تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran - مطالب عزاداریها.هیئت ها.روضه خوانی ها.,..
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

نگاهی به مراسم عزاداری محرٌم از ابتدا تا به امروز-7

شنبه 19 آذر 1390

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، تاریخ.دین.روحانیت، عزاداریها.هیئت ها.روضه خوانی ها.,..، خوراكیها و تغذیه، 

 

عكس ، تزئینی است

منشاء عزاداری های حسینی

به صورت كنونی آنها

مثال : شهر یزد

در شهر یزد شواهد و قرائنی بر وجود تعزیه در زمان حكومت صفویان می تواند وجود داشته باشد ، امٌا هنوز مستنداتی به دست نیامده است . اینكه بعضی ریشه تعزیه كنونی در شهریزد را در زمان صفویان بدانند و بعضی دیگر « حسینیٌه حاجی یوسف » را به قرن هشتم ه.ق !!! منتسب سازند نه دلیل بر مطالعات علمی آنان ، بلكه دلیلی بر احساسات وطن پرستانه شان است كه میل دارند تاریخ فرهنگی زادگاه یا خاستگاه خود را هرچه دیرین تر و طولانی تر نشان دهند .

به گمان ما عزاداری امام حسین (ع) می توانسته است از زمان صفویان ، پس از مرگ وحشی بافقی در سال 991 ، و در زمان اوج شعری و فوت محتشم كاشانی در سال 996 ه . ق . به خیزش رسیده باشد ؛ و قبل از آن حضورش به صورتی معدود ، در ابعادی محدود ( مثلا" در یك اتاق در یك خانه ) بوده باشد چنانكه پس از آن ، در زمان حكومت افغانان و افشاریان نیز به همین صورت و محتملا" مخفی بوده است .

اگر اصل را بر تحقیق و تحقٌق و استناد بگذاریم عزاداری حسینی كنونی در یزد هم بیش از هرزمان دیگری می تواند در دهه 1210 ه . ق . با حضور آیت الله العظمی شیخ احمد نجفی ، مشهور به كبیر و كاشف الغطاء ، كه داماد یزدیها و مدٌتی ساكن آن شهر بوده است ، بنیان و شكل گرفته باشد .

این شكل گیری كه از لوازم نهادینه شدن هر رسم و سنٌتی به شمار می رود دارای چند عنصر اساسی است كه عبارتند از :

-         تعیین منابعی مطمئن یا نسبتا" مطمئن برای مخارج عزاداری

-          تعیین مكانی مناسب و ترجیحا" اختصاصی برای برقراری مراسم .

-          تهیٌه و تدارك ابزار و وسایل خاصٌ عزاداری

-          تخصصٌ و متخصصینی توانا كه در مراحل اجرائی قبول مسؤولیت كنند .

منبع مخارج

ظاهرا" سیل وقفیٌات به منظور تامین هزینه های عزاداری امام حسین (ع) در یزد در زمان حكومت فتحعلیشاه قاجار بر یزد و پس از آن سلطنتش بر كلٌ ایران ، و حضور شیخ جعفر كاشف الغطائ در آن شهر ، كه به دستیاری ملٌا اسماعیل عقدائی به توسعه و تحكیم مذهب شیعه دوازده امامی در ناحیه مشغول بوده است ، شروع شده است . قبل از آن اثر قابل ذكری از محمٌد تقی خان بافقی ، حاكم یزد كه با وجود آنهمه فعالیت عمرانی حسینیه ای برای یزد تعبیه ندیده است ، و احتمالا" خود دارای مذهب اخباری و ساكن شمال شهر ، بیشتر سكونتگاه بیشتر شافعی مذهبان اخباری ، بوده است ؛ مشاهده نمی شود ؛ و پس از آن است كه حتی پسر وی ، یعنی زین العابدین خان با فقی را نیز در رده وقف كنندگان در راه عزاداری سیٌد الشهداء مشاهده می كنیم .

در آن زمان همچنان فرهنگ گرایش بیشتر به امیر مؤ منان به حدٌ كافی وجود داشته است ؛ و در كنار وقفیٌاتی در راه امام حسین (ع) هنوز هم میزان وقفیٌاتی به منظور عزاداری امام علی (ع) و به خصوص عید غدیر بسیار قابل توجٌه بوده است .

پس بخش بسیار مهمٌی از مخارج عزاداری های دهه محرٌم توسط وقفیٌات مربوطه تامین می شده اند كه به سه بخش اساسی نقسیم می شوند :

یك – كمك به تامین مخارج زوٌار ائمٌه اطهار ، یا به طور كلٌی تامین مخارج برخی از ایشان به عنوان نایب الزیاره . رسمی كه امروز دیگر به چشم نمی آید ...

دو – اجرای تعزیه ابا عبدالله الحسین در شهر یزد كه به نظر می رسد به خصوص در آن زمان به صورت برپائی مجالس روضه خوانی بوده است .

سه - گستردن سفره حضرت سیٌد الشهداء ، به ویژه به منظور اطعام مساكین با آش – حلوا – و طبیعتا" نان .

چهار - گویا موارد كمتر متداولی چون تهیٌه پوستین برای فقرا نیز در برخی از وقفنامه ها وجدو دارد .

امٌا صرفنظر از منابع هزینه های جاری كه به وقفیٌاتی بسیار متعدد بر می گردد ، تهیٌه و تدارك و نهایتا" ساخت مكانی اختصاصی برای برپائی عزاداری حسینی نیز یكی از شرایط اصلی استمرار اینگونه مراسم بوده است ؛ كه در بخش بعدی خواهد آمد انشاء الله ...       

نظرات() 

نگاهی به مراسم عزاداری محرٌم از ابتدا تا به امروز-6

چهارشنبه 16 آذر 1390

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، تاریخ.دین.روحانیت، عزاداریها.هیئت ها.روضه خوانی ها.,..، خوراكیها و تغذیه، 

 

عكس ، تزئینی است

همه خود را مردم شناس می دانند !

چه بهتر از این ؟ ، امٌا

مردم شناسی بدون جامعه شناسی می تواند ممكن باشد ، امٌا بدو ن تاریخ و جغرافیای انسانی ؟ . هرگز ! .

وقتی گفتگو از رسم و رسوم می شود همه نام آنها را می دانند ، از روش اجرایشان با خبر اند ، و چه بسا بارها و بارها خود طبق آن رسوم عمل كرده اند . پس تا اینجا همه مردم شناس اند و این حسٌ خود مردم شناس بینی ! را اینجانب بیش از همه نزد مردمان خلخال – اردبیل – ورامین – یزد و شیراز دیده ام .... امٌا بدون « تجزیه و تحلیل كافی » ، یا لااقل « تجزیه و تحلیل  لازم »  امور ، مسائل ، موضوعات ، یا در واقع عناصر مردمشناختی و حتی توصیفی صحیح و دقیق از آنها ...

هر رسم عنصری در سبك زندگی مردم است كه طی تاریخ ، تحوٌل یافته است ؛ و اگر باقی مانده است عناصر متشكله آن یا كم شده اند یا زیاد شده اند یا به طور كلٌی تغییر یا فته اند .

در تحلیل سیستم های زندگی سنٌتی ، آداب و عادات و رسوم و سنن ... عاشورا یكی از سنن یایدار ، فراگیر و تاثیر گذار مردم ما شده است كه جزئی از یك كل بنام « تشیٌع » را تشكیل می دهد . امٌا عاشورا خود اجزائی دارد چون هیئت بندی ، روضه خوانی ، شبیه گردانی ، و ... اطعام فقرا یا به طور كلٌی اطعام عزاداران كه این بخش اخیر در یزد جایگاهی وسیع داشته و بیش از همه در « آش امام حسین(ع ) »نمود كرده است .

به گمان ما ( و اگر خواستید آن را یك فرض مطالعات مردم شناسی بیانگارید ) پختن آش امام حسین در شب عاشورا در یزد می تواند سابقه ای بیش از هزارساله داشته باشد ؛ و به دلیل همین سابقه مدید كه در همه جا یافت نمی شود از مشخصٌه های اصیل و بارز مراسم عاشورا در « حوزه فرهنگی » یزد به شمار می رود .

به نظر ما این آش در بدو امر فقط و فقط متشكل از گندم و گوشت بوده است ، كه ما پس از قریب به ده قرن هنوز هم آن را در روستاهای یزد و اگر بتوان گفت روستاهائی بین قم تا كرمان به همین ترتیب مشاهده كرده ایم .

هدف ، اطعام مساكین و به خصوص روشی مذهبی – اخلاقی – انسانی برای پنهان داشتن فقر خانوارهای هدف و و حفظ آبرویشان ضمن كمك به ایشان بوده است ؛ كه عموما" گفته می شده است : « میهمان امام حسین - ع » هستید و نه میهمان این و آن ، « تبرٌك » است ، یعنی این كه به زندگی شما بركت می دهد و بر كار و شغل و خورد و خوراك و شما می افزاید ، « شفا است انشاء الله » كه اگر مریضی دارید با خوردن آن ، به خواست خدا ، شفا می یابد .

...و تمام این رسم در تقویت اسلام ( تسلیم در برابر خدا ) ، مذهب تشیٌع و بزرگواریهای منتسب به امامان آن ، عدالت گستری اوٌلینشان كه حضرت امیر المؤمنین علی ( ع ) باشد و به خصوص حق طلبی امام حسینی ، و در این راه همبستگی اسلامی و رسیدگی داراتر ها به نادارترها : جهات اقتصادی ... اقتصاد اجتماعی . اقتصاد شیعی . و...بحثی در اقتصاد اسلامی ایرانی : توزیع مجدد ثروت در چهارچوب امور عام المنفعه .

البتٌه امروز این توزیع ناچیز می نماید ؛ امٌا در زمان قدیم نقشی مؤثر در جامعه ایفاء می كرده است ؛ و ما به چشم خود توزیعی را دیده ایم كه ملاك ما قرار گرفته است .در سال 1336 در روستای باقی آباد یزد كه تعدادی از تجٌار بزرگ یزد ( كمك رسان ) و تعداد دیگری شهری ییلاق نشین در دهه عاشورا در آنجا بودند ؛ و مردم روستا علاوه بر بنیه ضعیف مالی همیشگی از سیل سال قبل از آن به شدٌت صدمه دیده بودند چند دیگ آش طبخ شد كه داراترها برای گرفتن آش و خوردن آن محض تبرٌك و شفا با كاسه ای ، گاه متوسط ، برای گرفتن آش می آمدند و روستائیان با قابلمه و كماجدان و حتی كماجدانهائی نسبتا" بزرگ ...  

نظرات() 

نگاهی به مراسم عزاداری محرٌم از ابتدا تا به امروز-5

یکشنبه 13 آذر 1390

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:تاریخ.دین.روحانیت، عزاداریها.هیئت ها.روضه خوانی ها.,..، 

 

گالری عکس محرم 

در شیراز زمان زندیان

ویلیام فرانكلین ، افسر حكومت استعمارگر انگلیس كه در زمان كریمخان زند به ایران آمد ، و مدتی در پایتخت وی ، شهر شیراز ، اقامت داشت ، نوشته است :

« دو روز اوٌل ماه محرٌم كه « دهه » نامیده می شود در سراسر ایران عزاداری انجام می گیرد .

 در آستانه محرٌم در مساجد منبرهائی برپا می كنند و دیوارهای اماكن را با پارچه های سیاه می پوشانند . روحانیان و پیشنماز ها به منبر می روند و به ذكر واقعه كربلا و به شرح زندگی و چگونگی شهادت امام حسین و یارانش می پردازند .

عزاداری با صدای موقٌر و آرام و محزونی آغاز می گردد كه بر انسان تاثیری عمیق می گذارد .در فاصله دو نوحه خوانی مردم با دستهای خویش محكم بر سینه می كوبند و در ضمن می گریند و جملاتی چون « یا حسین » و « وای حسین » برزبان می آورند .

شمایل ها و تصاویری نیز وجود دارند كه عزاداران ، آنها را حمل كرده به محلات گوناگون انتقال می دهند .

دسته ای از كودكان و جوانان كه نمایش دهنده سپاهیان ابن سعد یا همراهان امام حسین می باشند در معابر به صورت نمایشی با هم می جنگند . این گروه ها و دسته ها علائم و نوشته های ویژه ای دارند .

این ده روز مردم از نوشیدن آب خودداری می كنند تا با امام حسین همدردی كرده باشند .

در سراسر محرم اهالی از رفتن به حمٌام و پوشیدن لباس نو پرهیز می نمایند .

روز دهم محرٌم شبیه تابوت شهداء كه خون آلوده به نظر می رسد همراه با شمشیرها و عمٌامه هائی كه با پرههای حواصیل تزئین شده اند آورده و با تشریفات خاصٌی به خاك می سپارند .

پس از آن آخوندی بار دیگر منبر می رود و به ذكر وقایع عاشورا می پردازد و مراسم با لعن یزید خاتمه می یابد . »

نظرات() 

نگاهی به مراسم عزاداری محرٌم از ابتدا تا به امروز-4

یکشنبه 13 آذر 1390

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:تاریخ.دین.روحانیت، عزاداریها.هیئت ها.روضه خوانی ها.,..، 

گالری عکس محرم

یزد - 2

حكومت مظفریان بر یزد پایه های تسنن و در واقع مذهب شافعی كه به تشیٌع نزدیك است را در آن شهر استحكام بخشیده است . از نظر مذهبی به نظر می رسد یزد زمان تیموریان و حكومت توسعه گرای امیر چقماق شامی نیز همچنان دارای اكثریت شافعی بوده است .

در آستانه حكومت صفویان ، یزد شافعی تحت حكومت خواجه احمد ساروئی قرار داشته است كه وی حاكم اعزامی از سوی شاه اسماعیل صفوی را به قتل می رساند . قبل از واكنش شاه اسماعیل ، محمٌد كره ، حاكم ابرقو با نوعی فرصت طلبی یا در واقع یاغیگری و خیانت ، به یزد وارد شده خواجه احمد را به قتل رسانده است و به این ترتیب عدم ثبات را بر یزد حاكم كرده است . شاه اسماعیل طبیعتا" چنین فرصتی را مغتنم شمرده حوالی محرٌم سال 910 هجری قمری به یزد تاخته بر اثر خطا و خیانت محمٌد كره ابرقوئی چنان قتل عامی در یزد به راه می اندازد كه حتی یك چندم آن هم در زمان مغولان و تیموریان بر سر این شهر نرفته است .

بنابر این طبیعی است كه حكومت شاه اسماعیل صفوی و مرام های اصلی آن ، از جمله عزاداریهای عاشورائی حكومتی ، درزمان وی و تا چند سال بعد از وی نزد مردم یزد محبوبیتی نداشته باشند . تاریخ نشان می دهد كه پس از شاه اسماعیل و در زمان سلطنت شاه طهماسب ، حكومت یزد بر عهده داماد شاه طهماسب ، میر میران ، ممدوح وحشی بافقی بوده است كه این شاعر و ظاهرا" تمام مردم یزد وی را شاه می شناخته اند ، و به تبعیٌت ازوی بیش از آن كه تابع تشیٌع دوازده امامی شاه اسماعیل ، غارتگر و قتل عام كننده مردم یزد ، باشند تحت تاثیر مذهب شافعی – تصوٌف نعمت اللهی میرمیران قرار داشته اند .

در بین اشعار مذهبی وحشی بافقی كه تعداد قابل توجٌهی از آنان در باره حضرت علی (ع) و حتی شعری در باره ولی عصر (عج) است حتی یك شعر در باره امام حسین ( ع) مشاهده نمی شود و تنها یك بار از ایشان در شعری در رثاء حضرت فاطمه زهرا (ع) به صورت « شبیر » كه از اسامی امام حسین (ع) است نامی برده شده است . به این ترتیب می توان حدس زد كه در آستانه سال 1000 هجری قمری هنوز شناخت اینچنینی مقام حسین (ع) و عزاداری های تفصیلی برای سیٌد الشهداء در یزد متداول نبوده است . به نظر می رسد در آن دوران نیز هنوز تشیٌع در یزد بر اساس حبٌ علی و مركزیٌت خانقاه ها جلوه گر می شده است .

به این ترتیب است كه تا سال 1100 – 1150 هجری قمری چندان اثری از عزاداری حسینی نزد مردم یزدنمی بینیم مگر در همین حوالی 1150 كه اشعاری در مرثیه حسینی از ذبیحی یزدی به جای مانده است ؛ و آنهم با توجٌه به این كه ذبیحی یزدی از شاعران دربار شاه سلطان حسین صفوی و خود مقیم شهر اصفهان بوده است .

در زمان افغانان و افشاریان به شدٌت با مراسم عزاداری حسینی مخالفت می شده است و بنابر این به ندرت آثاری از اینگونه عزاداریها می توان یافت  . عزاداری حسینی مجددا" در زمان كریمخان زند رونق می گیرد كه باز ما آثاری از آن در یزد تحت حكومت محمٌد تقی خان بافقی ( شافعی – اخباری مذهب ؟) مشاهده نكرده ایم ... تا در زمان حكومت فتحعلیشاه قاجار ، زعامت ملٌا اسماعیل عقدائی بریزد و روضه خوانی های پرشور شوهر خواهر وی میرزا سلیمان طباطبائی نائینی كه به نظر ما « باز سازنده » یا در واقع بنیانگذار عزاداریهای حسینی به سبك كنونی در یزد به شمار می رود .  

نظرات() 

نگاهی به مراسم عزاداری محرٌم از ابتدا تا به امروز-3

شنبه 12 آذر 1390

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:تاریخ.دین.روحانیت، عزاداریها.هیئت ها.روضه خوانی ها.,..، خوراكیها و تغذیه، 

در زمان معزٌالدوله دیلمی ، 352 ق ، كه به فرمان وی بازارهای بغداد ، , و لابد شیراز ، و سایر شهرهای بزرگ خلافت دست نشانده اش ، یعنی خلافت عباسی ، بسته شده است و مراسم عزاداری حسینی از حالت پنهان در آمده حتی رسمیٌت یافته است ، یزد نیز ، كه سوابقی متقٌن در تشیع داشته است لابد از مراكز بزرگ عزاداری حسینی گشته است .

آل بویه از دیلمیان بوده اند كه شاخه دیگری از آنان در یزد بنام آل كاكویه یا كاكوئیان به حكومت رسیده آنان نیز خدمات مذهبی و غیر مذهبی بسیار شایانی داشته اند ؛ چنانكه تاریخچه آنان به صورتی نسبتا" تفصیلی در دائرة المعارف بزرگ اسلامی آمده است ؛ امٌا ذكر صریحی از عزاداری دیلمیان یزد یا كاكوئیان برای عزاداری امام حسین (ع) نیست .

اشاراتی به حكومت كاكوئیان در سال 421ه . ق / 1030 م در یزد و پس از آن به صورت یك پادشاهی دست نشانده سلجوقیان اعطای لقب دارالعباده به یزد از محرم 443 ه . ق / 1051 م  شده است كه شاید اوج « حكومت دینی » آنان بر این شهر ( تخمینا" پنجهزار تا ده هزار نفری ) در سال 469 ه . ق / 1076 – 1077 م ، مقارن 455 هجری شمسی باشد . در این سال ارسلان خاتون ، دختر چغری بیگ ( برادر طغرل )سلجوقی ، عمه ملكشاه ، و بیوه خلیفه عبٌاسی و مؤلف كتاب نتیجة التوحید كه به نظر شاهزاده و ملكه ای بسیار ثروتمند و گشاده دست می رسد (1) به همسری شاه كاكوئی یزد ، علاء الدوله علی ، ممدوح شاعر مشهور امیر معزی ، و نیز افضلی كرمانی ؟ در آمده است .

سیاست های اجتماعی و به اصطلاح متداول فارسی آنها « امور خیریه و عام المنفعه  » ارسلان خاتون و علاء الدوله علی شاید در جهان آن روز بی نظیر باشد كه از آنجمله است : دو وعده اطعام مردم شهر در همه ایٌام سال .

 آیا پختن آش گندم كه هم اكنون در بسیاری از روستاهای دور افتاده یزد خاصٌ عزاداری امام حسین شناخته می شود از آن زمان رسم شده است ؟

آش امام حسین (ع)

اطعام عموم مردم در آن زمان ظاهرا"به صورتی تفصیلی تر با آش و به صورتی ساده تر فقط با نان بوده است . بنا به اسناد موجود ارسلان خاتون هرروز مردم را اطعام می كرده است كه به این ترتیب با توجٌه به تشیٌع كاكوئیان و اوج گیری مراسم عزاداری در زمان ارسلان خاتون احتمالا" این پذیرائی با آش و برای وعده چاشت بوده است . در ایران قدیم مردم دو وعده غذا ، یكی حدود 30: 10دقیقه صبح به عنوان چاشت و دیگری موقع غروب به عنوان شام می خورده اند(2) . اصل آش از گندم و گوشت بوده است (3) . روز عاشورا گوسفند ذبح نمی كرده اند و بنابر این گوسفند را یك یا دوروز قبل ذبح كرده گوشت را آماده می كرده اند . پختن آش چنان كه ما خود چند بار مشاهده كردیم بین پنج تا شش ساعت طول می كشید . بنابر این شروع پخت میبایست از سحر باشد تا برای چاشت حاضر شود كه پس از آن به عزاداری بشتابند . فاصله ها و نبود وسیله نقلیه تندرو ایجاب می كرده است كه آش در حدود ساعت نه یا قبل از آن آماده باشد . ما این رسم را بین سال 1346 تا 1356 بارها در به خصوص روستاهای بین قم نا كرمان مشاهده كرده ایم ؛ كه تقریبا" همیشه این نوع آش را فقط در روز عاشورا می پختند و نام آن نیز « آش امام حسین (ع) » بود . آیا بازمانده ای از زمان حكومت دیلمیان در یزد بین نه تا ده قرن قبل از این نیست ؟.

با پایان حكومت كاكوئیان ، فرهنگ عزاداری حسینی نبایدبه سادگی در زندگی مردم یزد تحلیل رفته باشد . چرا كه بین سالهای 700 تا 900 ه . ق / 1300 تا 1500 میلادی كه اوج غلبه تصوف در شهر و اطراف آن است « دارالسیاده » هائی برای پذیرائی از سادات وجود داشته است و رئیس ایشان به نام نقیب السادات معمولا" بزرگ شهر نیز محسوب می شده است .

در آن دوران اگر در حوزه علمیٌه عصمتیٌه اصفهان فقط در مواقع جشن ها و مراسم مذهبی غذای رایگان توزیع می شده است در یزد در بیشتر ایٌام سال چنین رسومی متداول بوده است ؛ گرچه به نظر می رسد میدانداری مذهب بیشتر در خانقاه ها و نزد صوفیان شافعی مذهب بوده است .

(1)    ضرب المثل فلانی « از كیسه خلیفه می بخشد » می تواند از اینجا آمده باشد .

(2)    در سال 1350 در تحقیقاتی كه در منطقه ای بین یزد – كرمان و شیراز داشتیم متوجه شدیم كه مردم  كوه نشین هنوز هم غالبا" در دو وعده در شبانه روز ، یكی حدود ساعت ده صبح و دیگری حدود ساعت پنج تا شش بعد از ظهر غذا می خوردند و شب ها یا غذا نمیخوردند یا به « شب چره » قناعت می ورزیدند .

(3)    البتٌه بقولات مختلفی هم به آن اضافه می شده است یا بعدا" اضافه شده است . امٌا فرض این كه آش در ابتدا فقط مخلوطی ازگندم و گوشت بوده است برای ما به حدٌی قوی است كه حتی حلیم كنونی را صورت تغییر یا فته ای از آن می دانیم .

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 9 
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :