تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran - مطالب مراسم قالی شویان
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

مراسم قالیشویان مشهد اردهال - كاشان (9)

یکشنبه 11 مهر 1389

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:كلٌیات.سایت.نویسنده، مراسم قالی شویان، 

عزاداری برای شهادت

 حضرت سلطان علی (ع)

وقتی فینی ها و خاوه ای ها و مردم تماشاچی هریك تقریبا" به جای خود مستقر شدند فینی ها همچنان با ذكر « وای ! وای ! حسینجان ! » عزاداری می كردند .

اما نقش خاوه ای ها در مراسم عزاداری پر رنگ تر می نمود . آنان در قسمت جنوب غربی صحن ، نوحه ی « حضرت سلطان علی ، شاه ، سلام علیك » را با صدای بلند می خواندند و سینه می زدند . 

فینی ها ناگاه انگار به خود آمده باشند همچنان كه در داخل حرم و قسمت های بین آن و صحن سردار ایستاده بودند باهیجانی بسیار زیاد شرو ع به گرفتن ذكر « حسین ! حسین ! » كردند .

سرانجام سردسته فینیها كه در گوشواره طبقه دوم ایستاده بود تا بر آنان مسلط باشد و آنان را مدیریت كند تقاضای ذكر صلوات كرد كه به معنی ختم مراسم بود .  مراسم باذكر صلوات و قرائت فاتحه توسط فینی ها ( و طبیعتا" حضار مسلمان ) به پایان میرسید ؛ اما فینی ها به تظاهر این كه بیش از حد عزادار هستند و حاضر به ختم عزاداری نیستند باز هم به « حسین! حسین ! » گفتن خود ادامه می دادند .

نهایتا" سردسته فینی ها فریاد زد : صلوات ! و پس از آن بلافاصله شروع كرد به لعنت نامه خواندن كه آن ها هم « بیش باد ! » می گفتند . بین ساعت 10 تا ده و ربع مراسم به پایان رسید .

در حالی كه همه مشغول خروج از صحن بودند سركرده به صدای بلند می گفت : برادرها ! بابت هركدام از این چوب ( چماق) ها پنج تومان پول داده ایم . خواهشمند است چوب ها را برگردانید به ندرت كسی به خواهش و تمناهای سركرده توجه می كرد .....   

نظرات() 

مراسم قالی شویان مشهد اردهال - كاشان(8)

شنبه 10 مهر 1389

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:مراسم قالی شویان، 

برگشتن قالیشویان به حرم سلطان علی

پس از به اصطلاح شستن یا غسل دادن قالی ، هیئت فینی ها به سوی حرم بازگشت . منتهی این بار راه كناره خشكرود ( كه موقع قالی بردن مملو از مردم تماشاچی بود ) را انتخاب كرده بود . درابتدای باز گشت ساكت و ماتمزده بود و جز تعداد معدودی كه قالی را حمل می كردند و نزدیك به آن قرار داشتند كسی « حسین ! حسین ! » نمی گفت . فینی های حامل قالی خسته شده بودند و حركت قالی كند شده بود به نحوی كه جلوی امامزاده زید (ع) فاصله فینی های جلوی هیئت با فینی های عقب كه قالی توسط آنان و بین آنان حمل می شد به حدود سی متر رسیده بود .

در این موقع چند نفر صدا زدند كه : « قالی عقب است برگردید ! » و گروه جلو به عقب بر گشت و به گروه اصلی ملحق شد . از آن جست و خیز ها و چوب درهوا جولان دادن ها هیچ خبری نبود . اما پس از الحاق دو گروه مجددا" ذكر « حسین ! حسین ! » شروع شد . چند نفر از اعضاء هیئت چند لنگه كفش و یك دستمال پارچه ای را كه پیدا شده بود سر چوبهایشان كرده بودند تا صاحبانشان ببینند و بیایند تحویل گیرند .

در آستانه صحن سردار تعداد معدودی به سر می زدند . از اینجا به بعد بخش عزاداری حضرت بود كه میبایست در صحن سردار صورت گیرد . 

موقعی كه هیئت همراه قالی به صحن سردار رسید و وارد صحن شد خاوه ای ها به سر می زدند و فینی ها ذكر « وای ! وای ! حسین جان ! » گرفته بودند .

فینی ها از سمت شمالی صحن به سوی در حرم حركت می كردند .اولین دسته فینی ها كه وارد غرفه شرقی حرم شدند جائی برای سایرین باقی نماند .از این رو دسته ای هم از طرف گوش بر جنوب غربی صحن وارد شدند و هجوم آنان سبب شد تا عده ای از خاوه ای ها و مردم كه در این قسمت صحن ایستاده بودند درهم بریزند و عقب نشینند . از طرف دیگربرای این كه در غرفه شرقی جای بیشتری برای فینی ها باشد ؛ و ضمنا" غیر فینی ها هم داخل نشوند هر غیر فینی را كه آنجا بود به طرف داخل صحن سردار می راندند .

نظرات() 

قالیشویان مشهد اردهال (7)

جمعه 9 مهر 1389

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:مراسم قالی شویان، 

بخش اصلی قالیشوئی

بخش اصلی قالیشوئی در كنار چشمه یا نهر شاهزاده حسین صورت می گیرد و قاعدتا" شامل سه بخش است :

 1 - قربانی كردن . می گفتند كه این بخش در قدیم طول و تفصیل فراوانی داشته است و گوسفندانی متعدد و حتی گاو از روستاهای اطراف و شهر كاشان می آورده اند و می كشته اند ؛ اما در اواخر دوره شاه به عنوان جلوگیری از سوء استفاده سلاخ ها و قصاب ها ...

 آنچه كه بنده شاهد آن بودم ذبح یك راس گوسفند جلوی قالی موقع غسل دادن آن بود .

 2 - مردم منطقه تاریخی شفاهی از دشمنان و قاتلین حضرت دارند كه در منابع اینترنتی می بینید و آنچه كه بنده شنیده ام با آنچه كه آنان نقل كرده اند چندان تفاوتی ندارد . آنان را نام می برند و لعن می كنند ..

 3 - شستن یا غسل دادن قالی است كه شخصا" فقط دو - سه ثانیه از آن را دیدم كه اكثرا: نوك چوب های خود را درچشمه فروبرده اندكی آب به آن می پاشیدند و یكی دونفر هم با دست همین كار را می كردند .

مراسم همین امروز است ، چرا خودتان نمی روید ببینید ؟! شنیدن كی بود مانند دیدن ؟ .

نظرات() 

قالیشویان مشهد اردهال(6)

پنجشنبه 8 مهر 1389

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:مراسم قالی شویان، 

قالیشویان مشهد اردهال

در سال 1354 ، دوطرف خشكرود جمعیت كثیری از مردم برای تما شا جمع شده بودند . هجوم جمعیت سبب شد كه راهی با بیش از عرض سه متر برای فینی ها كه حالا جمعیتشان بیشترهم شده بود باقی نماند .این بود كه فینی ها با چوبهایشان به طرف مردم حمله ورشدند و مردم را وادار به عقب نشینی كردند . حمله به سوی مردم ، وحشت و گریز آنها سبب می شد كه عده ای به زمین بیفتند ، زیر دست و پا بروند و كفششان را جا بگذارند و گم كنند ؛ و...

گرچه كسی را ندیدم كه چنان آسیبی از این حمله دیده باشد ، لیكن خودم كه ، نا آگاهانه ! ، و به خصوص برای عكاسی وارد هیئت فینی ها شده بودم ضربه قابل توجه چوبی را بر فرق خود حس كرده دوربینم را شكسته یافتم .

نظیر این وقایع تاچند ده متری چشمه ادامه داشت ؛ و در حالی كه فینی ها فریاد « حسین ! حسین ! » می كشیدند و با چرخاندن چوبهایشان در هوا با جست و خیز راه می رفتند ، گاهی هم به سوی مردم تماشاگر هجوم می بردند .

فینی ها همیشه هم در یك هیئت واحد حركت نمی كردند . گاهی یك هیئت واحد بودند و گاهی به دو دسته تقسیم می شدند كه دسته جلو همیشه محدود تر ( همان طلیعه داران ؟ ) بود و دسته عقب گسترده تر . این كار فینی ها سبب می شد كه كه خاوه ایها و گروهی ازمردم گاهی در كنار فینیها، گاهی جلو و گاهی عقب آنها قرار گیرند .گروه طلیعه دار گاهی مثل این كه بخواهند از وجود قالی نزد یارانشان مطمئن شوند به عقب آمده به دسته اصلی ملحق می شدند و دوباره گویا برای طلیعه داری و به قول مردم ، راه باز كردن ، به جلو می رفتند .

قالی همچنان در اواخر هیئت و بین دسته ای كه تقریبا" آخرین بخش هیئت فینی ها را تشكیل می داد در حركت بود و هر از گاه یكی از فینی ها خود را به روی آن انداخته می بوسید .

درحالی كه قالی شویان از مسیل می گذشتند بین یكی از تماشاگران و چند نفری از فینی ها برخوردی پیش آمد .هفت - هشت و پس از آن بیست - سی نفر از فینی ها به طرفش حمله ور شدند و با چوبهایشان به جانش افتادند . واسطه شدن چند نفر از مردم و تعدادی از بزرگان فینی سبب شد كه به هرحال جانش نجات یابد .

یكی از مردم منطقه كه حضور داشت می گفت « فینی ها سالی یكبار خودشان راخالی می كنند و هیچكس هم حریفشان نیست » . یكی از فینی ها كه در حمله شركت كرده بود در پاسخ به سؤال من گفت : « نمیدانم چه شده بود ، دیدیم دیگران دارند می زنند ماهم رفتیم زدیم » .

در حدود سی - چهل متری چشمه ،فینی ها هیجان بیشتری نشان می دادند . صدای « حسین ! حسین ! » گفتنشان باز بلند تر شد ، و جست و خیزها افزایش یافت ؛ چوبهایشان را تندتر جولان می دادند و سریع تر حركت می كردند .

وقتی قالی به چند متری چشمه رسید عدهای از فینی ها به طرف تماشاگران حمله كردند و آنان را به اطراف عقب نشاندند كه مبادا نزدیك محل قالی شویان كسی جز خود فینی ها حضور داشته باشد . با این وجود چند نفری را كه میدانستند مامور دولت هستند مانع نشدند .

حال زمان لعن كردن و قزبانی كردن و غسل دادن قالی فرارسیده بود كه فردا خدمتتان عرض خواهم كرد انشاء الله .

نظرات() 

آئین قالیشویان مشهد اردهال (5)

چهارشنبه 7 مهر 1389

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:مراسم قالی شویان، 

بردن قالی به سوی چشمه

قاعده اصلی گویا بر این است كه فینی ها دو گروه باشند: یك گروه كوچك طلیعه دار ؛ و گروه بزرگ اصلی .حتی پس از گرفتن عماری قالی هم گروه طلیعه داران فینی غالبا" جلودار ماجرا است ؛ یا درواقع هرجاكه لازم باشد و به خصوص برای بازكردن راه ، مداخله می كند .

پس از آن ها خاوه ای ها پشت علم سبز خود حركت می كنند ؛ و آنگاه اسب سوار و در پی اسب سوار نیز گروه اصلی فینی هاكه عماری قالی را حمل می كنند .

اسب سوار و جانماز حضرت

البته درآن سال پایه این مطالعات كه حال به صورت ی موجز به عنوان خاطره نقل می كنم اسب و اسب سواری وجود نداشت و یا این كه وجود داشته است و بنده صدمه دیده مشاهده نكرده ام . در هر حال می گویند در این مراسم و پیشاپیش عماری حمل قالی ، مردی از اهالی چهل حصار كاشان در حالی كه جانمازی از ترمه یزدی به عنوان جانماز حضرت سلطان علی بن محمد باقر (ع) را بر دوش راستش حمل می كند سوار بر اسب به سوی نهر شاهزاده حسین ، كه در میدانگاهی مقابل حرم در چند صد متری حرم قرار دارد ، می رود و گروه اصلی فینی هاتقریبا" همه به دنبال وی حركت می كنند.

...وحال بقیه مشاهدات بنده از جائی كه عماری قالی را گرفته بودند و برای غسل دادن از راه مسیل به طرف نهر یا چشمه شاهزاده حسین حركت می كردند :

هیئت خاوه ای ها

هیئت خاوه ای ها به دنبال بیرق سبز رنگش قبل از همه به داخل مسیل می رسید . تعداد قابل توجهی از آنان شال سبزرنگی به گردنشان انداخته بودند و با یكدیگر نوحه ای می خواندند كه شاه بیتش این بود : « دور از وطن سلطان علی »

هیئت فینی ها

هیئت فینی ها پشت سر بیرق سفید رنگ خود حركت می كردند . جلوی هیئت و بلافاصله پس از بیرق ، پیرمردان و به اصطلاح بزرگان فینی قرار داشتند .و آنگاه بقیه فینی هاكه همچنان با جولان دادن چوبهایشان در هوا ، انگار كه شمشیرهائی آخته باشند ، و با بالا و پائین پریدن هائی كه سواران جنگجوی در حال تاخت و تاز را تداعی می كرد حسین حسین گویان پیش می رفتند ؛ و عماری حاوی قالی در پارچه سبز پیچیده را جلو می بردند ؛ اما نه به این آسانی و نه به این سادگی !

بقیه را فردا مطالعه می فرمائید انشاء الله !   

   

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 2 
  • 1  
  • 2  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :