تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran - مطالب هفته دوم شهریور 1396
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

کلوخ پزان در اقلید

دوشنبه 13 شهریور 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


کلوخ‌پزان" رسمی ماندگار از گذشته‌های دور؛ اقلیدی‌ها پاییز را با جشن شکر آغاز می‌کنند+فیلم

شناسه خبر: 1509324 سرویس: استانها

 ۱۳ شهریور ۱۳۹۶ - ۰۰:۴۰

کلوخ پزان اقلید

کلوخ پز یک رسم منحصربه‌فرد و دیرینه است که در بین مردم اقلید رواج دارد به این شکل که از قدیم‌الایام به شکرانه برداشت محصول سیب‌زمینی اقوام و خویشاوندان گرد هم می‌آمدند و به برپایی جشن می‌پرداختند.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از اقلید، میراث فرهنگی ناملموس به معنای رسوم، بازنمایی‌ها، تجلیات، دانش‌ها، مهارت‌ها، و نیز ابزارها، اشیاء، دست‌ساخته‌ها و فضاهای فرهنگی مرتبط با آن‌ها است که جوامع، گروه‌ها و در بعضی از موارد افراد به‌عنوان بخشی از میراث فرهنگی خود می‌شناسند.

این میراث فرهنگی ناملموس که از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود پیوسته توسط جوامع و گروه‌ها در پاسخ به محیط، تعامل با طبیعت و تاریخشان بازآفرینی می‌شود و حس هویت و تداوم را برایشان به ارمغان می‌آورد و بدین ترتیب احترام به تنوع فرهنگی و خلاقیت بشری را ترویج می‌دهد.

یکی از آیین‌های اجتماعی که به‌عنوان میراث ناملموس شناخته می‌شود، مراسم کلوخ‌پز است که هرساله در ایام خاصی از سال در شهرستان اقلید با برپایی کوره‌ای ساخته شده از کلوخ و برافروختن آتشی در آن و پخت سیب زمینی در کوره برگزار می‌شود.

کلوخ‌پز یک رسم منحصربه‌فرد و دیرینه است که در بین مردم اقلید رواج دارد به این شکل که از قدیم‌الایام به شکرانه برداشت محصول سیب‌زمینی اقوام و خویشاوندان گرد هم می‌آمدند و به برپایی جشن می‌پرداختند و مراسم کلوخ‌پز را اجرا می‌کردند. امروزه نیز این سنت کهن به فراموشی سپرده نشده و مردم اقلید هرساله با نزدیک شدن به زمان برداشت سیب‌زمینی یعنی از اواسط شهریورماه تا اواسط مهرماه به این رسم و برپایی کوره و کلوخ‌پز می‌پردازند.

در ابتدا بایستی در زمینی خاکی که به‌تازگی شخم زده شده باشد محلی را برای برپایی کوره در نظر گرفت و تسطیح کرد؛ سپس به نسبت بزرگی و کوچکی کوره کلوخ خشک جمع‌آوری کرد. در ادامه کلوخ‌های بزرگ‌تر به‌صورت دایره‌وار کنار هم چیده می‌شوند و قسمتی از این دایره جهت ایجاد دهانه و سردر کوره به جهت ورود هیزم در نظر گرفته می‌شود.

این دهانه را می‌توان با دو کلوخ بزرگ که در اصطلاح محلی قوچ کردن گفته می‌شود و یا یک‌تخته سنگ بزرگ ایجاد کرد. دهانه باید در خلاف جهت وزش باد ایجاد شود. در ادامه ردیف بعدی کلوخ‌ها روی‌هم چیده می‌شوند تا به شکل گنبدی مخروطی شکل درآیند.

با تکمیل شدن سازه‌ مخروطی شکل کوره هیزم‌ها وارد کوره می‌شوند و آتش برافروخته می‌شود. روشن ماندن آتش حدود یک ساعت و تا زمان سرخ و آماده شدن کلوخ‌ها ادامه می‌یابد.

پس از آماده شدن کوره و سرخ شدن کلوخ‌ها ذغال‌ها از دهانه کوره خارج می‌شوند و مقداری خاک کف کوره ریخته می‌شود پس از مسدود کردن دهانه سیب‌های ریزتر در کف کوره ریخته می‌شوند و تعدادی از کلوخ‌های سقف کوره را روی آن‌ها می‌ریزند و به آرامی به‌وسیله بیل و یا چوب ضخیم کوبیده می‌شوند. در ادامه سیب‌های درشت‌تر درون کوره ریخته می‌شوند و این کار به‌صورت یک لایه سیب و یک لایه کلوخ تا زمان پوشیده شدن تمام سیب‌ها ادامه می‌یابد.

در انتها و پس از گذشت حدود پنجاه دقیقه می‌توان سیب‌های پخته شده را به آرامی و با کنار زدن خاک کوره بیرون آورد و با استفاده از مواد طعم دهنده و نمک و فلفل صرف کرد. در روش‌های مشابه دیگر می‌توان میوه و سبزیجاتی همچون سیب درختی، به، هویج  و همچنین تکه‌های مرغ که در فویل آلومینیومی پیچیده شده را جایگزین سیب زمینی کرد.

یزدانی، عضو شورای اسلامی شهر اقلید در گفت‌وگو با تسنیم اظهار داشت: شورای اسلامی دور چهارم و شهرداری اقلید در جهت شناساندن و معرفی هرچه بهتر سنت‌های شهرستان اقلید به دیگر هم‌وطنان و کشورهای دیگر پیشنهاد جشنواره کلوخ پز را به‌عنوان یکی از سنت‌های کهن و ریشه‌دار منطقه در کمسیون فرهنگی ارائه و پس از تصویب در این کمسیون در صحن علنی شورا مطرح و به تصویب رساند.

به گفته وی در همین راستا شورای اسلامی برآن شد تا این سنت منحصر به فرد را به ثبت ملی برساند بنابراین با مساعدت نمایندگی میراث فرهنگی و صنایع دستی شهرستان اقلید و همچنین کمک و پیگیری چند تن از همشهریان و رایزنی‌هایی که با استان انجام شد این مراسم ثبت ملی شد.

مژگان ثابت‌قدم، مسئول ثبت میراث فرهنگی ناملموس فارس با تأکیدبر لزوم ثبت آداب و رسوم، هنرهای سنتی و همچنین خوراک‌های سنتی استان در فهرست ملی گفت: قرار گرفتن رسومی که از اصالت و قدمت خاصی در فارس برخوردار هستند یک ضرورت محسوب می‌شود چرا که این اقدام در ماندگاری و حفظ میراث معنوی استان تأثیر به سزایی دارد.

وی افزود: پرونده رسم کهن کلوخ پز در شهرستان اقلید که به پخت سیب زمینی در مزارع پس از برداشت این محصول اختصاص دارد با پیگیری‌های شورای اسلامی شهر اقلید و مکاتبات صورت گرفته به میراث فرهنگی و صنایع دستی تهران ارسال شد که پس از مطالعات صورت گرفته و بررسی و تأیید مستندات ارائه شده، مورد تأیید داوران قرار گرفته و با شماره 1314 در شهریورماه سال 1395 در فهرست ملی میراث معنوی به ثبت رسید.

ثابت‌قدم گفت: تاکنون نزدیک به 50 پرونده از میراث معنوی استان فارس در فهرست ملی به ثبت رسیده است.

براساس این گزارش دومین جشنواره کلوخپز شهرستان اقلید 24 شهریورماه امسال به همت شورای اسلامی شهر و شهرداری اقلید و با کمک علاقمندان و با حضور هم‌وطنان و گردشگران داخلی و خارجی برگزار می‌شود. از برنامه‌های پیش‌بینی‌ شده در این مراسم می‌توان به معرفی کلوخ پز برتر، جشن‌های محلی، پخت آش و مسابقه عکاسی اشاره کرد.

گزارش: حامد ثابت اقلیدی

انتهای پیام/

نظرات() 

سی و یکمین سالروز درگذشت ِپروفسور محسن هشترودی

شنبه 11 شهریور 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


سی و یکمین سالروز درگذشت

 

 

پروفسور محسن هشترودی


پروفسور محسن هشترودی : ادب برتر از گوهر آمد پدید !

حافظه ام اندک اندک رو به افول است و دیگر چون سابق در هر مورد تقریبا" دقیق نیست ! . اواخر بهار 1355وقتی وارد اتاق انجوی شیرازی ، که آن روزها به تازگی رئیس مرکز فرهنگ مردم شده بود ، شدم که مقدمه کتاب « مردم و فردوسی » را به وی بدهم کاوه دهگان ، جلیلی ، یحیی ریحان و پروفسور محسن هشترودی آنجا نشسته بودند و تا انجوی به هشترودی گفت : آیت اللهی که گفتم ایشان است ! پروفسور نگاهی به من انداخت و گفت : مردم شناسی فرانسوی خوانده ای ؟ مردم شناسی یعنی چه ؟ مثل تنبل ترین شاگرد کلاس که ناگهان غافلگیر شده باشد باصطلاح به « تته پته » افتادم و یک چیزی جواب دادم . خونسرد پرسید : به چه درد میخورد ؟ کدام درد ما را درمان می کند ؟! . تفاوتش با فولکلور چیست ؟ . این بار که خودم را کمی جمع و جور کرده بودم شرح و بسطی از روابط رسمی و سنٌتی بین یک مردم ، مضار آن روابط ، و آنچه که خرافات نامیده می شود و مزایای برخی از آداب و رسوم ، که از جمله می توانند در تقویت روحیه و وحدت ملٌی و نهایتا" رشد و توسعه ... که چشمم به انجوی افتاد . دیدم اصلا" و ابدا" از این مباحثه ما خوشش نمی آید . تعظیمی کردم و از اتاق انجوی بیرون زدم .

حدود یکساعت پس از آن در راه پله های بین طبقات اوٌل و دوٌم با وی که داشت از مرکز بیرون می زد برخوردم . گفت حاضری کمی روی ادبیات شفاهی کار کنیم ؟ پاسخ دادم که : از آقای انجوی اجازه میگیرم ... که حرفم را قطع کرد و گفت : منظورم در اینجا نیست ؛ خارج از وقت اداری و در دانشگاه تهران است . به انجوی هم مربوط نیست ! ؛ ابدا" هم لازم نیست به انجوی بگوئی ؛ چهارشنبه عصر من در تالار ابوریحان ( کتابخانه مرکزی ) هستم ...

تصوٌرش را بکنید : آیت اللهی که در طول عمر تحصیلیش همیشه از نفرات آخر کلاسهای ادبی و علوم انسانی بوده است و غول ریاضیات جهان که اگر طول عمر بیشتری داشت بیگمان از فلاسفه بزرگ ایران و جهان هم می شد .

اوایل جلسه در موردی عرض کردم که در ریاضی یخ زده و زیر صفرم ! . گفت مهم نیست ! اصل برهمان روابطی انسانی است که گفتی (1) . اصل بر ادب است ؛ ادب برتر از گوهر آمد پدید (2) و حال بیش از چهل سال است که هربار به یاد این گفته اش میافتم بازهم به اندیشه فرو می روم و به تحسین وی می نشینم . یادش گرامی و روانش شاد باد .

(1) برخی نوشته اند پروفسور هشترودی چندان ارزشی برای علوم انسانی قائل نبود ...

(2) اصل مثال این بود که « هنر برتر از گوهر آمد پدید » و وی استادانه جای هنر را ، که خود هنرشناس قابلی هم بود ، با ادب عوض کرد .

نظرات() 

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :