Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

مردم شناسی ایران : آداب و رسوم رمضان در تهرانِ دهه 1350 (43) ، افطاری ، خرید یا تهیه نان

شنبه 12 مرداد 1392

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:كلٌیات.سایت.نویسنده، اقتصاد.بازرگانی.بیمه، مراسم مذهبی، لباس، 

مسئله ی نان

تا آنجا که ما کنجکاو شدیم در سال 1345 و حوالی آن ، تعداد کسانی که در تهران در منازل خود ، و البته به تمامی با ساج ، نان می پختند بسیار بسیار معدود بود ؛ امٌا با تعجب متوجه شدیم که حدود پنج در صد از مردم ساکن تهران و چه بسا بیش از این میزان ، نان مصرفی خود را چه به صورت نان بیات و چه به صورت نان خشکه از خارج از تهران به این شهر وارد می کردند .
در آن زمان مرحوم دکتر نادر افشار نادری درس انسانشناسی را در دانشگاه تهران تدریس می کرد ؛ و در بحث « وحدت فرهنگی » و « کثرت فرهنگی » و همانند سازی اشاره ای به مثال نان داشت .
ظاهرا" هر قومی از هر محلی از ایران که به تهران مهاجرت می کردعادات خود را نیز به تهران می آورد و تا مدتی هم آن را حفظ می کرد تا تحت قانون همانند سازی ( اسیمیلاسیون ) یا عادتِ وی حاکم شود و کلٌ جامعه را فراگیرد ، یا اینکه جای خود را به عادت حاکم بر جامعه دهد .
از جمله نان هائی که در آن زمان در تهران پخت می شدند :
نان تافتون که حتی غیر خشخاشی ( حتی وقتی کنجد یا سیاهدانه هم روی نام می ریختند اصطلاحا" می گفتند خشخاشی )  و غیر قهوهیش هم بیشترین طرفدار را داشت .
نان سنگک که همه آن را بهترین نان از نظر کیفیت می دانستند امٌا به زودی بیات می شد
نان بربری که آن زمان بیشتر نزد آذری زبانها طرفدار داشت ؛ و چون در افطاری مایعات زیاد مصرف می شد خوردن این نان بر نفخ شکم می افزود و از این نظر کمتر مصرف می شد .
نان لواش که از سه نان قبلی دارای طرفدارانی کمترمی نمود ؛ والٌا تهیه آن برای خریدار معمولا" زمان بسیار کمتری میبرد .
نان خراسانی که آن روزها در تهران زیاد یافت می شد 
نان یزدی که هنوز هم دوسه مغازه در تهران آن را تهیه می کردند و ظاهری شبیه نان تافتون امٌا از جنس خالص گندم و  کمی خوش نمک داشت .
نان خانه پز که در چند مغازه به این نام و قطور تر از سایر نان ها به فروش می رسید . 
و... که می بینیم چند نوع اخیر دیگر تقریبا" در تهران پخت نمی شوند و به جایشان نان هائی جدید متداول شده اند .
مسئله نان های ایرانی این بود که زود بیات می شدند و در هر دفعه از غذا میبایست نان تازه خریداری شود ؛ صبح های رمضان نان پخت نمی شد و ظهرها هم ممکن بود مردم خریدارِ نان را روزه خوار تصور کنند و هم چون نزدیک غروب و افطار بود چه بهتر که همان زمان نان کاملا" تازه تهیه می شد و این امر برای افطار کنندگان یک مسئله لاینحل شده بود ؛ به خصوص که مردم تهران در افطاری چندان علاقه ای به خوردن غذاهای جانشین نان چون برنج و سیب زمینی نشان نمی دادند ؛ و وجود نان و آنهم نه نان بیات شده بر سر سفره شان تقریبا" از واجبات شده بود  و در نتیجه صف نانوائی ها قبل از افطار طویل می شد چنان که شخصا" بارها برای خرید دو - سه قرص نان ( به آنها که فقط یک قرص نان می خواستند و در صفی جداگانه می ایستادند زودتر نوبت می رسید ) بین سه ربع تا یک ساعت در صف خرید معطل مانده ام .
شاید از جمله به همین لحاظ بود که خرید و مصرف نان قندی و به ویژه نان شیرمال که تهیه شان در طول روز بسیار آسان تر بود ( امٌا غالبا" قیمت رسمی و تحت کنترل دولت نداشتند ) در ماه مبارک رمضان رونق می گرفت .

* دیگران نوشته اند :
« نان‌های ماه مبارک رمضان
نانوایی‌ها در این ماه، مثل تمامی ماه‌های سال پر از مشتری و طالبان نان بودند، اما از آنجا که فقط دووعده پخت در طول روز انجام‌می‌دادند، طبیعی بود که با ازدحام مشتری پیش‌از افطار مواجه شوند و این بهترین فرصت بود تا خلوص‌نیت خود را نشان دهند.
در این ماه، نان سنگک پنجه‌خورده، کنجدی، سیاهدانه‌ای، دوباره تنور، قهوه‌ای و بغل تنور، مطبوع‌ترین نان‌ها بود و مردم اساسا از خوردن نان‌های حجیم دوری می‌کردند. بعد از نان سنگک، تافتون که دوبار تنور می‌شد و بیشتر در «خشکه‌پزی»‌ها عرضه می‌شد، نان مطبوع مردم در این ماه بود. دیگر نان‌ها از جمله «نان خراسانی»، لواش و بربری نیز طالبین فراوانی داشتند، اما از آنجا که بربری و خراسانی حجیم بودند و بعضا میان‌شان خمیر باقی می‌ماند و لواش نازک بود، اقبال عمومی به سمت سنگک و تافتون بود و دلیل دیگر سبوس‌دار بودن آرد این نان‌ها در آن روزگار بود که علاوه بر تسهیل در امر هضم غذا، ارزش غذایی فراوان‌تری داشت ».

نظرات() 

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو