Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

رمضان در ایران ، رمضان در تهران : انسانشناسی و مردم شناسی (3)

یکشنبه 16 خرداد 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، مراسم مذهبی، 

.
 رمضان در ایران ، تهران : انسانشناسی و مردم شناسی (3)

خرید و تعمیرات وسایل فلزی

در تهیه و تدارک وسایل لازم برای عبادات ماه مبارک رمضان که مسجد های تهران از هر زمان دیگری شلوغ تر می شدند و رونق بسیار بیشتری می یافتند ؛ یا اصولا" در عمل در همین یک ماه رونق داشتند ، و در آنچه که در دوره ای بسیار مردمشناسانه تر ، یعنی دوره قبل از انقلاب و مدیریت مردمی مسجد ها مربوط می شود نمی توان دوره هائی کاملا" مشخص از یکدیگر یافت ؛ یا حتی رسوم و قواعدی همگن در مسجد ها یا اکثر آنها یا لااقل غالب آنها را ترسیم نمود . با این وجود این یادداشت ها به عنوان مطالعه ای آغازگر شاید در مطالعات مردمنگاری تهران و سایر شهرهای ایران و بسیاری از روستاهای این کشور بتواند محرٌک و مشوٌق مردم شناسان نیز قرار گیرد .
وسایل فلزی مورد نیاز مسجدهای تهران به خصوص برای ایٌام ماه مبارک رمضان که معمولا" در آستانه این ماه تکمیل و تعمیرمی شدند در حوالی 1350 عبارت بودند از :
- چراغ زنبوری که با وجود برق برای مواقعی که برق می رفت لازم می شد . می گفتند که برخی از چراغ زنبوری ها حدود صد سال قبل از آن خریده شده بودن . گاه لوله نفت رسانی آنها می گرفت ، گاه مخزن آنها سوراخ می شد و ... در هر حال امروز ( رمضان 1395 شمسی ) دیگر یاوجود ندارند یا به کار نمی روند .
- فانوس بیشتر برای خارج از محل نماز خانه ، به ویژه دستشوئی بکار می رفت و همچنان برای مواقعی که برق می رفت در مسجد ها وجود داشت .
- بخاری نفتی
- سماور بزرگ که آن روزها با وجود سماور برقی اکثرا" نفتی بودند و معمولا" لوازمی فلزی نیز داشتند چون سینی زیر سماور ، کاسه زیر شید ، پارچ ، کتری ، گاه قوری فلزی ، سینی زیرمنقل و به خصوص :
- منقل که برای آن از زغال استفاده می کردند .
اکثر این وسایل متعلق به نفت بوده اند و امروز با کمیاب شدن نفت در تهران و جانشین شدن گاز و تهیه و تدارک وسایل گازی از رده خارج شده اند ؛ و به این ترتیب در آن حوالی سال 1350 خورشیدی :
بشکه ی نگهداری نفت
- تلمبه استخراج نفت از آن
- پیت انتقال نفت برای نفتگیری بخاری و سایر وسایل
- آفتابه لگن برای وضوگرفتن آقا ( گاه در برخی از مسجد ها ) و آفتابه برای عموم
مسجد هایامروز نشان می دهند که چگونه سبک زندگی مردم تهران از سبک زندگی نفتی به سبک زندگی گازی و برقی تحول یافته است .

انسان شناسی ، مردم شناسی ایران ، مردم شناسی تهران ، رسوم رمضان ، چراغ زنبوری ، سماور ، منقل ، آفتابه ،

نظرات() 

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در تهران – رمضان در ایران (20) رسوم رمضانی : وقف کردن ...

چهارشنبه 25 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، تاریخ.دین.روحانیت، زبان.ادبیات.آموزش، مراسم مذهبی، 


رسم های رمضانی

ماه مبارک رمضان هنوز هم تا حدود بسیار زیادی مملو از باصطلاح رسم های ریز و درشت است که کم و بیش رعایت می شوند و به نظر می آیند یا به نظر نمی آیند .
اصولا" رسم ها را به اعتبار های متفاوتی می توان تقسیم کرد که از آنجمله اند :
رسم های مرئی و رسم های نامرئی
رسم های مشخص و رسم های نا مشخص
مهمترین رسم نامرئی در این ماه « پی گناه نگشتن » و « فکر بدنکردن است » که نمی تواند چندان مورد مشاهده ی مردم شناس قرار گیرد . امٌا همین که فکری بد یا معصیت آمیز به عمل در آمد « مرئی » و مشخص می شود و وظیفه رهبر و مبلغ دینی ، هرمؤمنی تحت فریضه اسلامی ، و ... این است که معصیت کار را « نهی از منکر » کرده به طور کلی به سوی « امر خیر » « امر به معروف » یاهدایت کنند ، و این هدایت که فقط و فقط « به زبان خوش » است در ماه مبارک رمضان رواج بیشتری میگیرد .
امٌا این زبان خوش یا « زبان خیر چرخاندن » می تواند فقط در جلوگیری از معصیت ( نهی از منکر ) نبوده تا حدود بسیاری ، حتی فراتر از « امر به معروف » در سوق دادن برادر دینی به امور خیر باشد .
وقف کردن
یکی از این امور خیر ، وقف کردن است .
وقف کردن به خودی خود  و مشخصا" یک رسم رمضانی نیست ؛ امٌا در ماه مبارک رمضان شاید بیشتر اتفاق بیافتد .
پس مردم شناس می تواند همانطور که بنا به وجود و رعایت آداب و رسوم مختلف در پهنه ی جغرافیائی چند و چندین « حوزه فرهنگی » تشخیص می دهد ، به معیار زمان یا اولویت زمان اجرای آداب و رسوم مختلف نیز طبقه بندی هائی داشته باشد ؛ که مسلما" در این طبقه بندی ها ماه مبارک « رمضان » بین دوازده ماه قمری و از نظر مذهبی در راس قرار می گیرد .
یک دبیرستان دخترانه وقفی

نظرات() 

انسانشناسی و انسان اسلامی و ایرانی (5) Anthropology of iran

دوشنبه 23 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، مراسم مذهبی، 


رونق اقتصادی در رمضان

مردم مسلمان ایران رمضان را طبیعتا" « ضیافت الله » ، یعنی « ماه میهمانی خدا » می دانند ؛ به این معنی که برکت و نعمات الهی به صورتی سمبولیک به سوی سفره یا در واقع زندگی معیشتی ایشان سرازیر می شود .
رفتار اقتصادی مردم
رفتار اقتصادی مردم ، به ویژه باصطلاح بازاریان ( اقتصادمردان ) ، و از همه بالاتر «فروشندگان مایحتاج عمومی » ضمن اظهار تقیٌد کامل به مذهب و تعبٌد لازم ، از این فکریه ناشی می شود که از رمضان هم باید استفاده اقتصادی برد : الکاسب حبیب الله .
بنابر این فکریه ، استفاده از فرصت خرید های مردمی ، درراه فروش بیش و بیشتر ، و اکثرا" سود بیش و بیشتر ، کاملا" توجیه پذیر است ؛ گرچه رفتار اقتصادی فرد تا فرد ، گروه تا گروه ،قشر تا قشر، و ... کم و بیش متفاوت باشد .
پس در آستانه ماه مبارک رمضان ، و در طول ماه مبارک رمضان ، به جای آنکه به گمانی ، و بنا به تداول برخی از مردمان برخی از شهرهای ایران اسلامی درسابق بر این ، جامعه ای تقریبا"سراپا تقواباشد ، بنابه قرائت های متفاوت ازتبلیغات مذهبی که قبلا" صورت گرفته است ،میتواند بیشتر در جهت رونق بازار کسب و کار و منافع هرچه بیشتر باشد. 
خرید هائی که در این ماه یابرای این ماه صورت می گیرند به دو بخش کالائی و خدماتی تقسیم می شوند :
کالاهای اساسی
به طریق مرسوم عبارتند از : مواد پروتئینی - مواد لبنی - حبوبات - قند و شکر - برنج و روغن - نان -....
کالاهای رمضانی
که حسب المرسوم در این ماه بیشتر مصرف می شوند : خرما - زولبیا بامیه - گردو - دارچین - رشته ی آشی - کشک - حلوا ارده - شله زرد - آش رشته - حلیم - برخی ازمیوه جات مثلا" اگر درتابستان باشد ،هندوانه - و... مفاتیح الجنان - و....
سایر کالاها
با توجه به کالاهائی که مصرفشان متوقف می شودیاکاهش می یابد.  

نظرات() 

انسانشناسی و انسان اسلامی و ایرانی (4) Anthropology of iran

یکشنبه 22 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، تاریخ.دین.روحانیت، مراسم مذهبی، 

امام ( ره) بزرگوار ساده زیست و صرفه جو

فواید اقتصادی روزه گرفتن برای مؤمنان

در نظر اوٌل ، اعتقاد عموم بر این است که « انسان مسلمان » روزه دار برای این ماه 
- از سایر مسلمانان مؤمن و معتقد به دلیل بیداری اعتقادشان به قیمتی واقعی تر و مناسب تر می خرد .
- کمتر می خورد و کمتر می آشامد ( به خصوص به جای سه وعده یا بیشتر ، فقط در دو وعده )
- غذاهائی ساده تر  و بنابر این ارزان تر می خورد ...
و...
و بدین ترتیب از هزینه خانوار می کاهد .
به علاوه می تواند از این مبلغ « صرفه جوئی » در این ماه مبارک اقتصادی ، به نیازمندان کمک کند ؛ و به نوعی « اقتصاد اجتماعی اسلامی » ( امداد ، بیمه و تامین اجتماعی اسلامی ) رونق می گیرد ....
حال آنکه در عمل ممکن است با این واقعیت روبرو شویم که مثلا" در ماه خرداد 1393 که قبل از ماه تیر برابر با ماه رمضان المبارک بوده است قیمت ها بیش از پیش افزایش یافته اند : قیمت ها در تهران نه تنها مثل قیمت ها در رمضان پنجاه سال پیش تهران تقریبا" ثبات ، و نزد برخی از فروشندگاه مؤمن تر لااقل اندکی کاهش ، نداشته اند بلکه افزایشی چشمگیر یافته اند ( خبر منتشره : بیشترین تخلف واخد های صنفی در خردادماه ) .
پس ، فواید اقتصادی رمضان از نظر عموم مردم فقط به حوزه نظری نزد عموم مردم بر نمی گردد  و خود بلافاصله عقایدی در دو بخش اساسی بروز می دهند :
- رفتار اقتصادی فردی ، در بُعد خانوار
رفتار اقتصادی اجتماعی در حوزه ی جامعه متبوع ...
و این هردو نهایتا" از مقتضیات ماه مبارک رمضان در این برهه از زمان ، در سال 1393 شمسی است .
می توان چه از نظر عموم مردم و چه در واقع امر رفتاری برای انسان اقتصادی - مذهبی یک تهرانی در قبال ماه مبارک رمضان قائل شد که البته بر حسب زمان تفاوت می کند ؛ و این تفاوت به حدٌی به نظر طی تحولی سریع به نظر می رسد که شاید فروشندگان تهران طی دو دهه اخیر را نسبت به فروشندگان در همین شهر طی نیم قرن قبل از این تا حدود بسیار زیادی متمایز دارد ؛ و از اینجاست که وارد بخش دوم ، یعنی رفتار اجتماعیِ اقتصادی ماه مبارک رمضان در تهران می شویم .

نظرات() 

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در تهران – رمضان در ایران (18) سرگرمی ها و تفریخات شبانه (5) جشنواره رمضان در بوستانها ، فرهنگسراها ، و...

جمعه 20 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، زبان.ادبیات.آموزش، مراسم مذهبی، خوراكیها و تغذیه، تفنن و سرگرمی، 


جشنواره رمضان در بوستان ها و فرهنگسراها

پس از انقلاب اسلامی ، و به تدریج ، « رسم های جدید » ی به وجود آمده است که چون فعلا" ، به صورت مستقیم یا غیر مستقیم ، توسط حکومت یا مراجع شبه حکومتی ابداع و اجراء یا حمایت می شود ، مردم آن ها را اموری شبه تبلیغات و تشریفات دانسته یا ندانسته از مد شدن و رسم شدنشان غافل اند ؛ و مردم شناسانی که هنوز به فلان جاروب و خاک انداز و تغار و تغارچه و روایت این یا آن باصطلاح « خاله زنک » در باره رسوم نه امروزی و موضوع مردم شناسی ، بلکه دیروزی و دیر یا زود جزو « تاریخ فرهنگ اجتماعی » دل خوش داشته اند ! هم به موقعیت و غنیمت فرصت و اصولا" ضرورت تشریح و تحلیل و تفسیر آنها نرسیده اند .
عموما" « رسم » ها یا توسط قدرتمندان ، به خصوص حکومت ها ، ابداع و ایجاد شده است ؛ و مردم با پذیرش آن ها به ادامه شان پرداخته اند؛ و یا ، البته به شماری بسیار کمتر ، رسم هائی مردمی و قدیمی بوده اند که مورد پذیرش و استفاده حکومت ها و سایر قدرتمندان قرار گرفته تا سال های سال ادامه یافته اند ؛ و یا اینکه در همین دو حوزه از سایرین تقلید شده اند ...

از جمله « رسم های کنونی » ، و مورد مطالعه ی مردم شناسان و فرهنگ شناسان ، رسم هائی هستند که در بدو راه خود بنام « جشن رمضان » ، و « ویژه برنامه های فرهنگسراها » ی شهرداری تهران در بوستان ها و نظایر آنها  ،پذیرشس مردمیو رونقی به سزا یافته اند، و به احتمالی قریب به یقین تا سالهائی جدید ادامه یافته نقشی نسبی در جامعه مذهبی - سیاسی و به ویژهتجاری ما ایفاء می کنند ؛ اگرچه ممکن است که طی مرور زمان به تدریج برخی از اجزاء و عناصر آنها تقویت شده خود صورتی مستقل یابند و برخی کمرنگ شده جایگاه امروزی خود را ، اگر بدست آورده اند ، از دست بدهند .
اجزاء و عناصر این رسم ها تا آنجا که ما خبر یافته ایم :
الف - افطاری
سفره های افطار ساده مردمی
تولید و توزیع بسته های افطاری


ب - برنامه های صحنه ای :
برنامه سحر خیزان کوچک ، ویژه روزه اوٌلی ها ، برای دخترهای 9 ساله و پسر های پانزده ساله...
تجلیل از پیشکسوتان خادم قرآنی
معرفی مستبصرین ، یعنی کسانی که تازه به اسلام گرویده اند
اذان گوئی بین نوجوانان و جوانان ، و..
اجرای سرودها که قاعدتا" سرودهای مذهبی می باشند
ترتیل روزانه
تلاوت مجلسی قرآن کریم
اجرای ترانه هائی توسط مثلا" روزبه نعمت اللهی


ج - برپا داشتن غرفه ها :
غرفه های کتاب
غرفه اصلاح نماز
غرفه پیام های قرآنی
غرفه پیک نور
غرفه مشاوره و پاسخگوئی به سؤالات شرعی شرکت کنندگان
جمع آوری کمک های مردمی
اجرای نمایش های عروسکی
غرفه یا محوطه سرگرمی و بازی های کودکان
غرفه نقاشی های قرآنی
غرفه آموزش زندکی به سبک قرآن
غرفه ی خطاطی و منبت کاری
غرفه معرق کاری
غرفه نقاشی و کاریکاتور
غرفههای هنری جمعی 
و...
که این جشنواره بهمدت هفده روز در فرهنگسراها و بوستانها و نقاط از پیش اعلام شده از ساعت 19 تا افطار و پس از افطار تا ساعت یک صبح طول می کشد.

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 38 
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :