Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

انسانشناسی و انسان اسلامی و ایرانی (2) Anthropology of iran

دوشنبه 16 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، زبان.ادبیات.آموزش، تاریخ.دین.روحانیت، 

تابلوی نقاشی آدم و حوا دربهشت
انسان ، دین ، رمضان

به مشاهده ی خود بخودی و خواه نا خواه ما طی نیم قرن اخیر ، فرهنگ عمومی ایرانیان علاوه بر آموزش های رسمی ، و آموزش های رادیو و تلویزیون و تا حدودی مطبوعات ، بیشتر تحت تاثیر گفتار والدین و نیز گفتار روحانیان در دو برهه از سال بوده است که آنان را تا حدودی محصول این دوبرهه ، یا « انسان های ساخته شده در محرم و رمضان » معرفی می کند :
دهه ی اوٌل ماه محرم الحرام که بیشتر به ذکر شهامت و شجاعت و ایثار امام حسین (ع) در استقرار « حق » ، یا ظاهرا" ذکر مصیبت آن حضرت ، می پردازند .
ایٌام ماه رمضان المبارک ، به ویژه لیالی قدر، که سخنرانی هائی متعدد تر و طولانی تر ارائه می شده و بنابر این برخی به فلسفه ی روزه داری و ارتباط آن با انسان مسلمان  نیز می پرداخته و می پردازند .
برداشت پژوهشگر از تمام اینکونه گفته ها طی پنجاه - شصت سال اخیر ، شاید به سه قسمت تقسیم شود :
سلامت جسم انسان
( حفظ و رشد هریک از اجزاء بدن ، و کاربرد صحیح آنها در شرافت نسبت به سایر حیوانات )
بهبود معیشت وی
( رفتار اقتصادی خانوادگی - اجتماعی و الهی بنا به مهارت های جسمانی و کاربرد پیشرفته ترین ابزار - حساب و کتاب و دخل و خرج )
اعتلای اخلاق و خصائل و سیره و بنابر این شخصیت و فرهنگ او که در واقع تمام یا تقریبا" تمام مفهوم انسانیت را در بر می گیرد .
( زبان و ادبیات وی اعم از گفتاری و تصویری و به ایماء و اشاره - آئین های تولد و ازدواج و طلاق و کفن و دفن ا و ... - حکومت و رهبریش - هنر - مذهب - رسوم و سنن - خویشاوندی - مسکن و سکونتگاهها یش -  یاد بودها -  حضور و غیاب های بجا - و... ) 
 ... که هریک از این ها با هریک از اصول و فروع و احکام و عبادات دینی ، و از آنجمله روزه گرفتن ، لیالی قدر و به طور کلی ماه مبارک رمضان نیز مرتبط می شوند .   

نظرات() 

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در تهران – رمضان در ایران (14) سرگرمی ها و تفریحات شبانه

یکشنبه 15 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:تفنن و سرگرمی، مراسم مذهبی، اقتصاد.بازرگانی.بیمه، 


می توان فرض کرد که اکثر قریب به اتفاق « رسم » های جهان توسط صاحبان قدرت به منظور ایجاد ، تحکیم و توسعه ی قدرت آنان به وجود آمده است و آگاهانه یا نا آگاهانه ادامه یافته است . این موضوع در قلمرو اقتصاد وضوح بیشتری دارد: بنگاهها و به طور کلی مراجع اقتصادی یک کالا یا یک خدمت را « مد » می کنند ؛ که در صورت مطلوبیت و مقبولیت عمومی این مد ادامه یافته به صورت رسم در می آید .


ایجاد ، تحکیم و توسعه یک تفریح و سرگرمی در ماه مبارک رمضان و به خصوص در لیالی آن هم می تواند در این حوزه نیز بررسی شود .

قبل از انقلاب اسلامی بسیاری از سینماهای تهران در این ماه مبارک تعطیل می کردند ؛ و در بقیه نیز  در سانس هایی محدود تر فیلم های متناسب تری با ماه مبارک رمضان نشان می دادند که در نتیجه با توجه به عادات تهرانیان آن روزها ، و به ویژه در مقابله با تلویزیون آن روزگار به رکود کشیده می شدند . در دهه 1380 و به خصوص در دهه 1390 ، تلویزیون با ارائه سریالهای رمضانی خود تهدیدی قوی تر و جدی تر برای سینماهای تهران به شمار می رفت ؛ به اضافه ی این که استفاده از برنامه های فارسی ماهواره ها عمومیت بسیار بیشتری می یافتند ...
هم اکنون رسم شده است که سینما ها بتوانند تا سحر ( ساعت 2 بامداد ) فعالیت کنند ؛ بلیط سینماها از زمان افطار به بعد به این عنوان که برای روزه گیران مؤمن تر است به نیم بها فروخته شود ؛ و به منظور به صرفه بودنِ کار ، فیلم های مشهور و پرفروش سابق را اکران کنند .
با این وجود فیلمی جدید توانسته است ظاهرا" به عنوان یک « پدیده » و بگمان ما در واقع یک « مد » تغیر در رفتار سینمائی رمضان ، روزانه در بیست و پنج سینمای تهران بیش از سی و هشت میلیون تومان فروش داشته باشد ؛ که بنا به همان گمان ، این امر می تواند نشان دهنده ی یک مٌد و یک تغییر و تحول در سرگرمی - سینمای رمضان در ایران باشد .

مردم شناس 1400 میبایست تحولات فرهنگ و رسوم را دریافته با بررسی آنها به قواعد و مقرراتِ این تحولات برسد تا خود بتواند به عنوان یک مطالعه گر فرهنگ و مردم شناس حقیقی به سیاستگذاری و برنامه ریزی تحول و توسعه فرهنگ مردم خود کمک کند .

نظرات() 

آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در تهران – رمضان در ایران (2)

دوشنبه 2 تیر 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، مراسم مذهبی، 


حدود نیم فرن قبل از این کاسب هائی باسوادتر و بافراست تر که به اصطلاح « دفتر حساب و کتاب » هم داشتند پایان هر ماه مبارک رمضان هم شبیه پایان ایٌام نوروز یا حتی اواخر شهریور و اوائل مهرماه ، مظنه می کردند که چه جنسی را چقدر فروخته اند تا مظنٌه میزان فروش برای سال آتی به دستشان بیاید و نقش بالا یا پائین بودن این میزان فروش و مبلغ سود حاصله را هم در نظر می گرفتند که برای زمان رونق بازار در سال آتی به همین مناسبت ها چه مقدار از فلان جنس ، مثلا" چای یا برنج یا روغن بیاورند ، از چه نوع ؟.

اگر جنسی خاص ماه مبارک رمضان بود ، مثل خرما یا زلوبیا ، رشته فرنگی و... بر سرقیمت آن با سایر اعضاء صنف و بیشتر درتماس با بزرگتر صنف به نوعی به توافق می رسیدند که البته در این قیمت گذاری غیررسمی که هیچکدام هم عملا" ملزم به رعایت آن نبودند ، قدرت خرید مردم و روحیه معیشتی یا به اصطلاح رفتار اقتصادی و الگوی مصرف آنها را هم در نظر می گرفتند .

بسیاری از مردم آن زمان ثروت و پول خودرا کاملا" پنهان می داشتند ؛ و در هرمورد خریدی عنوان می کردند که « پول نداریم ! » ، « آس و پاسیم » ، « نمی توانیم » ... و مسلما" برای آنچه که ضروری نمی دانستند ، حتی برای زلوبیا ، یا کمتر هزینه می کردند یا اصولا" هزینه نمی کردند .

امٌا به تدریج و با مردمی تر شدن اقتصاد و توزیع اجناس کوپنی توسط دولت بین مردم الگوی مصرف آنان عملا" اعتلاء یافت ...و به عنوان مثال شیر – کره و برنج نزد مردم مصرفی بسیار بیش از سابق پیدا کرد و بر آداب و رسوم غذائی مردم در ماه مبارک رمضان نیز تاثیر نهاد .

نظرات() 

«رسم جدید » (مد) امٌا غلط ! سرقت - 1

دوشنبه 29 اردیبهشت 1393

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، تاریخ.دین.روحانیت، 

 اسمش را چه می گذارند ؟


دزدی فقط دیوار مردم بالا رفتن نیست !



فکرمی کنم اواخر پائیز یا اوایل زمستان 1333 یود . برادر چند ماهه ام را در نعنی تاب می دادم که مادرم گفت بیا برو صددرم نبات بخر بیا . بچٌه بادی شده نبات هم نداریم . آن روزها نبات را بیشتر در قنادی ها و گاه در برخی از عطاری ها می فروختند . پول و کیسه ی کرباسی نبات را برداشتم رفتم . نبات را که خریدم دکاندار یک ده شاهی انداخت توی یک قوطی حلبی که بغل دستش گذاشته بود و گفت : این هم مال امام رضا . آن روز ها ده شاهی برای خودش ارزشی داشت . با ده شاهی می شد یک قرص نان ، یا یک دانه تخم مرغ ، یا یک قوطی کبریت یا یک عدد مداد خرید . خیلی خیلی کنجکاو بودم و دائما" از مادرم و به خصوص از پدرم سؤال می کردم . وقتی موضوع امام رضا را برای پدرم گفتم روکرد به مادرم و گفت : تو پول برای نبات داده بودی یا امام رضا ؟!! و قبل از اینکه مادرم پاسخی بدهد خودش زیرلبی گفت : می خواهد برود مشهد دلش وا شود ، حالا یا واقعا" زیارت ، آنوقت پولش را از مردم میگیرد ! ...

رفتم توی کوچه با بچٌه ها اسکلک ( الک دولک ) بازی کنم . چندتا از بچٌه ها صاحب گو ( توپ ) نو شده بودند و افاده می فروختند . خوب ، من هم بچٌه بودم ؛ حسادتم شد . ولی به روی خود نیاوردم . آن روزها توپ چرمی به ندرت در کوچه محله پیدا می شد و جوانان و حتی بزرگترها هم با گوی لاستیکی ، از بازی « گوبگیربالا بیا » تا فوتبال ، بازی می کردند . نیم ساعت بعد در خانه مان را زدند . یک گوی لاستیکی نو که رویش هم به هر چهار رنگ نقش شده بود آورده بودند و گفتند .... روغنگر از زیارت کربلا برگشته است و این را هم برای تو آورده است ...سر شب خود روغنگر آمد در خانه را زد و گفت اگر شیخ جواد هست می خواهم مسئله کنم . پدرم که تازه به خانه رسیده بود جلوی در رفت . همانجا مصافحه کردند و زیارت قبول ! . روغنگر گفت محمد علی عطار میکوید این زیارت آنقدرها هم قبول نیست ؛ چون با پول مردم رفته ای ...  معلوم شد او موقع شیر فروختن ( که آنهم از کار روغنگری ها بود ) سکٌه ای را برای کربلا جدا می گذاشته است ! . پدرم گفت اگر جنس را خالص و به قیمت فروخته ای و با نفع حلال زیارت رفته ای که خدا قبول می کند ؛ امٌا اگر مبلغی جداگانه از پول زیاده گرفته شده از مشتری را خرج زیارت کرده باشی گمان نکنم نه خود امام حسین و نه خدا چنین زیارتی را از تو قبول کنند . گناه نباشد ثواب هم نیست . شروع کرد به چانه زدن با پدرم .... پدرم گفت نعوذ بالله من که خدا نیستم که قبول کنم ؛ مجتهد هم نیستم که فتوا بدهم ؛ برو از اعلم تر از من بپرس ؛ آقا سید جواد حیدری ، آقا شیخ غلامرضا کوچه بیوکی ، آقا سید علیرضا مدرسی ، آقا شیخ احمد علومی ... . با تعجب پرسید آقا سید علیرضا مجتهد است ؟!!! . پدرم گفت : اعلم بر من است و من هرشب نماز شام وخفتن به جماعت را به ایشان اقتدا می کنم . روغنگر گفت : شما که بزرگترید ! . پدرم گفت اعلمیت و تخصص درفقه به مسن تر بودن نیست .

شب که پدرم رفت مسجد مصلی صفدرخان نماز پشت سر آقا ، من هم با اوبودم . روغنگر رفته بود پیش آقا مسئله کرده بود و روحانیان به « رسم جدید » ی برخورده بودند که در جهت ارشاد و نهی از منکر باید آن را تا درست و حسابی پا نگرفته بود ، نهی می کردند و بر می انداختند ، وقتی پدرم و آقا سید علیرضا مدرسی صحبت می کردند یکی از تجار بزرگ یزد که نشسته بود و می شنید گفت : اسمش را چه می گذارند ؟ ؛ دزدی فقط دیوار مردم بالا رفتن نیست ...

روحانیت شهر در آن زمان زیر نظر شخص معینی متمرکز نبود ؛ محله چهار منار آقاسید جواد حیدری و آقاسید مرتضی ، دائی پدرم ، را قبول داشتند . شمال غرب شهر از آقا شیخ جلال الدین مسئله می کردند ، اطراف فلکه ( مجاهدین کنونی ) مرید کامل آقا شیخ احمد علومی بودند ؛ برخی هم آقا شیخ غلامرضا کوچه بیوکی را به دلیل کسوت بیش از همه قبول داشتند ؛ به خصوص که شهید صدوقی با سیاست و کیاست خاص خود ، تحت عنوان شیخوخیت ایشان مدیریتی تمرکز گرا و مدبرانه به وجود میآوردند ... خلاصه این که با پادر میانی و در واقع ریش سفیدی آقا شیخ غلامرضا به همه ی تجار و کسبه ی شهر حالی کرده بودند که این کار حرام است ؛ مثل خوردن شیر سگ ! . ارشاد و نهی از منکر وجود داشت و خوب هم انجام میگرفت ! مردم هم وقتی می دیدند روحانیی مثل آقا شیخ احمد شریعت که در حدٌ آیت الله بود ، فقط با ماهی 20 – 30 تومان زندگی می کرد ، و واعظ غیر متعظ نبود ، آنان را خود شخصا" و مستقیما" از این کار نهی می کند گوش می کردند ؛ سهل است ، یکدیگر را کنترل می کردند که کسی به اصطلاح ناجماعتی نکند . یادش به خیر ! ....

نظرات() 

شناخت چند و چون بیمه کردن با نظر قربانی و نظایر آن نزد مردم ایران

پنجشنبه 24 مرداد 1392

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:پزشكی سنٌتی، اقتصاد.بازرگانی.بیمه، مراسم مذهبی، 



در حال حاضر و در دنیای اقتصاد ، بیمه به معنی مرجعی است که خسارت ایجاد شده را به خسران دیده جبران می کند ؛ و از اینجاست که انسان در مقابل هر خطری به بیمه می پردازد تا در صورت بروز اتفاقی ناگوار ، خسارت وارده ، یا بخشی از آن جبران شود .
امٌا در زبان عموم مردم ، یا به طور کلٌی در فرهنگ مردم ایران ، بیمه کردن به معنی حفاظت کردن از افراد ، و دارائی هایشان ، در مقابل هرگونه خطر احتمالی است ، که مابه ازاء دریافتی ندارد ؛ و بنابر این به مفهوم تآمین به طور کلٌی ، نزدیک ترمی شود ؛ و در بازگشت به عمق تاریخ زندگی بشری شاید به جائی برسد که برای محافظت از طلسم استفاده می کرده اند .
در باره طلسم قبلا" مطالبی در این سایت آورده ایم ؛ با این توضیح که باز از نظر بسیاری از مردم کوچه و بازار ایران ، و بنابر این فرهنگ ما ، الزاوا" یک نوشته یا یک یا چند تصویر ، یا اختلاطی از آنها ، نیست ؛ بلکه یک شئ ، یا ترکیبی از اشیاء ، می تواند فی نفسه طلسم ، و دارای خاصیٌت استمرار خیر ، و بازدارندگی از هر شرٌ ، قرار گیرد . به علاوه ، معمولا" سحر و جادو حالتی تهاجمی ، شرارت آمیز ، و بنابر این مهفی دارند ؛ حال آنکه طلسم بیشتر در جوانب دفاعی ِ زندگی فردی به کار می رود ؛ بنابر این در نقش « حافظ » ، و به مفهومی عوامانه و بنابر این واقعی تر در مطالعات مردم شناسی ، « بیمه کردن » جنبه ای از زندگی شخصی است .
مثال :
نظر قربانی 
نظر قربانی ، شئ ، با اکثرا" مجموعه ی اشیاء خاصی است که به منظور حفظ جان و سلامت یک انسان ، به خصوص در برابر خطر « چشم زخم »  یا یک حیوان همراه ، به گردن وی آویزان یا به لباس وی نصب می شود . به اعتقاد بسیاری از عوام ایرانی ، به ویژه در دهه های قبل از این ، « نظرقربانی » بیمه کننده ی سلامت یا به طورکلی جان و زندگی حمل کننده آن است که موضوع یادداشت آینده ما خواهد بود ؛ انشاء الله . 

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 38 
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  
  • 7  
  • ...  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو