Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

آیا مردم شناسی علم عجایب و غرایب است ؟ - 2

سه شنبه 8 اسفند 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

 

یاد بود هفتمین سال فقدان دکتر محمود روح الامینی - 2


آیا مردم شناسی علم عجایب و غرایب است ؟ - 2

انسان شناسی ، تمام انسان های تمام ادوار تاریخ ، در تمام مشخصاتشان ، را در برمی گیرد و قاعدتا" در خصوص تفاوتهای میان گروه های انسانی است ؛ و قبل از هرچیز به تفاوتهای طبیعی – جسمانی یا مجموعا" نژادی آنان ، می رسد ؛ که در تعمیق مطالعات خود ، از جمله رابطه ی میان نژاد و فرهنگ ، شامل مردم شناسی نیز می شود . از اینجاست که انسانشناسی ، گسترده تر و شامل علوم طبیعی – جغرافیائی – انسانی – اجتماعی و بنابر این مردم شناسی است ؛ حال آنکه مردم شناسی ، مشمول حوزه انسان شناسی و بیشتر محدود به روابط اجتماعی و به این ترتیب تقریبا" فقط از علوم اجتماعی است .

اکثرا" بنای مردم شناسی را بر شناخت تفاوت های میان گروه های اجتماعی بشری ذکر کرده اند و اینکه رفتار و روابط درونی اجتماع یا جامعه ای از رفتار و روابط درونی اجتماع یا جامعه ای دیگر متمایز و بنظر آنان غریب می نماید .

غریب هر آنچیزی است که دور از سبک زندگی و بطور کلٌی فرهنگ ما بوده باشد ؛ و چون محلِ مردم شناسی اجتماع ها یا جامعه های کوچک و محدود ، یا هرمحدوده ی اجتماعی کوچک و قابل مطالعه ژرفانگر است :

جامعه هائی در زمان های بعید یا مشابه آنان ( چون اقوام ابتدائی )

جامعه هائی در مکان های بعید ( سرزمین های دوردست که اروپائیان آنها را اصطلاحا" « ماوراء دریاها » نامیده اند ).

سبک زندگی های بعید از سبک زندگی متداول نزد ما ( مثل سبک زندگی اهل هوا در سواحل و جزایر خلیج فارس )

را شامل می شود .

متفاوت و غریب یعنی آنچه همگون فرهنگ و سبک زندگی ما نبوده باشد ؛ بیگانه باشد ؛ دگر گون باشد ؛ بنظر ما معمولی و عادی نیاید ؛ و ناشناخته مانده باشد .

عجایب جهان موضوع مطالعات مردم شناختی نیستند ؛ حال آنکه متفاوت بودن و اصطلاحا" غریب بودن سبک زندگی و فرهنگ اجتماعی دیگر اصل و بطن مردم شناسی را تشکیل می دهند .


نظرات() 

رمضان در ایران ، رمضان در تهران : انسانشناسی و مردم شناسی ( 9) اعزام مبلغ به روستاها

چهارشنبه 19 خرداد 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:مراسم مذهبی، 


رمضان در ایران ، رمضان در تهران :
انسانشناسی و مردم شناسی ( 9) 
اعزام مبلغ به روستاها

اعزام مبلغ به روستاها در سال 1395 خورشسدی می تواند سرنوشت بقا ، توسعه و به خصوص تحول یک رسم ، و گاه تبدیل آن به مقررات یا حتی قانون را نشان دهد.
در باره رسم اعزام مبلغ به شهرهای کوچک و روستاهای فاقد مبلٌغ ( امام جماعت ) امٌا در اکثر موارد دارای یک مسجد یا لااقل حسینیه ای سرپوشیده ، را قبلا" شرح داده ایم .
این امر طی پنجاه سال اخیر که در مدٌ نظر ما بوده است در تهران کمتر رایج بوده است ؛ چرا که نسبت به خود دارای تعداد کمی روستای پر جمعیت و دارای مسجد امٌا فاقد مبلٌغ مستقر بوده است .
امروز این رسم بازهم به دلیل وجود چند ده ساله سازمان تبلیغات اسلامی و تجهیز سازماندهی شده روستاها به صورتی متمرکز کم رنگ تر شده است.
در حوالی پنجاه سال قبل :
- سازماندهی متمرکز در اعزام مبلغ ، به تبعیت از وجود آیات متفاوت الفتوا در حوزه ها ی علمیه که هرکدام به اعزام طلبه های حوزه خود به شهرها و روستاها رغبت بیشتری نشان می دادند و مردم هر شهر کوچک یا روستا نیز قدرتی بیشتر در انتخاب و اختیار گزینش مورد نظرشان را داشتند ، وجود نداشت و این مهم به صورتی مردمی تر صورت می گرفت . نهایتا" اینکه چون مردم خودرا تصمیم گیرنده اصلی می دانستند مشارکتی جدی تر و باطنی تر نشان می دادند ؛ به علاوه ی اینکه غالبا" مخارج را برعهده می گرفتند و سرشکن می کردند یا یکیا چندنفر از ثروتمندانشان مخارج را متعهد می شدند و از جمله اتاقی مجهز برای خواب در اختیار روحانی ( اکثرا" طلبه ) اعزام شده می نهادند .
- به دلیل بیسوادی فراگیر مردم روستاها ونواقصی که در اطلاع رسانی در قلمرو امور دینی به آنان وجود داشت اشتهای آنان در تبلیغات ایام ماه مبارک رمضان بسیار بیشتر بود . حال آنکه امروز شاید تعداد کتب دینی اصولی که در اختیار مردم نهاده شده است چند برابر جمعیت کشور باشد ، ساعاتی بسیار زیاد در رادیو و تلویزیون صرف انواع تبلیغات مذهبی می شود و نهایتا" هر پرسشگر مذهبی می تواند جهت رفع مسئله ی خود با اینترنت یا لااقل تلفن اقدام کند ؛ و شاید در روستائی نباشد که یکی ، بدون توقع مالی وصرف هزینه از سوی مردم ،  حائزشرایط امام جماعت هم نبوده باشد .
- به همین دلایل مبلغان سعی می کنند که ، چون یک محتسب ، مشغله ای تمام وقت در محل اعزام داشته باشند که از آنجمله است :
- امر به معروف و نهی از منکر به ویژه نهی از روزه خواری ؛ یا تظاهر به آن .
- تذکر به کسانی که حجاب اسلامی را رعایت نکرده اند 
- گوشزد کردن حرمت پدر و مادر به فرزندان و ضرورت صله رحم
- نصیحت به معتادان ..
- برگزاری جلسات قرائت قرآن
- تبلیغ سیاست های روز نظام چون اقتصاد مقاومتی
- احتمالا" واسطه شدن برای ازدواج حوانان 
- و...
که قبل از اعزام از هر مرکزطی برقراری همایشی عمومی به اعزام شوندگان گوشزد می شود .
و به این ترتیب در صورتی جدید از اعزام مبلغان به روستاها به صورتی سازماندهی شده که بیشتر محل مطالعه جامعه شناسی است رسوم جدیدی که بیشتر مورد مطالعه مردم شناسان و انسانشناسان می باشند پدیدار شده اند ؛ از جمله رسومی متفاوت در استانها بنا بر مقتضیات جغرافیائی - فرهنگی - اقتصادی آنها ... 
انسان شناسی ، مردم شناسی ایران ، مردم شناسی تهران ، رسوم رمضان ، مبلغ ، پذیرائی ازمبلغ ، جلسات قرآن خوانی ، امر به معروف و نهی از روزه خواری

نظرات() 

غبار روبی آستانه ماه مبارک رمضان

سه شنبه 18 خرداد 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:مراسم مذهبی، 

.
غبارروبی مساجد ضرورتی است که میبایست در طول سال وجود داشته باشد و تا حدود بسیاری هم وجود دارد . منتهی یک غبارروبی اساسی چون خانه تکانی های شب عید نوروز نزد مردم در شب ماه مبارک رمضان وجود دارد چنانکه امروزه برخی از هفته غبار روبی می گویند ، برخی در باره دهه غبار روبی و برخی هم طی جشن های نیمه ماه مبارک رمضان با دیگران قرار و مدار غبار روبی می گذارند . در هرحال اینگونه نامگذاری ها و بیش از همه « دهه تکریم و غبار روبی مساجد » قبل از انقلاب وجود نداشته است و اینگونه « بسیج های سازمان یافته » ی قبل از ماه مبارک و در استقبال از آن در دو دهه ی اخیر شروع شده است .
طی این سازمان یافتگی که مطالعات مربوطه را از حوزه مردم شناسی و اقدامات خود به خودی - سنٌتی مردم به اقدامات سازمان یا فته و مقرراتی یا نسبتا" مقرراتی ، که محل مطالعه ی آنها در جامعه شناسی است ، می رساند در سال قبل به اعلام « عناوین روزهای دهه تکریم و غبارروبی مساجد » هم پرداخته اند .
قبل از آن در سه دهه ی قبل بیشتر از هفته غبار روبی گفته می شد .
قبل از انقلاب غبارروبی تقریبا" به صورتی خودجوش و مردمی و بدون هزینه ای برای سازمان های اداری و بودجه عمومی صورت می گرفت .

نظرات() 

رمضان در ایران ، رمضان در تهران : انسانشناسی و مردم شناسی (7) تهیه و تدارکات قبل از ماه

دوشنبه 17 خرداد 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:تاریخ.دین.روحانیت، مراسم مذهبی، 


رمضان در ایران ، رمضان در تهران :
 انسانشناسی و مردم شناسی (7)
 تهیه و تدارکات قبل از ماه

در مساجدی که جدید ساخته شده اند دیگر نیازی به پرده میان بخش مردانه و بخش زنامه وجود ندارد
برخی از وسایل خاصٌ امام جماعت که قبل از انقلاب وجود داشت ؛ مثل آفتابه لگن برای استفاده از آب گرم برای امام معمٌر مسجد ، یا سجٌاده ی خاص وقفی و نذری نیز دیگر مشاهده نمی شود .
در آن دهه 1350 هنوز اندک مساجدی وجود داشتند که بیشتر به دلیل رعایت حال همسایگان مسجد ، فاقد میکروفون و بلندگو بودند که بلند گو امروز جزء لایتجزای تقریبا " تمام مسجدهای تهران شده است ؛ و نسبت به قدیم حتی اگر قرار باشد توسط مردم خریداری شود قیمتش بالا بنظر نمی رسد .
استکان نعلبکی و قوری و سایر وسایل چای نظر به تغییر در سبک زندگی مردم تغییر کرده اند . آن زمان غالبا" چای در قوری چینی دم می شد و مردم در استکان هائی کوچک چای می خوردند ؛ و هنوز هم نیمی شان عادت داشتند چای را در نعلبکی ریخته از آنجا بیاشامند که این عادت پس از انقلاب از بین رفته در عوض مردم چایخورتر شده استکان ها تبدیل به لیوان یا لااقل استکان هائی بزرگتر شده اند . چایدان ، طشت قند ، قند شکن ، قندچین و ...نیز در زمره وسایل مسجد بودند .
حال تقریبا" مسجدی نیست که تعدادی عبا و چادر برای استفاده ی نمازگزاران نداشته باشد . زیرا از ابتدای انقلاب پای بدون چادری ها ( به قول عوام کم سواد : بی حجاب ها ) به مسجد ها باز شده و در آنجا ( اگر چه ضروری نیست ) می توانند از چادرنماز مسجد استفاده کنند .
امروزه تعداد دمپائی مساجد که قبل از انقلاب اکثرا" فاقد آن بودند بسیار بیشتر شده است...
و در اینجا هنوز هم از تعداد زیادی از وسایل مسجدها حتی نام برده نشده است اگر چه بعضی مثل جاروی ر فرشی امروز تبدیل به جارو های بهتری شده اند و در عوض جاروی حیات و خاک انداز تقریبا" ناپدید شده اند . حیات را با آب شهری به جای جارو کردن می شویند حال آنکه حوالی پنجاه سال قبل به ندرت متولی و امام جماعتی چنین اجازه ای به نظافت کنندگان می داد .
غبار روبی از مسجد ها شاید یک بیستم مخارج کنونی هزینه نداشت .

انسان شناسی ، مردم شناسی ایران ، مردم شناسی تهران ، رسوم رمضان ، پرده ، سجٌاده ، چادر ، عبا

نظرات() 

رمضان در ایران ، رمضان در تهران : انسانشناسی و مردم شناسی (3)

یکشنبه 16 خرداد 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) | طبقه بندی:اقتصاد.بازرگانی.بیمه، مراسم مذهبی، 

.
 رمضان در ایران ، تهران : انسانشناسی و مردم شناسی (3)

خرید و تعمیرات وسایل فلزی

در تهیه و تدارک وسایل لازم برای عبادات ماه مبارک رمضان که مسجد های تهران از هر زمان دیگری شلوغ تر می شدند و رونق بسیار بیشتری می یافتند ؛ یا اصولا" در عمل در همین یک ماه رونق داشتند ، و در آنچه که در دوره ای بسیار مردمشناسانه تر ، یعنی دوره قبل از انقلاب و مدیریت مردمی مسجد ها مربوط می شود نمی توان دوره هائی کاملا" مشخص از یکدیگر یافت ؛ یا حتی رسوم و قواعدی همگن در مسجد ها یا اکثر آنها یا لااقل غالب آنها را ترسیم نمود . با این وجود این یادداشت ها به عنوان مطالعه ای آغازگر شاید در مطالعات مردمنگاری تهران و سایر شهرهای ایران و بسیاری از روستاهای این کشور بتواند محرٌک و مشوٌق مردم شناسان نیز قرار گیرد .
وسایل فلزی مورد نیاز مسجدهای تهران به خصوص برای ایٌام ماه مبارک رمضان که معمولا" در آستانه این ماه تکمیل و تعمیرمی شدند در حوالی 1350 عبارت بودند از :
- چراغ زنبوری که با وجود برق برای مواقعی که برق می رفت لازم می شد . می گفتند که برخی از چراغ زنبوری ها حدود صد سال قبل از آن خریده شده بودن . گاه لوله نفت رسانی آنها می گرفت ، گاه مخزن آنها سوراخ می شد و ... در هر حال امروز ( رمضان 1395 شمسی ) دیگر یاوجود ندارند یا به کار نمی روند .
- فانوس بیشتر برای خارج از محل نماز خانه ، به ویژه دستشوئی بکار می رفت و همچنان برای مواقعی که برق می رفت در مسجد ها وجود داشت .
- بخاری نفتی
- سماور بزرگ که آن روزها با وجود سماور برقی اکثرا" نفتی بودند و معمولا" لوازمی فلزی نیز داشتند چون سینی زیر سماور ، کاسه زیر شید ، پارچ ، کتری ، گاه قوری فلزی ، سینی زیرمنقل و به خصوص :
- منقل که برای آن از زغال استفاده می کردند .
اکثر این وسایل متعلق به نفت بوده اند و امروز با کمیاب شدن نفت در تهران و جانشین شدن گاز و تهیه و تدارک وسایل گازی از رده خارج شده اند ؛ و به این ترتیب در آن حوالی سال 1350 خورشیدی :
بشکه ی نگهداری نفت
- تلمبه استخراج نفت از آن
- پیت انتقال نفت برای نفتگیری بخاری و سایر وسایل
- آفتابه لگن برای وضوگرفتن آقا ( گاه در برخی از مسجد ها ) و آفتابه برای عموم
مسجد هایامروز نشان می دهند که چگونه سبک زندگی مردم تهران از سبک زندگی نفتی به سبک زندگی گازی و برقی تحول یافته است .

انسان شناسی ، مردم شناسی ایران ، مردم شناسی تهران ، رسوم رمضان ، چراغ زنبوری ، سماور ، منقل ، آفتابه ،

نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 3 
  • 1  
  • 2  
  • 3  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو