تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran - مطالب مراسم مذهبی
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در تهران – رمضان در ایران (20) رسوم رمضانی : وقف کردن ...

چهارشنبه 25 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، تاریخ.دین.روحانیت، زبان.ادبیات.آموزش، مراسم مذهبی، 


رسم های رمضانی

ماه مبارک رمضان هنوز هم تا حدود بسیار زیادی مملو از باصطلاح رسم های ریز و درشت است که کم و بیش رعایت می شوند و به نظر می آیند یا به نظر نمی آیند .
اصولا" رسم ها را به اعتبار های متفاوتی می توان تقسیم کرد که از آنجمله اند :
رسم های مرئی و رسم های نامرئی
رسم های مشخص و رسم های نا مشخص
مهمترین رسم نامرئی در این ماه « پی گناه نگشتن » و « فکر بدنکردن است » که نمی تواند چندان مورد مشاهده ی مردم شناس قرار گیرد . امٌا همین که فکری بد یا معصیت آمیز به عمل در آمد « مرئی » و مشخص می شود و وظیفه رهبر و مبلغ دینی ، هرمؤمنی تحت فریضه اسلامی ، و ... این است که معصیت کار را « نهی از منکر » کرده به طور کلی به سوی « امر خیر » « امر به معروف » یاهدایت کنند ، و این هدایت که فقط و فقط « به زبان خوش » است در ماه مبارک رمضان رواج بیشتری میگیرد .
امٌا این زبان خوش یا « زبان خیر چرخاندن » می تواند فقط در جلوگیری از معصیت ( نهی از منکر ) نبوده تا حدود بسیاری ، حتی فراتر از « امر به معروف » در سوق دادن برادر دینی به امور خیر باشد .
وقف کردن
یکی از این امور خیر ، وقف کردن است .
وقف کردن به خودی خود  و مشخصا" یک رسم رمضانی نیست ؛ امٌا در ماه مبارک رمضان شاید بیشتر اتفاق بیافتد .
پس مردم شناس می تواند همانطور که بنا به وجود و رعایت آداب و رسوم مختلف در پهنه ی جغرافیائی چند و چندین « حوزه فرهنگی » تشخیص می دهد ، به معیار زمان یا اولویت زمان اجرای آداب و رسوم مختلف نیز طبقه بندی هائی داشته باشد ؛ که مسلما" در این طبقه بندی ها ماه مبارک « رمضان » بین دوازده ماه قمری و از نظر مذهبی در راس قرار می گیرد .
یک دبیرستان دخترانه وقفی

نظرات() 

انسانشناسی و انسان اسلامی و ایرانی (5) Anthropology of iran

دوشنبه 23 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، مراسم مذهبی، 


رونق اقتصادی در رمضان

مردم مسلمان ایران رمضان را طبیعتا" « ضیافت الله » ، یعنی « ماه میهمانی خدا » می دانند ؛ به این معنی که برکت و نعمات الهی به صورتی سمبولیک به سوی سفره یا در واقع زندگی معیشتی ایشان سرازیر می شود .
رفتار اقتصادی مردم
رفتار اقتصادی مردم ، به ویژه باصطلاح بازاریان ( اقتصادمردان ) ، و از همه بالاتر «فروشندگان مایحتاج عمومی » ضمن اظهار تقیٌد کامل به مذهب و تعبٌد لازم ، از این فکریه ناشی می شود که از رمضان هم باید استفاده اقتصادی برد : الکاسب حبیب الله .
بنابر این فکریه ، استفاده از فرصت خرید های مردمی ، درراه فروش بیش و بیشتر ، و اکثرا" سود بیش و بیشتر ، کاملا" توجیه پذیر است ؛ گرچه رفتار اقتصادی فرد تا فرد ، گروه تا گروه ،قشر تا قشر، و ... کم و بیش متفاوت باشد .
پس در آستانه ماه مبارک رمضان ، و در طول ماه مبارک رمضان ، به جای آنکه به گمانی ، و بنا به تداول برخی از مردمان برخی از شهرهای ایران اسلامی درسابق بر این ، جامعه ای تقریبا"سراپا تقواباشد ، بنابه قرائت های متفاوت ازتبلیغات مذهبی که قبلا" صورت گرفته است ،میتواند بیشتر در جهت رونق بازار کسب و کار و منافع هرچه بیشتر باشد. 
خرید هائی که در این ماه یابرای این ماه صورت می گیرند به دو بخش کالائی و خدماتی تقسیم می شوند :
کالاهای اساسی
به طریق مرسوم عبارتند از : مواد پروتئینی - مواد لبنی - حبوبات - قند و شکر - برنج و روغن - نان -....
کالاهای رمضانی
که حسب المرسوم در این ماه بیشتر مصرف می شوند : خرما - زولبیا بامیه - گردو - دارچین - رشته ی آشی - کشک - حلوا ارده - شله زرد - آش رشته - حلیم - برخی ازمیوه جات مثلا" اگر درتابستان باشد ،هندوانه - و... مفاتیح الجنان - و....
سایر کالاها
با توجه به کالاهائی که مصرفشان متوقف می شودیاکاهش می یابد.  

نظرات() 

انسانشناسی و انسان اسلامی و ایرانی (4) Anthropology of iran

یکشنبه 22 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، تاریخ.دین.روحانیت، مراسم مذهبی، 

امام ( ره) بزرگوار ساده زیست و صرفه جو

فواید اقتصادی روزه گرفتن برای مؤمنان

در نظر اوٌل ، اعتقاد عموم بر این است که « انسان مسلمان » روزه دار برای این ماه 
- از سایر مسلمانان مؤمن و معتقد به دلیل بیداری اعتقادشان به قیمتی واقعی تر و مناسب تر می خرد .
- کمتر می خورد و کمتر می آشامد ( به خصوص به جای سه وعده یا بیشتر ، فقط در دو وعده )
- غذاهائی ساده تر  و بنابر این ارزان تر می خورد ...
و...
و بدین ترتیب از هزینه خانوار می کاهد .
به علاوه می تواند از این مبلغ « صرفه جوئی » در این ماه مبارک اقتصادی ، به نیازمندان کمک کند ؛ و به نوعی « اقتصاد اجتماعی اسلامی » ( امداد ، بیمه و تامین اجتماعی اسلامی ) رونق می گیرد ....
حال آنکه در عمل ممکن است با این واقعیت روبرو شویم که مثلا" در ماه خرداد 1393 که قبل از ماه تیر برابر با ماه رمضان المبارک بوده است قیمت ها بیش از پیش افزایش یافته اند : قیمت ها در تهران نه تنها مثل قیمت ها در رمضان پنجاه سال پیش تهران تقریبا" ثبات ، و نزد برخی از فروشندگاه مؤمن تر لااقل اندکی کاهش ، نداشته اند بلکه افزایشی چشمگیر یافته اند ( خبر منتشره : بیشترین تخلف واخد های صنفی در خردادماه ) .
پس ، فواید اقتصادی رمضان از نظر عموم مردم فقط به حوزه نظری نزد عموم مردم بر نمی گردد  و خود بلافاصله عقایدی در دو بخش اساسی بروز می دهند :
- رفتار اقتصادی فردی ، در بُعد خانوار
رفتار اقتصادی اجتماعی در حوزه ی جامعه متبوع ...
و این هردو نهایتا" از مقتضیات ماه مبارک رمضان در این برهه از زمان ، در سال 1393 شمسی است .
می توان چه از نظر عموم مردم و چه در واقع امر رفتاری برای انسان اقتصادی - مذهبی یک تهرانی در قبال ماه مبارک رمضان قائل شد که البته بر حسب زمان تفاوت می کند ؛ و این تفاوت به حدٌی به نظر طی تحولی سریع به نظر می رسد که شاید فروشندگان تهران طی دو دهه اخیر را نسبت به فروشندگان در همین شهر طی نیم قرن قبل از این تا حدود بسیار زیادی متمایز دارد ؛ و از اینجاست که وارد بخش دوم ، یعنی رفتار اجتماعیِ اقتصادی ماه مبارک رمضان در تهران می شویم .

نظرات() 

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در تهران – رمضان در ایران (18) سرگرمی ها و تفریخات شبانه (5) جشنواره رمضان در بوستانها ، فرهنگسراها ، و...

جمعه 20 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، زبان.ادبیات.آموزش، مراسم مذهبی، خوراكیها و تغذیه، تفنن و سرگرمی، 


جشنواره رمضان در بوستان ها و فرهنگسراها

پس از انقلاب اسلامی ، و به تدریج ، « رسم های جدید » ی به وجود آمده است که چون فعلا" ، به صورت مستقیم یا غیر مستقیم ، توسط حکومت یا مراجع شبه حکومتی ابداع و اجراء یا حمایت می شود ، مردم آن ها را اموری شبه تبلیغات و تشریفات دانسته یا ندانسته از مد شدن و رسم شدنشان غافل اند ؛ و مردم شناسانی که هنوز به فلان جاروب و خاک انداز و تغار و تغارچه و روایت این یا آن باصطلاح « خاله زنک » در باره رسوم نه امروزی و موضوع مردم شناسی ، بلکه دیروزی و دیر یا زود جزو « تاریخ فرهنگ اجتماعی » دل خوش داشته اند ! هم به موقعیت و غنیمت فرصت و اصولا" ضرورت تشریح و تحلیل و تفسیر آنها نرسیده اند .
عموما" « رسم » ها یا توسط قدرتمندان ، به خصوص حکومت ها ، ابداع و ایجاد شده است ؛ و مردم با پذیرش آن ها به ادامه شان پرداخته اند؛ و یا ، البته به شماری بسیار کمتر ، رسم هائی مردمی و قدیمی بوده اند که مورد پذیرش و استفاده حکومت ها و سایر قدرتمندان قرار گرفته تا سال های سال ادامه یافته اند ؛ و یا اینکه در همین دو حوزه از سایرین تقلید شده اند ...

از جمله « رسم های کنونی » ، و مورد مطالعه ی مردم شناسان و فرهنگ شناسان ، رسم هائی هستند که در بدو راه خود بنام « جشن رمضان » ، و « ویژه برنامه های فرهنگسراها » ی شهرداری تهران در بوستان ها و نظایر آنها  ،پذیرشس مردمیو رونقی به سزا یافته اند، و به احتمالی قریب به یقین تا سالهائی جدید ادامه یافته نقشی نسبی در جامعه مذهبی - سیاسی و به ویژهتجاری ما ایفاء می کنند ؛ اگرچه ممکن است که طی مرور زمان به تدریج برخی از اجزاء و عناصر آنها تقویت شده خود صورتی مستقل یابند و برخی کمرنگ شده جایگاه امروزی خود را ، اگر بدست آورده اند ، از دست بدهند .
اجزاء و عناصر این رسم ها تا آنجا که ما خبر یافته ایم :
الف - افطاری
سفره های افطار ساده مردمی
تولید و توزیع بسته های افطاری


ب - برنامه های صحنه ای :
برنامه سحر خیزان کوچک ، ویژه روزه اوٌلی ها ، برای دخترهای 9 ساله و پسر های پانزده ساله...
تجلیل از پیشکسوتان خادم قرآنی
معرفی مستبصرین ، یعنی کسانی که تازه به اسلام گرویده اند
اذان گوئی بین نوجوانان و جوانان ، و..
اجرای سرودها که قاعدتا" سرودهای مذهبی می باشند
ترتیل روزانه
تلاوت مجلسی قرآن کریم
اجرای ترانه هائی توسط مثلا" روزبه نعمت اللهی


ج - برپا داشتن غرفه ها :
غرفه های کتاب
غرفه اصلاح نماز
غرفه پیام های قرآنی
غرفه پیک نور
غرفه مشاوره و پاسخگوئی به سؤالات شرعی شرکت کنندگان
جمع آوری کمک های مردمی
اجرای نمایش های عروسکی
غرفه یا محوطه سرگرمی و بازی های کودکان
غرفه نقاشی های قرآنی
غرفه آموزش زندکی به سبک قرآن
غرفه ی خطاطی و منبت کاری
غرفه معرق کاری
غرفه نقاشی و کاریکاتور
غرفههای هنری جمعی 
و...
که این جشنواره بهمدت هفده روز در فرهنگسراها و بوستانها و نقاط از پیش اعلام شده از ساعت 19 تا افطار و پس از افطار تا ساعت یک صبح طول می کشد.

نظرات() 

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در تهران – رمضان در ایران (17) سرگرمی ها و تفریخات شبانه (4) جشن گلریزان (2)

پنجشنبه 19 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:مراسم مذهبی، 


جشن گلریزیان (2)
یک رسم ممکن است ؛ قرن ها دوام بیاورد ؛ امٌا ماهیتش به مقتضای زمان یا بنا به استفاده ی این و آن ، عوض شود ؛ و گاه آنقدر عوض شود که رسم کنونی فقط اسمی از رسم قدیم بر خود داشته باشد ( که گویا نوروز تقریبا" چنین شده است ) یا اصولا" هدف و کاربرد رسم تغییر کند و گاه به حدٌی تغییر کند که خلاف رسم اولٌیه بشود .
تجزیه و تحلیل این تغییر ماهیت وظیفه ای بسیار بسیار مهم در مردم شناسی به منظور هدایت هرچه بهتر جامعه در پیشرفت و توسعه است ؛ یعنی تغییر یا تحول در هریک از عوامل و عناصر رسم ( از دیدکاه موضوع ، عاملان انسانی ، زمان اجرا ، مکان اجرا یا به نحوی ساده تر در پاسخ به ادوات استفهامی : چه ؟ چقدر ؟ چگونه ؟ که ؟ یا چه کسانی ؟ کِی ؟ کجا ؟ و.... ) .
جشن گلریزان در ایران یکی از رسومی است که باقیمانده است امٌا به شدٌت تغییر ماهیت داده است .
نام؟ همان « گلریزان » است
زمان ؟ بیشتر و تقریبا" به طور کامل همان « شب های ماه مبارک رمضان » 
موضوع ؟ همان « جمع آوری اعانه »
برای چه کسی ؟ اینجاست که تفاوت بین جشن های حاضر با جشن های سابق یا به اصطلاح سنٌتی گلریزان « از زمین تا آسمان » است :
اگر تا سی - چهل سال قبل از این برای یک پهلوان ، یک قهرمان ، یکی از سادات ، و ... آبرومند و در اکثر قریب به اتفاق موارد با پنهان داشتن نام آنان برای حفظ آبرویشان با « گلریزان » به جمع آوری اعانه می پرداختند امروز برای زندانیان خطاکار به سهو که قادر به پرداخت جریمه خود نیستند به برپا داشتن چنین جشن هائی اقدام می کنند . همین امروز که روز دوازدهم ازماه مبارک رمضان 1435 برابر با 19 تیر 1393 است ؛
در خبرگزاری پارس یکی از مسئولان مربوطه گفته است :
در ماه مبارک رمضان که ماه خیرخواهی و نیک‌اندیشی است تلاش ما برای آزادی زندانیان جرایم غیر‌عمد است چرا که برای این افراد و خانواده‌های آن‌ها زندان محل مناسب و شایسته‌ای نیست.
وی افزود‌: ستاد دیه که با نفس پاک مرحوم لاجوردی در سال 69 شکل گرفت هدفش کمک به آزادی زندانیان جرایم غیرعمد و بدهکاران مالی غیر از سرقت بود که با تلاش بزرگان این مجموعه شکل گرفته و امروز با گذشت 24 سال ما شاهد برگزاری جشن‌های گلریزان به تعداد بسیار زیاد در شهرهای مختلف هستیم و بزرگان این کشور نیز با کمک مالی به ستاد سعی می‌کنند تا نیازها را برطرف کنند.
رئیس ستاد دیه کشور با بیان اینکه در لیست آزادی ستاد دیه مجرمان و بزهکاران حضور ندارند بلکه 100 درصد آزادشدگان را محکومان جرایم غیرعمد تشکیل می‌دهند، گفت: حوادث و سوانح گاه به هیچ کس رحم نمی‌کند و ما با ارزیابی‌هایی که در چند سال گذشته انجام دادیم بیشتر زندانیان مربوط به تصادفات اغلب به دلیل نداشتن گواهینامه و بیمه نامه شخص ثالث گرفتار زندان شده‌اند به طوری که در حال حاضر یک هزار و 500 راننده در زندان به سر می‌برد.
جولایی ادامه داد: از سال 84 قانون بیمه‌نامه شخص ثالث مصوب و ابلاغ شده و اگر ما تا قبل از این سال روزانه شاهد عزیمت 60 راننده به زندان‌ها بودیم در حال حاضر آمار آن به کمتر از سه نفر رسیده است
بنا به خبر دیگری از همین خبر گزاری :
رئیس ستاد دیه کشور به برگزاری بیش از یک هزار و 187 جشن گلریزان در سراسر کشور در ماه مبارک رمضان اشاره کرد و ادامه داد: سال‌ها است که با اجرای این جشن‌ها زمینه آزادی صدها زندانی جرایم غیرعمد فراهم می‌آید و امیدواریم با جمع‌آوری کمک‌های فراوان بتوانیم 7 هزار و 600 نفر زندانی جرایم غیرعمد و غیرکلاهبرداری که در حال حاضر در کشور بوده و شامل حوادث کارگاهی، محکومان مالی، نفقه و مهریه و حوادث رانندگی است از زندان آزاد کنیم .
طی چند سال اخیر حدود 80 هزارنفر از زندان های کشور آزاد شده اند ، و...
جولایی تصریح کرد: امسال نیز ستاد دیه جشن گلریزانش را در مرکز کشور هفته گذشته برگزار کرد که برای این جشن رهبر معظم انقلاب 150 میلیون تومان کمک نقدی کرده و رئیس جمهور یک پله پایین‌تر 140 میلیون تومان به ستاد کمک کردند و روسای قوه قضاییه و مجلس نیز در این کار خیر شراکت داشتند.

به این ترتیب نه تنهاافراد افعال و افراد موضوع این رسم ( گرچه باهمان نیت خیر ) کهن تغییر کرده اند بلکه عاملیت آن نیز از جامعه مدنی بیرون آمده به دست عوامل حکومتی صورت میگیرد .


مردم شناس 1400 میبایست از گور افکار نارس تاریخی بیرون آمده به وظیفه ی رسالتمندانه شناخت رسم های کنونی بین مردم و نقد و ارزیابی آنان در جهت منافع مردم حاضر به سوی پیسرفت و تعالی و توسعه بپردازد ؛ و در غیر اینصورت مدعی مردم شناسی نبوده باشد .

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 25 
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :