تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran - مطالب محصولات كشاورزی .
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

اقتصاد وبازرگانی روستا - شهری یزد وكاشان در دهه های 1340 و 1350

سه شنبه 13 مهر 1389

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، محصولات كشاورزی .، 

اقتصاد و بازرگانی

روستائی - شهری

در یزد و كاشان

دهه های 1340-1350 

درست است كه می خواهیم در باره روابط روستا - شهری ، یا در واقع روستائی - شهری ، با تكیه بر دو ناحیه یزد و كاشان در دهه های 1340 و 1350 ، مطالبی داشته باشیم . اما اگر مطالعه كرده باشید و درست به خاطر آورید در یكی از یادداشت های اخیر تحت عنوان « شهریور ماه و شهری ورمال » نوعی احساس روستائی نسبت به شهری را مطرح كردیم كه نمی تواند حتی در صریح ترین روابط روستا - شهری بی تاثیر باشد و متقابلا"شواهدو قرائن زیادی از احساسات شهری ها نسبت به روستائیان وجود دارد كه از آن جمله مثلی است معروف در تهران ، به عنوان مؤلفه ای فرهنگی بین تقریبا" تمام مردم ایران ، به این مضمون كه :

 دهاتی را جون به جونش بكنی بازهم همان دهاتی است كه بود

یزدی به عنوان منصف بودن شهره است ، خان و بزرگ مالك و جابر و قاهر تا آنجا كه مربوط به دهات نزدیك به شهر می شود نداشته است ؛ و با این وجود حتی روستائی شهری شده ی روشنفكری چون فرخی یزدی به نفع دهقان كه همان روستائی باشد و برعلیه مالك كه همان شهری باشد ، شعر می سراید .

اختلاف شهری و روستائی یزد بر سر چیست ؟ و كدام غبنی سبب شده است كه فلان روستائی ازفلان روستا ، شهریورماه را شهری ورمال بخواند و فرخی مظلومیت دهقان را علم كند ؟ :

 - ابتدا قدرت مالی و در واقع امكانات نسبی سرمایه داری شهری است كه فلان روستائی را به واكنش وامی دارد . خلاصه آن كه اگر بانیان همه روستاهای یزد و كاشان را بیابیم خواهیم دید كه اكثر قریب به اتفاق آنان از شهریان بوده اند ؛ و به ندرت از روستائیان .

 - ثانیا" ارزش ملك به ارزش همان آب بوده است .؛ یعنی زمین آبخور یك قنات در این دو ناحیه كه دیم كاری به ندرت صورت می گرفته است ، عملا" ملك صاحب قنات محسوب می شده است ؛ و باز به جز زمین دیمكاری ، معمولا زمانی روستائی صاحب قطعه ای از زمین بایر می شده است كه قبلا" سهمی از آب قنات مشرف بر آن را خریده برای احیاء زمین و زراعی ساختنش تدارك دیده باشد . 

پس از این بحث ، مزایای تصرف همین زمین بایر در وطن روستائی است كه اسباب نوعی غبطه و غبن را در شخص روستائی فراهم می آورد : 

 - مدیریت و به خصوص ، جدیدا" ، انجام امور اداری مالكیت زمین ( در ادارات ثبت اسناد و املاك ) .

 - داشتن توانائی و درواقع سرمایه برای احیاء كردن زمین .

 - قدرت احراز جدید ترین و بنابر این به صرفه ترین روش احیاء علم و تكنو لوژی .

 - برخورداری از بسته ای از جدید ترین و موثق ترین اطلاعات مرتبط . 

بقیه مطلب انشاء الله به زودی خدمتتان ارائه خواهد گردید

نظرات() 

سركه اندازی و ...بخشی از خانه سنتی یزد

یکشنبه 4 مهر 1389

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، معماری . هنرها، محصولات كشاورزی .، خوراكیها و تغذیه، 

یك میراث فرهنگی نامطبوع !

بی حرمتی می شود ! به قول تهرانی ها روم به دیوار ! خوب ، دكتر استاد دانشگاه هم در سالن تشریح مجبور به یك كارهائی می شود كه ...قباحت دارد ؛ امٌا نه در دنیای علم . بنده هم یك چیزهائی می نویسم كه ممكن است بعضی ها را خوش نیاید ؛ اما نه در حوزه مطالعات معماری و شهرسازی سنتی یزد ...

انگورهائی كه قبلا" گفتم و حالا دیگر بعد از پنجاه - پنجاه و یكی دوسال حتما" سركه شده اند ... از آبشاهی آمده بودند . آنها را از باغی می آوردند كه كودش از از خانه مشهدی حسین بقال ، یعنی همین همسایه ما ، خانه برادرشكه او هم نخودبریزی داشت ، و خانه ارثی پدرشان كه به « هشت كدخداوار » اجاره داده بودند ، تامین می شد . به علاوه مقداری هم بار و بنشن از مشهدی حسین می می گرفتند و معامله تمام !

هنوز هم مستراح برخی از خانه های یزد به چاه فاضلاب مجهز نشده بود . در كوچه محل سكونت ما از دوازده خانه بگمانم پنج خانه فاقد چاه مزبور بود . محله ما مثل اكثر محله هائیكه بیرون از حصار ساخته بودند ، بیشتر كوچه های طویل ، شرقی - غربی بود تا بیشتر ورودی خانه ها ( در زمان ورود یا خروج از در ) روبه قبله باشد ! كوچه های فرعی تنگ تر بودند و در بعضی دری وجودداشت كه پشت آن در، حوضچه ای از مدفوع آمده از مستراح پشت آن و متعلق به یك خانه ... بعضی ها هم حوضچه مربوطه در حیاط خلوتی از خانه شان قرار داشت و وقتی مدفوع جمع می شد و بگمانم در بهمن ماه هرسال ، یا به طور كلی بیشتر در زمستان ، یكی از همین كشاورزان غول آباد ،خرمشاه ، آبشاهی ، مریم آباد ، كوچه بیوك ، اشكذر ، و.... سایر روستاهای اطراف شهر می آمد و ابتدا آن ها را خاك می كرد تا به قدر كافی از حجمشان بكاهد و بعد بار الاغ یا شتر می كرد به طرف روستا .

رسم نبود كه از این بابت پولی بدهد ، كراهت داشت ، در عوض مثلا" انگور می آورد برای سركه انداختن و... دستگیرتان شد ؟! .تاریخ معماری و شهرسازی - تجارت و بهداشت قرن سیزدهم تا همین اواخر در یزد را مطالعه فرمودید ؟ تاریخ ، تاریخ است ، حالا هرچند هم در این قسمتش بد بو !

اما هنوز هم نمیدانم چرا مقصد محموله های اینچنینی به سوی زارچ نسبتا" بیش از سایر روستاهای نزدیك بود ؛ و آنهم با قطارهائی طویل از شتر كه بگمانم در آن مورد می توانست حتی پولی هم رد و بدل شده باشد و فقط به گرفتن هندوانه زارچی قناعت نشده باشد .

نظرات() 

امیر المؤمنین علی (ع) ، مردم آذربایجان ، و تشیع در ایران

یکشنبه 14 شهریور 1389

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:كلٌیات.سایت.نویسنده، زبان.ادبیات.آموزش، تاریخ.دین.روحانیت، محصولات كشاورزی .، 

امیر المؤمنین علی (ع)

مردم همآوا و حق طلب آذربایجان

و ریشه های تشیع در ایران

مرحوم حاج میرزا محمد آیت اللهی تا آنجا كه من می دانم دارای چند جوازاجتهاد بودند كه یكی از آنها از حضرت آیت الله العظمی بروجردی (ره) بود ( و دیگری را به همراهی مرحوم پدرشان از آیت الله العظمی اصفهانی اخذ كرده بودند ) . روزی بنده خدمتشان عرض كردم كه چرا صحبتی از برخی از مجوٌز هائی كه دارید نمی كنید ؟ فرمودند : ( نقل به مضمون ) شغل اینجانب قضاوت دولتی است ؛ و چه بسا تعارضاتی پیشآمد كند . اما اصل بر آگاهی اسلامی ، و به خصوص عمل آگاهانه به اسلام است . به اضافه ، در هرچیزی ممكن است به جای آن كه فایده ای مترتب باشد بحث و فحصی پیش آید كه چرا؟ .

از جمله خدمات ایشان به اسلام ، ترجمه و نگارش كتاب « دولت های شیعه در تاریخ » اثر استاد محمد جواد مغنیه ، از عربی به فارسی ، و سلسله مقالاتی تحت عنوان « امیر مؤمنان و آذربایجان » است كه در دهه 1340 به رشته تحریر درآورده اند . این سلسله مقالات را ، به منظور كارآئی هرچه سریع تر و بیشتر ، در روزنامه مهد آزادی تبریز منتشر ساخته اند ؛ و پس از آن هردو مجموعه را در كتابی تحت عنوان « امیر مؤمنان و آذربایجان و دولت های شیعه در تاریخ » در سال 1346 در تبریز منتشر ساخته اند .

رابطه امیر مؤمنان علی (ع) ، با ایران ، و به خصوص با آذربایجان ، دراسناد و مدارك متعددی آمده است . اما مقالات ایشان كه بیشتر متكی به منابع عربی و به ویژه لبنانی بوده است جایگاه خاص خود را دارد .

طبق نوشته ایشان ، بنا به عزل اشعث بن قیس ، منصوب عثمان ، از حكومت آذربایجان ، توسط امیر مؤمنان است كه مردم آن خطه توانسته اند از ظلم و ستم و ریاكاری وی رهائی یابند .

در سالهای خلافت حضرت علی ، و اوج رونق كوفه ، محله اول از هفت محله آن شهر به آذربایجانی های مقیم و لابد مهاجربه كوفه تعلق داشته است .

به احتمال بسیار ، بدنه اصلی لشگر تحت فرماندهی شخص حضرت علی (ع) در جنگ بزرگ صفین شامل آذربایجانی ها و دیگر ایرانیان شیعه بوده است .

در طول خلافت علی (ع) ، به خصوص در طول جنگ صفین ، صف آرائی صداقت و صمیمیت و شهامت مردم آذربایجان در مقابل زر و زور و تزویر اشعث بن قیس به چشم می خورده است و اشعث به شدت به جایگاه آذربایجانی ها ی شهر كوفه و سایرایرانیان اطراف خلیفه حسادت می ورزیده است ؛ به خصوص كه لابد آنان را مانع بازگشت خود به حكومت آذربایجان می دیده است .

نقش علی (ع) در رهائی آذربایجان ، و نقش مردم آذربایجان در استقرار عدالت علی (ع) جای مطالعه ای هرچه سریع تر و اساسی دارد (1)

-----------------------------------------------------------------------

(1) نیز نگاه كنید به یادداشت های نویسنده در وبلاگ شخصی وی در این روزها .   

نظرات() 

میوه های افطاری

دوشنبه 25 مرداد 1389

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، محصولات كشاورزی .، جشن ها.نوروز.و...، مراسم مذهبی، خوراكیها و تغذیه، 

میوه های افطاری

 

موقعی که در اوایل دهه ۱۳۵۰ ٬ پس از فراغت از نگارش کتاب رمضان در

یزد ( که در اینجا بخش هائی بسیار تکمیل شده از آن را میخوانید) ٬ به

راهنمائی دکتر محمود روح الامینی ٬ پدر مردم شناسی ایران ٬ به عنوان

مربی غیر رسمی تحقیقات مردم شناسی دانشجویان کارشناسی و

کارشناسی ارشد دانشگاه تهران ٬ در خصوص روستاهای کاشان مطالعه

 می کردم به این نتیجه رسیدم که برخی ازجشن ها - آئین ها - مراسم و

 به طور کلی عادات مردم ایران در تحول ازتقویم پارسی و جلالی به تقویم

اسلامی قمری ٬ تا حدودی تغییر شکل داده با حفظ اصالت خود به اصطلاح

 رنگ و بوی اسلامی به خود گرفته اند . از آنجمله شاید عادت آذوقه گیری

سالانه باشد که در موقع جشن مهرگان صورت می گرفته است و بعدا؛ به

 طور کلی ٬ یا بخشی ازآن ٬ به آستانه ماه مبارک انتقال یافته است .

 

در خصوص آذوقه گیری رمضان در یکی از یادداشت های بعدی خواهم

نوشت .اما در اینجا اشاره ای دارم به یکی از مهم ترین بخش هایش که

خریدتره بار باشد و البته در تابستان ها جای خود دارد . اما در اواخر دهه

 ۱۳۳۰ و اوایل دهه ۱۳۴۰ که سالهای پایه این روایات باشد رمضان با

زمستان مصادف شده بود و فقر تره بار :

 

- تقریبا؛ هیچ میوه ای در مغازه های مربوطه ( طوٌافی ) یافت نمی شد

 مگر معدودی انار . موز را تا سال ۱۳۴۰ ندیده بودم .سیب معمولا؛ تا

زمستان دوام نمی آورد . هندوانه و خربزه را پس از «شب چلٌه » نمی

 فروختند . پرتقال و نارنگی را فقط می شد در مغازه ای در خیابان قیام

 کنونی بین مخابرات و فلکه مجاهدین به قیمتی نسبتا؛ گران پیدا کرد . و

این بود که کاهو تا حدودی جای میوه را می گرفت ...

 - به جز همین کاهو که مصرف خود را داشت و اسفناج و اندکی شوید

 تقریبا؛ هیچ سبزی دیگری یافت نمی شد .

 

 - کالاهای مغازه های طوافی تقریبا؛ منحصر می شدند به زردک - شلغم

 - چندر- کلم ( فقط کلم سنگ .سایر انواع کلم راقبل از ۱۳۴۰ در یزد ندیده

 ام و قبل از سال ۱۳۴۵ در آن شهر نخورده ام ) و به ندرت کدو حلوائی و

کدوی گرک ....

 

....که بسیاری از این ها در همان حومه شهر یزد ٬ به ویژه درخرمشاد

وآبشاهی ٬ کوچه بیوک ٬ اهرستان ٬ مهدی آباد ٬ مریم آباد و ...تولید می

 شدند و در روز های نزدیک به آغاز ماه مبارک رمضان به مقداری بسیار

بیشتر از سایر ایام با الاغ - قاطر - گاری دستی -گاری الاغی و...به ندرت 

 با کامیون هائی کوچک یا وانت که تازه در یزد خودنمائی می کرد و

وتاکسی بار یا موتور سه چرخه به یزد حمل می شدند . 

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 6 
  • ...  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :