تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran - مطالب هفته اول دی 1396
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

تاریخ مردم شناسی در ایران (27 ) : 1341 : آغاز مونوگرافی ( مردمنگاری ) های دانشگاه تهران

چهارشنبه 6 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

تاریخ مردم شناسی در ایران (27 )


1341 ، سال انتشار نخستین کتاب مونوگرافی بنام مردم شناسی 

 

اداره کلٌ موزه ها و فرهنگ عامٌه . « آیین زنا شوئی در آینه ورزان .نشریه ء شماره دوٌم ، ( ب چ  ) . تهران : هنرهای زیبای کشور . اداره کلٌ موزه ها و فرهنگ عامٌه . 1341 خورشیدی . 184 ص .

با اوج گیری گرد آوری فولکلور یا فرهنگ مردم در ایران نظر سازمانهای مرتبط با آن موج نیز بیشتر به این سو چرخیده تشکیلات اداری آن در وزارت فرهنگ و هنر آن زمان تقویت شده است . اگرچه متاسفانه مسائل اداری در این رشته مطالعاتی نیز هممچنان ورود کرده است ؛ مثل :

انتخاب موضوع توسط بروکراتهای نزدیک به رژیم

رعایت تشریفات اداری در جریان مطالعه که غالبا" مسیر صحیح مطالعه و صحٌت آن را منحرف می کند .

تمام شدن مطالعه بنام رؤسا ! و نه بنام پژوهشگر یا پؤوهشگران واقعی آن

و....

الول ساتون ، ل . ب . « افسانه های ایرانی » ترجمه علی جواهر کلام . تهران : بنگاه ترجمه و نشر کتاب . 1341 . 137 ص .

بابیودی ، حسین . « تاریخ ارسباران » . تهران : انتشارات کتابخانه سینا . 1341 خورشیدی . 301 ص .

پور کریم ، هوشنگ . « فشندک » . بضمیمه جغرافیای طالقان بقلم محمد حسین صنیع الدوله . تهران : انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی . مهرماه 1341 . 199

ص .

فشندک

نخستین دفتر مونوگرافی منتشره از سوی دانشگاه تهران

زیر نظر جلال آل احمد

با مقدمه هائی از مدیر مؤسسه ( دکتر احسان الله نراقی ؟ ) ؛ و جلال آل احمد نویسنده مشهور و با تخصص در ادبیات فارسی .

پور کریم جغرافیدان؟ - جامعه شناس ، و از مجلٌه نگاران وزارت فرهنگ و هنر ، اداره کلٌ فرهنگ عامٌه ، 

بوده است ؛ ودر سیستم مجازی توسط استاد علی بلوکباشی معرفی شده است .

تقی زاده ، سید حسن . « بیست مقاله تقی زاده » . ترجمه احمد آرام و کاووس جهانداری . تهران : بنگاه ترجمه و نشر کتاب . 1341 . 571 ص .

جمالزاده ، سید محمد علی . فرهنگ لغات عامیانه . بکوشش محمد جعفر محچوب . شماره هفتم از انتشارات فرهنگ ایران زمین . تهران : کتابفروشی ابن سینا . 1338 – 1341 . 481 ص .

کلانتر ضرابی ، عبد الرحیم ( سهیل کاشانی ) . تاریخ کاشان . بکوشش ایرج افشار . تهران : انتشارات فرهنگ ایران زمین . اردیبهشت 1341 . 614 ص .

کیا ، صادق . انتشارات اداره فرهنگ عامه . شماره دو . تهران : هنرهای زیبای کشور . 1341 . 184 ص .

طی همین سال 1341 است که هنرهای زیبای کشور ( که بعدا" به وزارت فرهنگ و هنر تبدیل شده است ) به فرهنگ مردم توجٌه بیشتری نموده از جمله از جمله شروع به انتشار ماهنامه « هنر و مردم »نموده است .

نجم آبادی ، محمود . تاریخ طبٌ ایران . تهران . 1341 . 5ص .

نجم الملک ، حاج عبد الغفار . سفرنامه خوزستان . بکوشش محمد دبیرسیاقی . تهران . مؤسسه مطبوعاتی علمی . 1341 خورشیدی . 202 ص .

استاد دبیر سیاقی در سال 1374 معتقد بودند که نخستین انتشار این سفرنامه نیاز به اصلاحاتی اندک لیکن ضروری دارد .

بهنام ، عیسی صنایع دستی ایران . تهران : سازمان چاپ و انتشارات کیهان . 1341 . 49 ص .

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران( 26 ) – 2 . روش و فنون مردم شناسی

چهارشنبه 6 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

تاریخ مردم شناسی در ایران( 26 ) – 2 .)

آغاز انتشار مطالبی در باره

روش مردم شناسی

در ایران ، به زبان فارسی

(1340 )

 

فنون روش مردم شناسی

1 – ابتدا باید وسایل ورود بدون دغدغه و مورد پذیرش پژوهشگر مردم شناسی به ایل ، روستا ، یا بطورکلٌی جامعه کوچک و نسبتا" کوچک و محدود مورد مطالعه ی مردم شناس فراهم آید تا مثلا" مردم مربوط ، بخصوص تحت تاثیر برخی از شایعه پرا کنان ، ماجرا جویان و حتی باجگیران آنان را با مامور دولت یا جاسوس فلان کشور خارجی و .... اشتباه نگیرند و پذیرای آنان شوند .

2 – مردم شناس باید چنان رفتار کند که مطلوب جامعه مورد مطالعه واقع شود و وی را از خود بدانند ؛ از جمله :

-       در تمام امور زندگی ایشان مشارکت کند .

-       ازایشان بخواهد که سبب هر گفتار و رفتار خود را برای وی شرح دهند

-       در هر جشن و سوگواریی شرکت کند ، یا تا آنجا که لازم باشد شرکت کند

-       منابع مطالعاتی خود را متعدد کند و با باصطلاح سؤال پیچ کردن یکی – دو نفر آنان را بستوه نیاورد

-       و....

3 – چه بهتر که از ابتدا به ترسیم نمودار خویشاوندی جامعه همٌت کند و شجره نسب هر خانواده را تا چهار – پنج پشت بشناسد ، و برای این عمل موقعی مناسب را اتخاذ کند .

4 – اولویت بیشتر با مطالعات توصیفی است ؛ یعنی :

-       ترسیم و توصیف شکل روستا و خانه ها

-       جریانات زندگی اقتصادی

-       و آنچه که مربوط به سازمان اجتماعی و روابط اعضاء با یکدیگر می شود به بعد از این امور موکول شود .

 

مشخصٌات مردم شناس

1 – مردم شناس باید با مردم مورد مطالعه به مهربانی و همدلی و همزبانی رفتار کند ، با آنان به مباحثه نپردازد ، احترام هریک را نگهدارد ، اطلاعات زندگی خصوصی هریک را در دسترس دیگران قرار ندهد ، نام و نشان اطلاع دهندگان رت فاش نکند ، رازدار و شکیبا باشد .

2 – بتواند در آن واحد از چندین روش مطالعاتی در مطالعه اوضاع اقتصادی ، اجتماعی ، معتقدات ، زبان و لهجه و ... آن جامعه استفاده کند ؛ چون روش هریک از این موضوعات با دیگری متفاوت است ؛ و به علاوه ضمن مطالعه متوجٌه اولویت موضوعات و طبقه بندی موضوعات مورد مطالعه و اولوینبندی آنان می شود .

3 – حسٌاس و دقیق باشد .

 

فنون اساسی

1 – سر شماری جمعیت ، تعداد خانه ها و نحوه استفاده از هریک از بخش های خانه ها ، دام ها ، پرندگان و لوازم خانگی مورد استفاده ؛ عکس ، طرح و تهیه ماکتی از آنها .

2 – مورفولوژی محل . مثلا: بامشاهده تصویری از شکل تهران میتوان مشاهده کرد که از چه لحاظ و تا چه حدٌ جنوب شهر تهران از شمال آن شهر فقیر تر است .

3 – شجرت النسب : نام رئیس خانواده ، همسر و فرزندان وی ، جنس و سنٌ آنان ، محل سکونت هریک . نام و سنٌ پدر و مادر و خواهران و برادران رئیس خانواده با مشخصات کاملشان .

مطالعه شجرت النسب یا دودمان نامه دارای چند فایده است ؛ از جمله :

مطالعه ی شجرت النسب یا « دودمان نامه » سه فایده اساسی دارد :

یک – یاختار خانواده ، خویشاوندی و دودمان را نشان می دهد

دو – ترکیب عناصر قدیم و ترکیب عناصر جدید ، و تحول و تفاوت بین آنها را نمودار می سازد

سه – مطالعه ای جمعیتی ( دموگرافیک ) است .

  • علیرضا آیت اللهی : اصل این نوشته در سال تحصیلی 1346 – 1347 از کتاب روش مردم شناسی اقتباس ، تلخیص و تحریر شده است و اینک نیز آنجنان که باید و شاید مورد ویرایش نبوده است 

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (26 ) : روش مردم شناسی

سه شنبه 5 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 


تاریخ مردم شناسی در ایران (26 )

آغاز انتشار مطالبی در باره


روش مردم شناسی


در ایران ، به زبان فارسی

(1340 )

 

در علوم اجتماعی دو روش عمده وجود دارد :

-       روش پهنا نگر

روش ژرفانگر

 

روش ژرفانگر جامعه خاصی که وسعت آن محدود و بنابر این قابل ژرفانگری باشد را به صورتی همه جانبه ، به تفصیل ، دقیق و عمیق مطالعه می کند .

هدف از مردم شناسی مطالعه جامعه ی مخصوص است .

این مطالعه از راه جمع آوریِ کامل وقایعی صورت می گیرد که در آن جامعه قابل مشاهده است .

به علاوه ، منظور این مطالعه شناخت تمام جوانب زندگی این مردم یا این جامعه است .

مردم شناسی فقط با این دو شرط نیست ، بلکه مردم شناس برای اینکه به هدف یا هدفهای مطالعاتی خود نائل شود :

-       باید در جامعه مورد مطالعه نفوذ کند ؛ با مردم آن جامعه به سبک خاص زندگیشان زندگی کند و چنان به خوبی از عهده این همزیستی یا چون آنان زندگی کردن بر آید که آنان وی را چون عضوی از جامعه خود محسوب دارند تا آنجا که حیات و روحیاتش همان باشد که اعضای جامعه یا مردم مورد مطالعه می باشد . یعنی بدون اینکه در واقع امر شخصیت و فرهنگ خود و تفاوتش با جامعه مورد مطالعه که سبب شناخت بهترش از مردم آن جامعه می شود را از دست بدهد حین مطالعه و در نظر مردم مورد مطالعه موقتا" چنان نقش بازی کند که انگار از روز ازل عضوی از آن مردم و آن جامعه بوده است . مثلا" اگر در باره مردم ایل قشقائی مطالعه می کند چون آنان در سیاه چادر ساکن شود ، لباس قشقائی بپوشد ،غذاهای خاص آنان را بخورد و...

بدین ترتیب مطالعه یک مردم عبارت خواهد بود از :

مشاهده به چشم یک خارجی که تفاوت های آن مردم را با تفاوتهای جامعه خود و سایر جوامع مطالعه می کند .

مطالعه جزئیات تمام جوانب زندگی آن مردم به عنوان عضوی از آن که میبایست فرضا " چنین زندگی کند .

از آنجا که روش مردم شناسی را فقط میتوان در مورد جوامعی بکار بررد که کوچک و قابل مطالعه همه جانبه و در عین حال عمیق و دقیق باشند کاربرد این روش در مورد جامعه های بسیار گسترده ( و البته فقط توسط یکنفر با فکر و هدفی واحد ) غیر ممکن است . جمع آوری کاملِ وقایع و جمع آوری مستقیمِ همه ی شؤون و اوضاع و احوال اجتماعی و سبک زندگی تمام مردمی که در جامعه ای بسیار وسیع یا حتی نسبتا" گستره زندگی می کنند توسط یکنفر مردم شناس غیر ممکن است .

جامعه شناس کسی است که جامعه هائی معین ، اعم از کوچک و بزرگ ، را مطالعه می کند تا ساخت و ترکیب آن جوامع را بشناسد .

مردم شناس بیشتر در این میکوشد که تفاوت های جامعه ای کوچک با سایر جوامع را در یابد .

روش‌ م‍ردم‌ش‍ن‍اس‍ی‌/ ت‍ال‍ی‍ف‌ پ‍ی‍ر ب‍سن‌ی‍ه‌؛ ب‍اه‍م‍ک‍اری‌ و ت‍رج‍م‍ه‌ ع‍ل‍ی‍م‍ح‍م‍د ک‍اردان‌
 
Bessaignet, Pierre
تاریخ اثر
، ‏‫۱۳۴۳.
موضوع
انسان‌شناسی -- روش‌شناسی
شرح
ب، [۴۷] ص‌.‬: ن‍م‍ودار
 
ص‌. ع‌. ب‍ه‌ف‍ران‍س‍ه‌ :‎ ‭pierre bessaiget.La methode de l'anthroplogie
 
چاپ دوم
شماره دیویی
‭۳۰۱/۰۱
شماره کنگره
‭GN۳۳‏‫‭ ‏‫‬‭/ ب۵ر۹ ۱۳۴۳
شماره کتابشناسی ملی

(ادامه دارد )

تاریخ مردم شناسی در ایران ، تعریف مردم شناسی ، تفاوت جامعه شناسی و مردم شناسی ، پی یر بسنیه ، علیمحمد کاردان ، اقتباس و تلخیص علیرضا آیت اللهی در سال 1346 .

نظرات() 

بخش مردم شناسی دانشگاه تهران

سه شنبه 5 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

 

چهل و پنجمین سالروز تصویب

 

بخش مردم شناسی دانشگاه تهران

 

صورت جلسه

دوٌمین جلسه

به منظور تعیین اعضاء و وظایف

کمیته تحقیقاتی مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی

ساعت 12 روز سه شنبه 5 / 10 / 1351

با شرکت جناب آقای دکتر جمشید بهنام ریاست دانشکده علوم اجتماعی و تعاون ، و با حضور خانم دکتر طوبی ، و آقایان دکتر نادر افشار نادری ، دکتر امانی ، دکتر ایزدی ، دکتر توسلی ، آقای خاقانی ، دکتر روح الامینی ، دکتر ساروخانی ، آقای کشاورز و دکتر نظامی تشکیل شد ؛ و نتایج زیر حاصل گردید ....

1 _ ....

دکتر محمود روح الامینی

2 – پس از آن  آقای دکتر روح الامینی اظهار داشتند بهتر است حالا که مسئله اعضاء کمیته تحقیقاتی مطرح است ، و در این کمیته مدیران و مسؤولان بخش ها حق شرکت خواهند داشت ، ابتداء انواع بخش های تحقیقاتی ، ماهیت و تعداد آنان مطرح شود .

پیشنهاد کردند که بخشی بنام مردم شناسی در مؤسسه به وجود آید .

این پیشنهاد مورد تصویب کلیه اعضاء حاضر در جلسه قرار گرفت ؛ و مقرر شد کعلاوه بر بخش های موجود در مؤسسه ، بخشی بنام مردم شناسی بوجود آید .

این تصمیم به دانشگاه تهران جهت تصویب و تغییر در مؤسسه ابلاغ خواهد شد .

3 – پس از آن مسآله ضرورت وجود بخش های تحقیقاتی در مؤسسه مطرح گردید (1)

 

(1)    (1)  به این ترتیب بخش مردم شناسی در واقع نخستین بخش رسمی و مصوٌب مؤسسه است .

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (25 ) از سالهای اوج گیری گردآوری فولکلور در ایران

دوشنبه 4 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

تاریخ مردم شناسی در ایران (25 )


از سالهای اوج گیری گردآوری فولکلور در ایران


یکی از خصائل حوزه فولکلور ایران که در سال 1340 ، بخصوص با انتشار کتاب هفته (1) بروز بیشتری یافت تفکیک آن به چند حوزه ی انتشاراتی متفاوت و نسبتا" جدا از یکدیگر بود :

حوزه متفرقه که افرادی مستقل از یکدیگر و تنها بنا به خواست شخصی خود به جمع آوری فولکلور می پرداختند و گرچه بسیاری از آثار آنان به دلیل عدم انتشار و عدم وجود یک خزانه در ایران از بین می رفت گاهی از میان آنان زبدگانی بزرگ موفق شده و به شهرت رسیده اند . صادق هدایت  خود از این گروه بوده است .

حوزه رادیو ( و بعدا" تلویزیون ) که با برنامه قصٌه ظهر جمعه ی صبحی فضل الله مهتدی ، و پس از آن برنامه « فرهنگ مردم » ، که خود را پیرو طریقت صادق هدایت مینمود ، از نظر کمٌی به موفقیت هائی شایان دست یافت .

حوزه دانشگاهی متجلی در مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران که در آنجا نیز چند نفر از همکاران سابق صادق هدایت ، پیروان وی ، ( چون سیروس طاهباز ، غلامحسین ساعدی ، جلال آل احمد ، و... ) و غیر از آنان ، چون خسرو خسروی ، تحت عنوان « دفترهای مونوگرافی »  آثاری از خود انتشار دادند .

حوزه اداری که بیشتر متوجٌه اداره فرهنگ عامٌه در وزارت فرهنگ و هنر بود ؛ و علی بلوکباشی در آن زمان از مظاهر آن مینمود .

به جز نوشته های منتشره خسرو خسروی ، برخی از دیگر دانشگاهیان و بخصوص صادق هدایت ، در سال 1340 که قبلا" آمد نوشته های دیگری نیز به صورتی غیر کتابی منتشر شده اند که از آنجمله اند :

بلوکباشی ، علی . « راهنمای گرد آوری فلکلر » . کتاب هفته ، - ، 13 : 136 – 138 ، دی 1340 .

سیروس طاهباز

طاهباز ، سیروس . « دوبیتی ها » . کتاب هفته ، - ، 12 : 159 – 160 . 3 دی 1340 .

امینی ، محمد . « ترانه های قهفرخی » . پیام نوین ، 4 ، 7 : 78 – 79 ، فروردین 1340 .

ایوبی ، محمد . « چند دوبیتی از خوزستان » . کتاب هفته ، - ، 19 : 180 ، بهمن 1340 .

تمدنی ، ناصر . « دوبیتی های جهرمی » . کتاب هفته ، - ، 23 و 24 : 340 ، اسفند 1340 .

حمیدی ، جعفر . » واسونکهای محلی بوشهر » . پیام نوین ، 3 ، 8 : 41 – 43 ، اردیبهشت 1340 . جشن چهار روزه ، جشن ختنه سوران .

لمعه ، منوچهر . « ترانه هائی که مردم رشت برای نوازش کودک خویش می خوانند » کتاب هفته  ، - ، 12 : 163 – 164 ، 3 دی 1340 .

لمعه ، منوچهر . « لیلا » ( تصنیفی از مطربهای بندر انزلی ) . کتاب هفته ، - ، 4 : 167 ، 7 آبان 1340 .

محجوب ، محمد جعفر . « افسانه قدیمی ترین میراث فرهنگی بشر » ماهنامه فرهنگ ، 1 ، ! : 39 – 42 ، دی 1340 و نیز 1 ، 2 : 74 – 87 ، بهمن 1340 . مطالعه در داستانهای عامیانه و طبقه بندی آنها .

صبحی مهتدی ، فضل الله . « بز زنگوله پا » . کتاب هفته ، - ، 19 : 178 و 179 ، 28 بهمن 1340 .

بلوکباشی ، علی « سه دختران ، قصٌه ای به لهجه تهرانی » کتاب هفته ، - ، 17 : 161 ، بهمن 1340 .

بلوکباشی ، علی . « قصٌه علی و ببر و درویش ماهیگیر » کتاب هفته ، - 23 ، 24 : 243 – 247 ، 27 اسفند 1340 .

طاهباز ، سیروس . « قصصه گرگ گشنه » کتاب هفته ، - ، 8 : 187 – 188 ، 5 آذر 1340 .

هنری ، رضا . « زناشوئی در نزد روستائیان و چادر نینان قوچان » در چند شماره از پیام نوین شروع در بهمن 1340 .

خسروی ، خسرو . « تطور جمعیت و شکل تهران » سخن . اردیبهشت ، تیر و آذر 1340 .

و....

 

( 1 ) کتاب هفته، عنوان هفته‌نامه‌ای بود از مجموعه مجله‌های مؤسسه کیهان که زیر نظر محسن هشترودی، احمد شاملو و شورای نویسندگان از تاریخ ۱۶ مهرماه ۱۳۴۰ تا سال ۱۳۴۲ منتشر می‌شد.


نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 3 
  • 1  
  • 2  
  • 3  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :