Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

کتایون ریاحی هم مردم شناس است و بسیاری از دیگر فارغ التحصیلان مردم شناسی نیز !

یکشنبه 27 اسفند 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


کتایون ریاحی هم مردم شناس است و بسیاری از دیگر

 فارغ التحصیلان مردم شناسی نیز !

من کتایون ریاحیِ بازیگر را در یکی – دو سریال تلویزیونی دیده بودم . امٌا وی را نمی شناختم تا دیشب که طبق معمول در اواخر شب به تماشای تلویزیون نشستم ؛ و از حرف های آگاهانه ایشان ، هم شگفت زده شدم و هم لذٌت بردم .

امٌا وقتی شنیدم که وی تحصیلکرده ی رشته ی انسان شناسی – مردم شناسی است بازهم بیشتر لذٌت بردم . چرا که من معتقد به مردمشناسانی واقعی در جامعه هستم ؛ که خود از مردم اند ، صاحبمنصب مردمشناسی ! ، نیستند ؛ و عملا" در کار مردم شناسی به نفع جامعه و نهایتا" بشریٌت عمل می کنند ...

اینکه برخی تحصیلات دکتری و فوق دکتری مردم شناسی داشته باشند مهمٌ است ؛ امٌا چه فایده ؟ با ترجمه کردن و باصطلاح بلغورکردن گفته ها و نوشته های مردم شناسان ینگه دنیا ؟! ...

اینکه برخی به پژوهش در علوم انسانی و مردم شناسی بپردازند مهم تر است ؛ امٌا چه فایده ؟ با توصیف آنچه که همه میدانند برای ارتزاق روزانه و احتمالا" اندکی هم خودنمائی و شهرت طلبی ؟! ...

و امٌا مردمشناسی که بنا بر شناخت یک مردم به آسیبهای اجتماعیشان پی ببرد ، آن را به مسؤولین مربوط گوشزد کند ، و بتواند لااقل یک هشدار دهنده ی مؤثر در جامعه باشد جایگاه بسیار والاتری می یابد ...

یاد دکتر محمود روح الامینی به خیر ، قبل از انقلاب در بخش مردم شناسی دانشگاه تهران به این نتیجه رسیده بودیم که در ایران به عنوان مردم شناسی غالبا" به دنبال گزیده ها ، عجایب و مشاهیر می روند ؛ حال آنکه :

همه مردم از مشاهیر نیستند

همه مردم از نخبگان نیستند

و مثلا" نباید در شناخت مسکن مردم یا مسکن سنٌتی فقط به سوی خانه ی لاری ها در یزد یا خانه ی بروجردیها در کاشان رفت . باید بسراغ خانه تیپ یا باصطلاح متداول و متعلق به عموم مردم بود ...

.... و در مردم شناسی نیز مردمشناسان فقط کسانی نیستند که عنوان دکتری مردم شناسی ، استادی مردم شناسی ، و نویسندگی مردم شناسی دارند :

اصل بر شناخت مردم است توسط هرکس که باشد و چه بهتر که فارغ التحصیل مردم شناسی و آگاهانه تر...

آیا کسانی که تذکره مردم شناسان ایران را تدوین می کنند نامی هم از کتایون ریاحی و امثال وی خواهند بر د ؟! ( و این خودش یک مردم شناسی است ؛ و یک مردم شناسیِ مردم شناسی ) .

لذٌت بردم وقتی ایشان بزرگترین مسئله اجتماعی ما را ، به درستی ، و از یک میکروفون تاثیر گذار ، دوروئی معرفی کرد .

نظرات() 

۱۳۹۶/۱۲/۲۶ :: ۱۱:۲۹آیین‌های بهاری درحوزه تمدنی «نوروز»-3بهار در میان ترکمن‌ها؛ وقتی «نوروز، بهار و زن» دست به دست هم می‌دهند

یکشنبه 27 اسفند 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

۱۳۹۶/۱۲/۲۶ :: ۱۱:۲۹

آیین‌های بهاری درحوزه تمدنی «نوروز»-3

بهار در میان ترکمن‌ها؛ وقتی «نوروز، بهار و زن» دست به دست هم می‌دهند

خبرگزاری فارس: بهار در میان ترکمن‌ها؛ وقتی «نوروز، بهار و زن» دست به دست هم می‌دهند

ترکمن‌ها برای غنابخشیدن به عید نوروز 2 جشن روز زن و جشن بهار را نیز به ایام نوروز پیوند داده و 3 جشن «نوروز، بهار و زن» را در آخرین روز اسفند و 2 روز اول سال شمسی جشن می‌گیرند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در عشق‌آباد، مراسم عید نوروز در کشور ترکمنستان که بیش از ‪ 70‬سال زیرسلطه کمونیست‌ها قرار داشت، هر سال باشکوه‌تر از سال‌های قبل برگزار می‌شود.

شهرها و روستاهای کشور 6 میلیون نفری ترکمنستان هم‌اکنون به مناسبت نوروز آذین‌بندی شده و به همین مناسبت مراسم‌های سنتی مختلف در حال برگزاری است.

شعر خوانی، مسابقات اسب دوانی و اجرای نمایشنامه‌ها براساس کتب تاریخی ترکمن‌ها از جمله برنامه‌های ویژه ایام نوروز در اقصی نقاط ترکمنستان است.

ترکمن‌ها در این ایام غذاهای محلی خاصی همچون «نوروز کچه»، «نوروز بامه» و «سمنو» طبخ و آنها را در اختیار مردم قرار می‌دهند.

مردان و زنان جوان ترکمن نیز در روزهای جشن، بازی‌ها و سرگرمی‌های ویژه‌ای از جمله سوارکاری ، کشتی ، پرش برای گرفتن دستمال از بلندی ، برپایی جنگ خروس ، شاخ‌زنی قوچ‌ها و بازی شطرنج برگزار می‌کنند.

به هنگام انجام این بازی‌ها و سرگرمی‌ها ، ترکمن‌ها زیادی در محل جمع می‌شوند و با تشویق‌های پی‌درپی به این مسابقات رونق خاصی می‌دهند. پوشیدن لباس نو، دید و بازدید و پریدن از روی آتش از جمله آیین‌های دیگری است که ترکمن‌ها در ایام عید نوروز انجام می‌دهند.

رسانه‌های دیداری، شنیداری و مکتوب این کشور نیز بطور گسترده مطالب و آداب و رسوم ویژه نوروز را پخش می‌کنند.

پخش مستقیم برگزاری مسابقات اسب دوانی و کنسرت موسیقی در بیابان و دشت از رادیو و تلویزیون دولتی ترکمنستان از جمله برنامه‌های ویژه ایام نوروز در این کشور است.

درایام عید نوروز بیش از ‪ 90‬درصد از برنامه رسانه‌های شنیداری و دیداری این کشور به این مناسبت اختصاص دارد و مجریان نیز با قرائت اشعار شاعران ترکمن در زمینه نوروز و آمدن فصل بهار جلوه خاصی به این ایام می‌دهند.

مضمون برخی از اشعار ترکمن‌ها در زمینه درخواست بارش باران و داشتن سالی خوب و پرمحصول برای کشاورزان از خداوند متعال است.

به‌نظر می‌رسد، حاکمیت ‪ 70‬ساله روس‌ها بر مردم این منطقه تاثیری در برگزاری آیین‌های سنتی ترکمنستان نگذاشته است هر چند که به گفته ریش‌سفیدان ترکمن این مراسم هم‌اکنون همانند دوران قبل از تسلط کمونیست ها برگزار نمی‌شود.

ریش‌سفیدان ترکمن معتقدند که بابرگزاری مراسم اعیاد دینی همانند عید قربان و عید فطر باشکوهتر از نوروز برگزار می‌شود ولی حداقل از 3 سال قبل برگزاری مراسم ملی نوروز نیز پررنگ‌تر شده است.

ترکمن‌ها برگزاری مراسم نوروز را بازگشت دوباره به سنت‌های گذشته خود می‌دانند و معتقدند که برگزاری این گونه مراسم در کنار اعیاد اسلامی از مشخصه‌های ترکمن‌ها می‌باشد.

دولت ترکمنستان یک سال پس از استقلال از شوروی در سال ‪ 1992‬میلادی نوروز را به عنوان یکی از اعیاد ملی خود اعلام کرد.

«صفرمراد نیازاف» رئیس جمهوری سابق ترکمنستان که بصورت جدی سیاست بازگشت به سنت‌های کهن را در کشور خود دنبال می‌کرد نوروز را یکی از قدیمی‌ترین اعیاد ملی ترکمن‌ها معرفی نمود.

وی گفته بود که‌اجداد ما نوروز را به عنوان آغاز سال نو جشن می‌گرفتند و در 3 هزار سال پیش در نوشته‌های «اوستا» عید نوروز به‌عنوان سال نو برگزار شده است.

ترکمن‌ها برای غنابخشیدن به عید نوروز 2 جشن روز زن و جشن بهار را نیز به ایام نوروز پیوند داده و 3 جشن «نوروز، بهار و زن» را در آخرین روز اسفند و 2 روز اول سال شمسی جشن می‌گیرند.

انتهای پیام/ح

نظرات() 

نوروز و نوعی اقتصاد مقاومتی (9) . آجیل عید . اقلامِ آجیل

یکشنبه 27 اسفند 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


نوروز و نوعی اقتصاد مقاومتی (9) . آجیل عید . اقلامِ آجیل 

اقلام اصلی آجیل مثل نخودچی – کشمش و تخمه تقریبا" در همه جا یکی بود ؛ امٌا برخلاف آنچه که امروز ممکن است تصور شود آجیل در همه جا اقلامی کاملا" مشابه نداشت . مثال :

زمانی که در سالهای 1351 و 1352 در روستاهای غرب کرمان و شرق رفسنجان پرسه ی پژوهشی می زدم متوجٌه شدم که در آجیل بعضی از خانواده های روستائی و بخصوص ایلیاتی آن منطقه نه تنها کشک بلکه قره قوروت هم وجود داشت ؛ و حتی به آن قره قوروت که به رنگ کرم روشن بود قره قوروت آجیلی می گفتند .

در آجیل برخی از خانواده های برخی از آبادیهای روستائی منطقه از شاهدانه – گندم بوداده – کنجد و خشخاش استفاده کرده بودند و آجیل خود را یک آجیل روستائی معرفی می کردند . هم ایشان « قوٌتو » را پودر یا به زبان خودشان کوبیده ی چنین آجیل هائی برای سالخوردگان ذکر می کردند . پس آجیل به این اعتبار به دونوع تقسیم می شد :

آجیل شهری ( که بیشتر از دانه درشت تر ها و گرانتر های خریداری شده بود )

آجیل روستائی ( که بیشتر از دانه ریزترهای تولید محلی و به صورت خودمصرفی بود )

در پَرسه هائی پژوهشی که در نیمه نخست دهه 1360 از شرق قزوین تا غرب کرمان داشتم متوجٌه شدم که بسیاری از روستاها نوعی آجیل ( ساده ) خاص خودشان را داشتند که غالبا" متکی بر محصول محلٌی بود و برای آنکه از دیگران متمایز باشند آن محصول را به دیگران نمی فروختند ! مگر کار به منٌت کشیدن بکشد .

شاید از آنجا باشد که در تهران قدیم که از مجموعه ای از روستاها تشکیل می شده است این ترانه هجویه برعلیه مردم دردشت وجود داشته است :

منٌت کش دردشتی

دیشب چه دردی داشتی ؟

آفتابه بر میداشتی

دور حیات میگشتی

داد می زدی :

منٌت کش !

منٌت کش !

و به قرار معلوم دردشتی هم در پاسخ این هجویٌه سروده است :

منٌت کش رشیدم

آبگوشت برات کشیدم

نیومدی سرکشیدم

بر سر تا پات شا ...

ببخشید ! خسته شدم ؛ انشاء الله بعدها اگر عمری بود ادامه می دهم ! .

نوروز 97 مبارک . همه ی عمرتان بهاری باد


نظرات() 

نوروز و نوعی اقتصاد مقاومتی (8) . آجیل عید . اقلامِ آجیل . فندق و گردو

شنبه 26 اسفند 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |



نوروز و نوعی اقتصاد مقاومتی (8) . آجیل عید . اقلامِ آجیل . فندق و گردو

فندق و گردو هم هردو از محصولات ناحیه یزد ، بخصوص در حوالی شیرکوه ( پیشکوه – میانکوه و بخصوص پشتکوه ) بودند به حدٌی که سالانه به مقدار معتنابهی صادر می شدند .

از فندق آنچنان در آجیل یزدی ها استفاده نمی شد و شاید بیش از ده درصد از یزدی ها آن را در آجیل خود وارد نمی کردند ؛ و آنهم به همان چهار صورت متداول :

فندق کاملا" طبیعی

فندق خندان

فندق خندان بوداده

فندق خندان نمک زده و بوداده

یزدی ها مجموعا" معتقد بودند که در عید و جشن و سور و سرور نمیبایست از تنقلات ترش و تند استفاده کرد ؛ شگون ( به یزدی : اومد ) ندارد ؛ و اصل بر استفاده از مزه های شیرین و نمکین است . احتمالا" این موضوع در خصوص فندق مصداق پیدا می کرد .

گردو هم با وجود فراوانی آنچنان در آجیل نوروز استفاده نمی شد و شاید به ندرت و آنهم در آجیل نوروز برخی از اعیان و اشراف که سعی می کردند اقلام هرچه بیشتری در آجیل نوروزشان داشته باشند .

مسئله ی دیگر چربتر بودن گردو نسبت به برخی از اقلام و در برخی از موارد بود :

مثلا" رسم بود که در خانه اشخاص متمول پس از اینکه بچٌه ها از خانه میزبان خارج می شوند مقداری هم آجیل در جیب یا حتی هر دو جیب آنها بریزند ... اگرچه تعداد بچٌه ها در هر خانوار بیش از امروز بود امٌا محبٌت به بچٌه ها نیز بسیار بیش از امروز بود . نهایتا" اینکه بچٌه ها ( شامل کودکان – نوجوانان و جوانان ) را آجیلخور های اصلی می دانستند  و پیش بینی می کردند که گردو ممکن است سبب چرب شدن جیب های بچٌه ها شود .

نیز پسندیده نبود که آجیل نذری را روز نوروز به میهمانان تعارف کنند 

نظرات() 

نوروز و نوعی اقتصاد مقاومتی (7) . آجیل عید . اقلامِ آجیل . بادام

شنبه 26 اسفند 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |




نوروز و نوعی اقتصاد مقاومتی (7) . آجیل عید . اقلامِ آجیل . بادام


تخمینا" بیشتر از یک پنجم خانواده های یزدی در دهه های 1340 و 1350 از بادام در آجیل نوروزیشان استفاده نمی کردند ؛ حال آنکه بادام از محصولات مهم و صادراتی یزد بود . امٌا فروش آن به زندگی مردم بسته بود و استفاده اش در آجیل ضروری نمی نمود . اقتصادی بودن یزدی جماعت مانع از استفاده از اقلام گرانقیمت آجیل چون پسته و بادام و... ، حتی اگر تولید خانوار بود ، می شد ؛ و گاه در استفاده از آنها در آجیل نیز نوعی عمل می کردند که اقلام کمیاب تر و گرانتر کم تر مصرف شوند . از جمله بادام به چند نوع در آجیل مصرف می شد :

بادام خام که مصرفش برای میهمان راحت نبود اگرچه مثلا" ثلثی از میهمانان دندانهائی سخت و کار آ داشتند .

بادام کاغذی که شکستنش بسیار راحت تر بود

مغز بادام ، گاه بدون آنکه نمک سود کرده و بو داده باشند .

مغز بادام نمک سود کرده و بو داده

هسته ی زردآلو ی نمک سود کرده و بوداده به عنوان کالای جانشین بادام .

و البته هسته زردآلو را اگر تلخ بود ، یا حتی به ندرت بادام تلخ ، را ابتدا شیرین می کردند و بعد مورد استفاده قرار می دادند .

ظاهرا" کسانی که توانگری کمتری داشتند بیشتر از هسته زرد آلو استفاده می کردند ؛ امٌا اگر هسته ی زردآلو را در آجیل خانه ی ثروتمند ترین مردان شهر هم می دیدیم ( که خود دیده ام ) نه عیب بود و نه عجیب و غریب ! نشانه اقتصاد بود و تعقل .

به ندرت بادام کوهی ، که آنرا از محل خود و از خود نمی دانستند ، در آجیل مورد استفاده قرار می دادند .

اصولا" کوچکترین لزومی نمی دیدند که یک کالای کمیاب یا وارداتی را جزو آجیل قرار دهند و میهمانان هم هرگز چنین توقعی نداشتند .

بادام از کالاهائی بود که جنبه خود مصرفی می یافت و از آن که گذشت در بقالی های شهر هم به وفور وجود داشت ؛ اگرچه بقٌال ها برای جلوگیری از خراب شدنش همیشه در پوست نگهداشته در پوست می فروختند .

ضمنا" بادام از مواد اصلی شیرینی های مشهور و گرانقیمت یزد چون باقلوا ، قطاب و حاجی بادام ( که گفته می شد اختراع یزدیها است ، بود . نقل بادامی و آبنبات بادامی هم زیاد ساخته و مصرف می شد .

ورود بادام کوهی به آجیل یزد توسط اعیان و در واقع متمول تر ها بود که به اینطریق می خواستند توانگری خود را به رخ دیگران بکشند و طبیعتا" دیگران را چندان خوش نمی آمد . بادام کوهی به دوطریق در آجیل مصرف می شد :

بادام کوهی با پوست نمک سود شده و گاه بوداده

مغز بادام کوهی ( بادام زمینی . پسته شام ) نمک سود شده ، گاه کمی بوداده .

 

یادمان باشد که از سبک زندگی یزدی ها در پنج – شش دهه قبل از این می نویسیم و نه امروز ...


نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 4 
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو