

از مخنا تا چهارقد ، چادر و حجاب (3)

پنجشنبه 16 دی 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


از مخنا تا چهارقد ، چادر و حجاب (3)

در یزد حوالی 1330 - 1335 پارچه که بزرگترین تولید محلی محسوب می شد در مصرف نیز نقشی اساسی داشت و شاید زندگی پارچه ای یزد در سایر شهر ها بی نظیر یاشد . برخی از بافته ها چند منظوره بودند ؛ مثل :
 دستمال یزدی ، شهره در لطافت و ظرافت که تا به طول و عرض 60 ساتیمتر هم وجود داشت . ابریشمی آن به رنگ سفید و حاشیه ای آبی یا آبی سرمه ای ، که اکثرا" دستمال جیبی هم نامیده می شد ، شهرتی جهانی نیز داشت . در ابعاد بزرگتر رنگی تیره و تیره تر می گرفت و کاربردهائی متفاوت می یافت .
شال دستمال که هم به طول و عرض 100 - 120سانتیمتر مشابه شال سر و گردن بانوان بود و هم چون معمولا" وسیله حمل و نقل  مواد و اشیاء و حتی خاک قرار ی گرفت از پشم گوسفند یا موی بز بافته می شد .
بزرگ تر از آن دو ، چادرشب بود که در طول و عرضی از 150 تا 180 سانتیمتر و از نخ ، معمولا" تابیده ، بافته می شد و به عتوان « رختخواب پیچ » تا ملحفه و پوشش شبانه بکار می رفت ک؛  مجموعا" استعمال آن بیشتر در شب بود (1) .
آن روز ها نساجی در ناحیه یزد همچنان ، چون زمان حکوت قاجاریان ، از نظر محل به دو بخش تقسیم می شد :
- دهبافی که زمخت تر و درشتبافت تر بود ؛ و قبل از انقلاب حمل و نقل و آمدن اتوموبیل و تسهی ر حمل و نقل و رفت و آمد بی شهر و روستا روستائیان را به خود اتکائی رسانده بود . در آن عصر یرخی از روستائیان فقط از چارقد یا لچک استفاده می کرده اند و شب ها که مشغول کار یدی نبوده اند و هواهم خنک تر بوده است و بیشتر محض خودنمائیِ مالی چادر شب به سرشان می کرده اند که از همان نوع و نقش رختخواب پیچ ها منتهی با نخی باریک تر و ینابر این ریزبافت تر و ظریف تر بود .
- شهر بافی یا شعر بافی که چادرشب مشهور یزدی را می بافت . 
( ادامه دارد )

(1) اکثر مردم شهر به آن چادرشب یا چادیشب می گفتند و تقریبا" تمام روستائیان : چادیشو . 

نظرات() 

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات