تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran - مطالب ابر آداب و رسوم رمضان
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

مردم شناسی ایران : آداب و رسوم رمضان در تهرانِ دهه 1350 (42) ، وقت گذرانی ؟ ، ختم کردن قرآن مجید (2) به صورت انفرادی ، در منزل

جمعه 11 مرداد 1392

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:كلٌیات.سایت.نویسنده، تاریخ.دین.روحانیت، مراسم مذهبی، 


قرآن برای نخواندن ، عمل نکردن

 و 

به عنوان وسیله امنیٌت و توسعه ( موفقیت ) در زندگی

در اواخر دهه 1350 ، با افزایش تحصیلات عمومی و در آمد مردم  ، از جهاتی توجه مردم به قرآن مجید بیشتر شد ؛ و دیگر مردم به قرآنی که رئیس خانواده موقع ازدواج به منزل عروس ( مادر کنونی خانواده ) برده بود ، و همچنان قران منحصر به فرد خانه بود ، اکتفا نمی کردند ؛ و قرآن هائی با خطوط زیبا تر و درشت تر و با کاغذ بهتر ، حتی گاه گلاسه ، و جلد بهتر ( چون سلوفون ) و به خصوص با ترجمه ی فارسی ( الهی قمشه ای ) تهیه می کردند که چون با این توصیفات ، بسیار قطورتر و زیباتر از سابق شده بود خواه نا خواه از وسائل تزئین و به اصطلاح دکور اتاق پذیرائی نیز قرار می گرفت ( و برخی جانماز و سجٌاده ای را نیز در جوار آن می نهادند ... که انشاء الله تبارک و تعالی هیچکدام نشانه ای از ریاکاری خانواده ای که چه بسا تارک الصلوة بودند یا اصولا" نماز خواندن نمی دانستند تا چه رسد به سایر امور دینی ...) و شاید چون به اتاق پذیرائی می رفت و کمتر جلوی چشم بود کم تر خوانده می شد ؛ و شاید چاپ و نشر قرآن هائی عملا" محض تزئین از همان زمان شروع شده باشد ... چون « قرآن آریامهر » که اصولا" با این منظور تهیه و چاپ و منتشر شده بود ...
در پرس و جوی صمیمانه ای که در سالهای 1344 و 1345 با دانشجویان  آن زمان ، و آنهم دانشجویان اسلامگرا  ، داشتم بیشتر قرآن را می خواندند که ثواب ببرند ( در آن دنیا یه بهشت بروند ) ، و در این جهان در پناه خدا ، یعنی « محفوظ از هر ناامنی » و « موفق » باشند (1) . برخی از افراد نه تنها موقع مسافرت رفتن و در پیش داشتن امور خطیر ، بلکه تقریبا" هر روزه موقعی که از خانه که بیرون می رفتند قرآن را می بوسیدند ، از زیر آن عبور داده می شدند ، و در واقع « امنیٌت » خود را در پناه قرآن قرار می دادند . ( قدیم تر بر سر در ورودی - خروجی خانه ها قرآنی می نهادند که اگر در خانه - قصر های زمان قاجار و پهلوی اوٌل نگاه کنید همچنان جای آنها قابل مشاهده اند )
برخی دیگر برای آن که در پناه قرآن باشند ، و قرآن مجید آنان را از تمام بلیٌات حفظ کند ، قرآنی کوچک وجیبی را در جیب بالای سمت چپ کت خود ( که در غرب برای استفاده از پوشت بوده است ) ، یا در کیف خود ، می نهادند که شاید این همراه داشتن قرآن در ادامه به همراه داشتن قرآن بسیار کوچکی بود که به محض به دنیا آمدن بر گردنشان می آویختند .
البته این قرآن های کوچک فقط بخشی ( غالبا" جزء آخر ) قرآن و گاهی بخشی کاملا" گزیده از آن بود ند ؛ مثل :
وان یکاد الذین ...
الله لا اله الٌا هو...
توکٌلت علی . ..
با اینهمه انتشار وسیع قرآن ترجمه شده سبب شد که گروهی در پی ختم « ختم قرآن در ماه مبارک رمضان هم به عربی و هم به فارسی » (2) بر آیند که خود از آنجمله بودم ، و کسانی که قرآن را با ترجمه می خواندند عملا" به ختم انفرادی قرآن کشیده می شدند و نمی توانستند بپذیرند که بخش عربی آن را در مسجد با دیگران بخوانند و بخش فارسی آن را در منزل .

(1) زمستان سال 1341 چون به گوش پدرم رسیده بود که بنده در زبان عربی ، و به ویژه تاریخ فرهنگ اسلامی ، مختصر استعدادی دارم پیشنهاد کردند که گاهی هم در دروس حوزه علمیه یزد شرکت کنم که با کم میلی در دروس آقایان نحوی و مدرسی شرکت می کردم تا اینکه یک روز از همین ماه مبارک رمضان حضرت آیت الله العظمی آقا شیخ جلال الدین آیت اللهی اجازه دادند که در جلسات خاصی از دروس ایشان که بیشتر در جهان بینی اسلامی بود و در مسجد شیخداد تشکیل می شد شرکت کنم ؛ و حق بحث داشته باشم ؛ و هیچگاه تعریف ضمنی ایشان از نقش و جایگاه و به طور کلی فلسفه وجودی قرآن کریم را که در دوکلمه ذکر فرمودند فراموش نمی کنم : راهنمای بشریٌت به طورکلصی ، و دستور العمل در مواردی .
(2) نگارنده حاضر ده ها بار قرآن را با ترجمه فارسی آن ختم کرده است و بیش از یک بار با ترجمه ی فرانسه آن 

نظرات() 

مردم شناسی ایران : آداب و رسوم رمضان در تهرانِ دهه 1350 (40) ، وقت گذرانی ؟ ، سخنرانی های مساجد و جلسات سیاسی - عبادی مؤمنان پس از آنها

چهارشنبه 9 مرداد 1392

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:كلٌیات.سایت.نویسنده، تاریخ.دین.روحانیت، مراسم مذهبی، 



در دهه ی 1350 ماه مبارک رمضان که فرا می رسید ، طبق عادت ، مردم بیشتر به فکر دین و عمل به آن می افتادند ، به دلیل حذرکردن از برخی دیگر از امور و نهایتا" فعالیت روزمرٌه کم تر از سابق ، اوقات ازاد بیشتری می یافتند ؛ روزه داربودند ، اعمال اصلی مذهبی چون نماز خواندن هم که وقت زیادی نمی طلبیدند ، و... این بود که نه تنها فقط برای ادای فریضه نماز به جماعت ف بلکه براب انجام عبادات حتی الامکان به جماعت هم در مساجد جمع می شدند . پس : مسجد ، محل جماعت بود
و آنهم نه تنها برای نماز که واجب بود ، بلکه همچنین برای سایر امور مذهبی که آموزش آنها معمولا" طی سخنرانی های  بین دونماز ، یا گاهی پس از نماز عصر ، توشط سخنرانی امام جماعت مسجد یا فردی دیگر صورت می گرفت .
امام جماعت لزوما" خود صاحب دکترین با فتوا نبود ، و اکثر قریب به اتفاق امامان جناعت آن روز و روزگار تهران خود مقلد مراجع بزرگ تقلید بودند ؛ و بیشتر پیروی آیت الله العظمی خمینی - آیت الله العظمی حکیم - آیت الله العظمی گلپایگانی - ایت الله العظمی خوئی - آیت الله العظمی شریعتمداری - آیت الله العظمی شاهرودی - آیت الله العظمی میلانی - ایت الله العظمی مرعشی - و.... نمایندگی داشتند که برخی بیشتر به جهات اقتصادی ( احذ وجوهات - گرفتن هدایا و نذور و... ) نوجه داشتند . برخی به اهداف اجتماعی : استحکام جایگاه مسجد - انسجام اسلامی - و ... آنگاه اقداماتی خدماتی از جنله خدمت به فقرا یا اقدامات عمرانی در سطح محل . برخی به نام تقوا و... سعی به عدم نداخله در امود مختلف اقتصادی - اجتماعی داشتند ، و...
... و برخی دیگر برعکس ، تمام نظام اقتصادی و اجتماعی و به خصوص فرهنگی تهران و از اینجا کل کشور را زیر سؤال می بردند ؛ و بدون آنکه عنوان کنند ، به صورت ضمنی و در عمل خواستار تغییرات در آنها بودند که البته این گروه اکثرا" از پیروان امام خمینی ( ره ) بودند ؛ و اوج رونق کار نیز در سالهای 1347 - 1348 و 1349 بود ، و باز بیشتر نزد تجار و کسبه بود .
خصلت این گروه علاوه بر سخنرانی هائی که رنگ و بوی مذهبی داشت بحث در باره مسائل روز و تجزیه و تحلبل آنها بودکه در این مورد حلقه هائی در همان مسجد تشکیل می دادند و ورود به این حلقه ها برای دیگران سهل و ممتنع بود ؛ به خصوص که کار برخی از این حلقه ها به افطاری خوردن در منزل فلان حاج آقا و... می کشید*
مهم ترین مساجد یا در واقع پایگاه های این گروه عبارت بودند از :
مسجد هدایت در خیابان اسلامبول به امامت آیت الله طالقانی
مسجد الجواد ، در میدان هفت تیر ، که گاه آیت الله خامنه ای در آن سخنرانی داشتند ( هیچگاه نرفته ام )
مسجد جلیلی نزدیک به میدان فردوسی به امامت آیت الله مهدوی کنی که گاه حجت الاسلام فلسفی برای سخنرانی به آنجا می آمدند ؛ و پایگاهی از هر لحاظ مناسب ( و در جوار محل کار اینجانب ) بود .
مسجد امیر المومنین در خیابان نصرت به امامت آیت الله العظمی موسوی اردبیلی ( که هیچگاه در زمان امامت ایشان در آنجا نبوده ام ، امٌا دانشجویان متعددی به آنجا رفت و آمد داشتند )
مسجد ارگ که گویا آیت الله العظمی مکارم شیرازی در آن سخنرانی می کردند ( هیچگاه نرفته ام )
مسجد لرزاده در جنوب شهر به امامت حجت الاسلام فلسفی ( هیچگاه نرفته ام )
مسجد سید عزیز الله در بازار و...

* تاریخ شفاهی و به اصطلاح شرح ماوقع را مرکز اسناد اسلامی در کتابهائی متعدد چاپ و منتشر ساخته اند به خصوص در کتاب « تاریخ شفاهی مساجد تاثیر گذار در انقلاب اسلامی ».     

نظرات() 

مردم شناسی ایران : آداب و رسوم رمضان در تهرانِ دهه 1350 (39) ، وقت گذرانی ؟ ، سخنرانی های عمومی در تهران

سه شنبه 8 مرداد 1392

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:كلٌیات.سایت.نویسنده، تاریخ.دین.روحانیت، مراسم مذهبی، 

تآثیر گذاری سخنرانی های مذهبی در آن زمان

مجموعا" برداشتی که از « رسم مجالس سخنرانی در ماه مبارک رمضان ، در تهران دهه های 1350 و 1360 ، و به خصوص ده ساله 1347 - 1356 » می شود متفاوت است ؛ و به حق اینگونه مجالس تفاوت های بسیار زیادی با یکدیگر دارند که نمی توان آنها را « یکی » شمرد ؛ تا جائی که اگر فلان فولکلوریست ( مثل سید ابو القاسم انجوی شیرازی ) آنها را از ابزار « وقت گذرانی » در ماه مبارک رمضان شمرده باشد نمی توان بر وی خرده گرفت ، چون در گوشه و کنار تهران در مجالس آن زمان سخنرانی هائی بودند که انباشته از مطالب تکراری در باره دین و مذهب می نمودند ...
امٌا برخی از مجالس سخنرانی خاص ماه مبارک رمضان در تهران دهه 1350 چنان « نقش سیاسی سرنوشت ساز» ی برای ملت ایران و حتی برخی از ملل مسلمان مجاور داشته اند که می توان گفت به سهم خود تغییر دهنده ی جهان شده اند ؛ و برخی از بزرگترین مردم شناسان جهان را از نفس و قدرت سیاسی این مراسم غافلگیر کرده اند .
در نیمه دوم دهه 1350 ، سخنرانی هائی بسیار شهره بودند که تقریبا" به تمامی آئینی ( گاه با اتهامات دین را فقط در روضه خوانی و سوگواری دانستن و همراهی مدبٌرانه و غیر مستقیم با رژیم سلطنتی دراین سیاست تا دین را خرافه نشان دهند و ...) بودند ؛ چون سخنرانی های شیخ احمد کافی در مهدیه تهران که مستمعین عمومی پر شماری یافته بود و علاوه برآن سخنرانی هایش تقریبا" بلافاصله به صورت نوار منتشر می شدند ، در دسترس مردم قرار می گرفتند و در جنوب و شرق تهران فروشی نسبتا" بالا داشتند .
سخنرانی های آقای فلسفی در باغ گلستان نیز مستمعینی بسیار زیاد داشتند که البته به دلیل سوابق آن مرحوم در همراهی با امام خمینی « سیاسی » تلقی و معرفی می شدند حال آنکه ، به نظرما (1) ، آنچنان سیاسی نبودند و بیشتر جنبه انتقادی و تا حدودی ارشادی داشتند .
سخنرانی های شهید مطهری که نسبت به دو سخنرانی قبلی مستمعان کمتری داشتند ، امٌا بسیار ارشادی تر و هریک به جای خود قابل تامل و در روشنگری جامعه نقش قابل ملاحظه ای ایفاء می نمودند (2) . بسیاری از این سخنرانی ها پس از تکمیل به صورت کتاب در آمده هم اکنون در اختیار عموم مردم قرار دارند ؛ این سخنرانی ها همان زمان نیز به صورت پلی کپی منتشر و به شرط هدیه به دیگران در اختیار ما قرار می گرفتند .
این گونه سخنرانی ها ، با وجود سخنرانی های مرحوم دکتر شریعتی که آنها نیز تکثیر و بین علاقه مندان توزیع می شدند و در بسیاری از موارد جهتی مخالف سحنرانی های روحانیان داشتند ، به اضافه ی سخنرانی صالحانی چون راشد از رادیو ، به تحکیم تشیٌع و بنابر این تضریب قدرت روحانیان شیعه مذهب کمک می کردند و چهره ای از « حقمداری » و « عدالت طلبی » برای امت و ملت به آنان می دادند . امٌا سخنرانی های هرروزه در مساجدی خاص در ماه مبارک رمضان در آن سالها مصداق آن مردم شناسی سیاسی ئی است که دنیای مطالعات و تحقیقات علوم انسانی را با ظهور انقلاب اسلامی به تعجب و تحیٌر واداشت و موضوع یادداشت آینده ما را تشکیل می دهند ، انشاء الله .

(1) اصل مطلب در مقاله اینجانب در همایش حجت الاسلام فلسفی آمده است و در مجموعه ی مربوطه منتشر شده است .
(2) ضمن تدریس مردم شناسی فرهنگی اینجانب در دانشگاه شهید بهشتی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند ؛ و اصل جزوه منتشرشده می تواند در دانشگاه مزبور در اختیار علاقه مندان قرار گیرد .

*
دیگران و درباره تهران قدیم تر آورده اند :
« 3.شرکت در وعظ و سخن رانی
«در دوران پهلوی دوم نیز واعظ معروف، استاد علا‌مه فلسفی در سال‌های قبل از كودتای 28 مرداد سال 32، ظهرها بعداز نماز جماعت در مسجد سلطانی سخنرانی می‌كرد كه به طور زنده از رادیو تهران پخش می‌شد. بعد از كودتا برنامه سخنرانی آن مرحوم به مسجد آقاسیدعزیزا... بازار منتقل شد كه تا پایان دهه چهل ادامه داشت. در آن دوران دو مجلس سخنرانی بسیار پرجمعیت ظهرها در تهران برگزار می‌شد كه در درجه اول منبر حاج‌آقا فلسفی بعد از نماز آیت‌ا... العظمی خوانساری در مسجد آقاسیدعزیزا... و مجلس دیگر، سخنرانی حضرت آیت‌ا... مكارم شیرازی بود كه ظهرها در مسجد ارگ برگزار می‌شد.  
در زمان ناصرالدین شاه پس از بنای مسجد سپهسالا‌ر از آقا شیخ ملا‌محمدعلی معروف به <حاج آخوند رستم‌آبادی>  تقاضا شد كه در ایام ماه مبارك رمضان در این مسجد اقامه جماعت‌نماید و ایشان این دعوت را اجابت كرد. ضمنا بعد از نماز، آن مرحوم در مسجد مردمی نیز می‌رفت كه نماز جماعت و منبر حاج‌آخوند در رمضان در عهد ناصری جزو باشكوه‌ترین نماز جماعت مجلس وعظ در سطح تهران آن روزگار به شمار می‌رفت. شایان ذكر است ایشان یكی از فاضل‌ترین شاگردان شیخ مرتضی انصاری در نجف اشرف بود كه در سال 1332 قمری در سن 82 سالگی در زادگاهش رستم‌آباد شمیران بدرود حیات گفت. مزارش در كنار بوستان اختیاریه واقع در محله اختیاریه زیارتگه اهالی و به‌قولی وجود تربتش خیر و بركت منطقه است
در داخل شبستان مساجد محلا ت پس از اقامه نماز جماعت ظهر و عصر برنامه وعظ و تبلیغ آغاز می شد. تا قبل از مشروطه و وعاظ در مبنای فقط مسائل دینی مطرح می کردند. بعدها برای اولین بار سیدجمال الدین اصفهانی (پدر محمدعلی جمال زاده از نویسندگان معروف) در ماه رمضان مسائل سیاسی را نیز در منبر مطرح می کرد. آن مرحوم در مساجد سیدنصرالدین، مسجد شاه و مسجد شیخ عبدالحسین (مسجد آذربایجانی ها) سخنرانی های مذهبی و سیاسی می کرد و تندنویسان آن زمان بیانات سید را نوشته و در روزنامه معروف جمالیه منتشر می کردند. 

نظرات() 

مردم شناسی ایران : آداب و رسوم رمضان در تهرانِ دهه 1350 (38) ، وقت گذرانی ، سیاست دین زدائی ، مسااقات ورزشی ، رادیو و مناجاتها

یکشنبه 6 مرداد 1392

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:كلٌیات.سایت.نویسنده، زبان.ادبیات.آموزش، تاریخ.دین.روحانیت، مراسم مذهبی، 


محمد آقائی از مؤذنان و مناجات کنندگان قبل از انقلاب

راست می گویند که ماه مبارک رمضان که مصادف با ایٌام زمستان ، روزهای کوتاه و هوای خنک آن شده باشدبا همین ماه که مصادف با تابستان شده باشد تفاوت هائی بسیار می یابد .؛ و در زمره این تفاوت ها ، وسایل وقت گذرانی روزه داران بود.
علاوه بر کوتاهی روزها و خنکی هوا ، سالم بودن آن ، و سالم بودن بدنهائی که با تغذیه ای بسیار طبیعی تر - سنٌتی تر نیرو و به خصوص شادابی بیشتری داشتند ؛ بر ایمان مردم شکٌ و تردید و خللی وارد نشده بود؛ و به جرئت می نویسم که لااقل نود در صد از دانشجویان ، حتی دخترانی که در سایر اوقات سال یقه شان باز و دامنشان کوتاه بود روزه می گرفتند .
 و یک دلیل آن تجمع خارق العاده آنان در طول ایٌام ماه مبارک در محوطه دانشگاه تهران بود که به ندرت به منزل خود می رفتند ؛ امٌا به ندرت هم برای استماع سخنرانی شهید مطهری که در آن ایٌام امام جماعت مسجد دانشگاه تهران بودند جمع می شدند(1) . .
همین امر سبب شده بود که وسائل بازی هائی چون پینگ پنگ - شطرنج - والیبال برای دانشجویان فراهم شود و کتابخانه های دانشگاه بسیار شلوغ می شد . اطلاع دارم که در دبیرستانها نیز وسایل پینگ - پنگ و والیبال برای دانش آموزان فراهم می شد .
شاگرد مغازه ها ، و گاه مغازه داران جوان و نسبتا" جوان ،در برخی از راسته ها نیز به فوتبال می پرداختند . 
برخی از مسابقات دانش آموزی و به خصوص دانشگاهی ( بین دانشکده ای های دانشگاه تهران ) در این ماه صورت می گرفت .  .
مسابقات فوتبال و والیبال دانشگاهها وجود داشت و فقط کشتی و وزنه برداری بود که ، به خصوص به دلیل روشنائی شبانه سالن ها ، در شب ها صورت می گرفت .
شاید عمدی وجود داشت که در برخی از ایٌام ماه مبارک تیم های بزرگ فوتبال اروپائی برای مسابقه به ایران دعوت شوند ؛ و در استادیوم امجدیه ( شهید شیرودی کنونی ) که فاقد نور شب بود ، مسابقات خود را با ایرانیان عصرها انجام دهند و سیل روزه داران مشتاق نیز به سوی استادیو م روانه می شدند .
دین زدائی علامت تجدد و شاید هم وسیله ی تقرٌب با رژیم شده بود ،
 امٌا فقط توسط طرفداران رژیم صورت نمی گرفت . مثلا" دکتر امیر حسین آریانپور که سوسیالیست طرفدار روسیه شناخته شده بود با وجود آنکه ساکن تهران بود و سالن هم برایش دیده بودند سخنرانی خود را به روز ششم رمضان در دانشکده کشاورزی کرج موکول کرده برای همان روز ما دانشجویان علوم اجتماعی را به کرج دعوت کرده بود ، نه تنها وی ، بلکه محمود صناعی هم که خود را مسلمان معرفی می کرد تمام امتحاناتی را که میبایست پس از رمضان از دانشجویانش بگیرد به داخل رمضان انداخت ؛ حسین محبوبی اردکانی ، مدرس یک درس در دانشگاه ، که بعدها جزو مذهبی ها معرفی شده است عمدی داشت که با تاخیر خود در این ماه مبارک کلاسهایش را تا ساعتی پس از افطار طولانی کند .. .
زنان خانه دار شاید صبح ها رابیشتر استراحت می کردند و بعد از ظهرها علاوه بر آنکه کارهائی برای تهیٌه افطاری ، و... داشتند می توانستند از برنامه های سرگرم کننده تلویزیون نیز استفاده کنند .
مردان سالخورد به ندرت در مساجد جمع می شدند و از آن کمتر ختم قرآن مجید در آنجا می نهادند ؛ بیشتر خواندن قرآن مجید به صورت فرادا ، مثل توسط نگارنده ، در منازل صورت می گرفت . مردان سالخورده از جمله مجذوب مناجات هائی می شدند که در دستگاههای موسیقی ایرانی ، بعد از ظهرها و عصرها توسط خوانندگانی چون بهاری ، آقائی ، و به ندرت ذبیحی اجرا می شدند ؛ و از برنامه های سخنرانی بعد از ظهر رادیو ایران به ندرت استقبال می شد .
تفصیلات سنٌتی وقت گذرانی در ماه مبارک رمضان در آن زمان تهران بیشتر مربوط به شب ها ی بلند زمستانی پس از افطار می شد

تاج اصفهانی از مؤذنان قبل از انقلاب که در محافل خصوصی مناجات خوانی نیز می کرده است

(1) شیطنت هائی بر علیه عمل به اسلام ، که البته این شیطنت ها از ده ها سال پیش از آن وجود داشته است ، صورت می گرفت . مثلا" دکتر بهمن رئیس کوی دانشگاه تهران ، که به ساواکی بودن شهرت داشت ،  تقسیم اتاق ها بین برخی از دانشجویان را به روز نخست رمضان در سال 1346 ( 12 آذر ) موکول کرده بود که گرروه زیادی بلاتکلیف سرپا بایستند ؛ یا درست گذاشتند تا در ماه رمضان ( 13 آذر 1347 ) ما دانشجویان علوم اجتماعی  را به بازدید از « سازمان تربیتی شهر تهران » ( پرورشگاه دختران ) بردند ؛ بعد از ظهرها مسابقات پر شور والیبال بین دانشکده های دانشگاه تهران در آن سالن توفنده ی جوار دبیرخانه صورت می گرفت . مسابقه فوتبال بین مثلا" تیم های تاج ( استقلال کنونی ) و عقاب فردای آن روز ، 14 آذر 1346 ... مثل سال قبل از آن که مسابقه فوتبال بین تیم ملی فوتبال با تیم دینامو تفلیس را روز ششم دمضان ، 17 آذر 1346 ، برگزار کردند .     . 
*
دیگران در باره تهران نوشته اند :
1.بساط مارگیری ، معرکه گیری و ...«
مردم تهران در ماه مبارك برای خودشان تفریحاتی هم داشتند. درواقع از آن‌جا كه برخی از مشاغل در این ماه تعطیل می‌شدند و مردم تا پاسی از شب بیدار می‌نشستند، صبح‌ها نیز به‌ندرت اثری از كسب و كار در شهر پیدا بود. در همین راستا، تفریحات دسته‌جمعی ارزشی مضاعف پیدا می‌كرد.
چنین بود كه در روزهای ماه مبارك، حلقه‌های دور مارگیرها و درویش‌ها گسترش می‌یافت و مردم با دیدن كارهای آن‌ها یا شنیدن حرف‌هایشان سرگرم می‌شدند. هم‌چنین پس از افطار نیز –تا فاصله موعد شام– جوانان دسته‌دسته از محله‌ای به محله‌ای دیگر می‌رفتند تا سرگرمی‌های خاص خود را بیابند. در این ایام، زورخانه‌ها و قهوه‌خانه‌ها و البته مساجد، جزو پاتوق‌های مردم بود. هم‌چنین، پس از افطار آبتنی كردن در حوضچه‌ حیاط، هنگامی كه ماه رمضان مصادف با تابستان بود، رسم دیگری به حساب می‌آمد.
تفریحاتی نیز برای روزه داران معمول بود که از آن جمله معرکه گیری درویش ها و مارگیرها در فضای باز مساجد معروف تهران مثل مسجد سپهسالار، مسجدشاه و مسجد جامع بازار و سرقبرآقا دیدنی بود. ترنا بازی و سخنوری نیز سنت ماه رمضان بود »

نظرات() 

مردم شناسی ایران : آداب و رسوم رمضان در تهرانِ دهه 1350 (37) ، تعطیلی بازار (2) ، مرغفروشی ، فرششماهه

شنبه 5 مرداد 1392

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:كلٌیات.سایت.نویسنده، اقتصاد.بازرگانی.بیمه، تاریخ.دین.روحانیت، مراسم مذهبی، خوراكیها و تغذیه، 

سعی کرده ایم حتی الامکان عکسی مناسب بیاوریم
برسردر بسیاری از خانه های و مغازه های فر ششماهه عکسهائی نیمه لخت ...

از قدقد مرغ        تا          فر ششماهه

گفتیم یک مسئله در ماه مبارک رمضان  ، و آنهم بیشتر برای کسب و کار مردم ، خاک و گرد و غبار بود که راه حلٌش را بیشتر در تعطیل کردن ، یاسدٌ راه آن شدن ؛ یعنی خط کشیدن به روی صورت مسئله یا فرار از مسئله و نه ابداع و اختراعی به منظور مقابله با مسئله می دیدند .
علاوه بر آن بسیاری از مردم بوی تند مواد غذائی و حتی عطر و هل و گلاب و امثال آنها را از مبطلات روزه می دانستند ؛ و بنابر این پخت بسیاری از غذاها و شیرینی ها به شب ها ، پس از صرف افطار  ، موکول می شد .
مردم بسیار صاف و صادق تر یا چشم و گوش بسته تر بودند و هرکس هرچه را می گفت باور می کردند . مثلا" آن روزها هنوز فروش مرغ کشته و آماده طبخ مثل امروز ، متداول نشده بود . مغازه هائی بود که به طور متوسط در آنها پنجاه - شصت مرغ زنده در سبدهائی بر روی هم مستقر شده وجود داشت و مردم مرغ را یازنده می خریدند و می بردند که خود بکشند یا فروشنده خودش برایشان جلوی مغازه اش می کشت و می بردند . بوی بسیار زیاد و زننده ای در این مغازه ها وجود داشت . یکی از فروشندگان که در این خصوص مشکوک یا منحرف الذهن شده بود از یک آقا مسئله کرده بود که :
فروشنده مرغ : آقا این بوی تند مغازه روزه من را باطل نمی کند ؟
آقا : خیر ، بوهائی از مبطلات روزه هستند که جای غذا را بگیرند و سبب رفع گرسنگی شوند که بوی مغازه شما از آنجمله بوها نیست ...
فروشنده : مطمئن هستید ؟
مسئله ی دیگر ، آب و رطوبت بودکه بسیاری از حمٌام های عمومی را ، که در هرمحلٌه ای لااقل یکی بود ، را تعطیل می کرد . برخی از حمٌام ها متعلق به یزدیها بودند که به دلیل تعصبات مذهبی حاضر به گشودن آن در روزها ، حتی به اصرار کارگران بیشتر مازندرانی خود نمی شدند .
در ارتباط با آنها یا بدون ارتباط با آنها سلمانی ها یا آرایشگران مردانه هم که بیشتر از بین هموطنان گیلانی بودند لااقل سه هفته یا دو دهه ی اوٌل ماه مبارک را تعطیل می کردند تا شاید به همراه آبدارچی های ادارات که آنان نیز بیشتر گیلانی بودند و پاسبانها که باز تعداد بسیار زیادیشان گیلانی بودند و به دلیل کاهش شدید جرم و خلاف در ماه مبارک بیشتر حق مرخصی می یافتند به زادگاه خود یا هرجای دیگری مسافرت کنند .
در آن دهه 1350 تعداد آرایشگاه های زنانه که برسردر اکثر قریب به اتفاق آنان تابلوی « فر ششماهه » به چشم می خورد به سرعت افزایش می یافت و آنان نیز درماه مبارک رمضان دچار کساد بازار می شدند .
بسیاری از سینماها به کلٌی تعطیل می کردند .معدودی از آن ها سکانس هائی از شب را به نمایش فیلم می پرداختند که البته سعی می شد در آن فیلم ها زنان عریان ( که اصطلحا" و به غلط به آنها فیلم های سکسی گفته می شد ) وجود نداشته باشند؛ و به ندرت سینماهائی هم بودند که  از این محئودیت ها را رعایت نمی کردند .
تآترهای لاله زاری غالبا" ، حتی شب ها ، تعطیل بودند .
کاباره ها را می گفتند دولت 0 که در آن زمان به شدٌت از بزرگان مذهبی حساب می برد ) تعطیل کرده است .
لااقل در روزها کلاسهای رقص و آواز و موسیقی که معمولا" بین پیچ شمیران تا میدان بهارستان مستقر بودند تعطیل می شدند یا کارشان بسیار پنهانی می شد .
فروشگاههای لوازم موسیقی که بیشتر در شمال میدان بهارستان ، خیابان روبروی مجلس شورای ملٌی مستقر بودند ، خود تعطیل می کردند ...
...و اجازه بفرمائید بنده بروم به دنبال یک جزء قرآن کریم سهمیه امروز . التماس دعا !

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 6 
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
  • 5  
  • 6  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :