تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran - مطالب ابر دکتر علیمحمد کاردان
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

تاریخ مردم شناسی در ایران (38) دکتر علیمحمد کاردان ؛ نخستین مدرس مردم شناسی ... ؟

دوشنبه 18 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

تاریخ مردم شناسی در ایران (38)

دکتر علیمحمد کاردان ؛ نخستین مدرس مردم شناسی ... ؟

بنا به یک گفته در بدو بنیان مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ، فعالیت امثال دکتر صدیقی ، دکترنراقی ، دکتر کاردان ، دکتر ودیعی ، دکترورجاوند ، و... در آن ، دکتر علیمحمد کاردان به ملاحظه همکاریش با پییر بسینیه در بنیانگذاری این رروش مطالعاتی نامزد تدریس آن در دوره جدید التاسیس فوق لیسانس علوم اجتماعی بوده است غالب همردیفان وی از تدریس مردم شناسی استقبال نمی کرده آن را با تفکری نسبتا" عامیانه « علم به اقوام اوٌلیه » ، « جوامع عقب مانده » ، و حتی « علم به عقاید خرافاتی و نسبتا" خرافاتی » و نظیر آنا می دانسته اند ؛ و حال آنکه مردم شناسی در واقع علم به آداب و رسوم ، علم به جوامع سنٌتی تر و در واقع مطالعه جوامع باصطلاح در حال توسعه و مناسب کشورهائی درحال توسعه چون ایران ، با کاربرد در اصلاحات آن جامعه برای توسعه هرچه بیشتر ، بوده است ؛ و بااین وجود چون « مطالعات ایلات و عشایر » ، که فقط بخشی از مردم شناسی را تشکیل می دهد ، مورد پشتیبانی سازمان های بین المللی و کمک های مالی آنان و سفارش پروپه های مطالعاتی چشمگیر از سوی سازمان برنامه بوده است تقریبا" همه به آن بخش خاصٌ از مردم شناسی گرایش می یافته اند ؛ و دکتر غلامحسین صدیقی به عنوان رئیس شورای علمی مؤسسه ، با تدریس « شناخت ایلات و عشایر » به جای « مردم شناسی » ( روش مردم شناسی ) ، که از سوی بعضی از همکار – دوستان وی پیشنهاد می شده است موافقت نداشته است .

نویسنده حاضر پس از چند بار پرس و جو نزد دکتر کاردان به این نتیجه رسید که وی :

علاقه مند به تدریس روش مردم شناسی نبوده است .

مشتاق پروژپ گرفتن از سازمان برنامه و مسافرتهای تحقیقاتی نیز نبوده است ؛ بنابر این :

تدریس مردم شناسی را بر عهده ی متصدیان امور مربوطه در مؤسسه  می دیده است ؛ حال آنکه

جوٌ سیاسی به شدٌت در مؤسسه حاکم بوده است و وی بیش از هرچیز از چنین مجادله هائی ، بخصوص بین مطالعه گران روستا از یک طرف و مطالعه گران ایلات از طرف دیگر ، دوری می جسته است .

اگر روش مردم شناسی را به فارسی ترجمه کرده است کتاب بسیار معتبر روش جامعه شناسی از امیل دورکهایم را نیز ترجمه کرده است ؛ پس :

به یک روش کلٌی در علوم اجتماعی می اندیشیده است و به این ترتیب از همان 1338 به جای روش مردم شناسی یا روش جامعه شناسی به تدریس روش علوم اجتماعی ( روش تحقیق در علوم اجتماعی ) پرداخته است .

با این وجود تعلق خاطر وی به تعلیم و تربیت و بطور کلٌی فرهنگ از یک طرف و مردم شناسی و جامعه شناسی از طرف دیگر ، سبب گرایش وی به مکتب انسانشناسی فرهنگی شده در همان بدو امر به تدریس روانشناسی اجتماعی و ترجمه کتابهائی معتبر از آن پرداخته که در عمل مردم شناسی ، از مکتب فرهنگی آن ، نیز به شمار می روند .

شاید از همین بخش به « قوم شناسی  تربیتی » گاستون میالاره کشیده شده است .

آنچه که این نخستین استاد روش تحقیق در علوم اجتماعی ( و روانشناسی اجتماعی ) بنام روش تحقیق در علوم اجتماعی در ترم نخست سال تحصیلی 1344 – 1345 در دوره لیسانس رشته علوم اجتماعی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران تدریس می کرد ، روشی توصیفی ، کیفی ، و در بخش اعظم خود همان روش مردم شناسی بود 

نظرات() 

دکتر علیمحمد کاردان ، پدر قوم شناسی ایران

شنبه 9 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

به مناسبت دهمین سال فقدان


دکتر علیمحمد کاردان ، 


پدر قوم شناسی ایران


 

دکتر علیمحمد کاردان ، که در بیشتر طول خدمات گسترده و متنوع خود به علوم تربیتی پرداخته است ، در سال 1382 می گوید :

« ... تحقیق در این علوم نیز بر روی هم به دو دسته ، یعنی روشهای پهنانگر ، و ژرفانگر تقسیم پذیرند .

در روشهای دسته اوٌل ( پهنا نگر ) که با مسائل گسترده اجتماعی سر و کار دارند ، در گرد آوری اطلاعات از نمونه گیری و انواع آن و پرسشنامه و مصاحبه و انواع آنها ، برحسب اقتضای موضوع تحقیق ، استفاده می شود ........

در حالیکه در قوم شناسی ( که به گروه های اجتماعی نسبتا" محدود مربوط است ) روشهای تحقیق بیشتر از نوع ژرفانگر است . ... »

در اوایل دهه 1350 و نخستین سالهای نشر نخستین کتاب روش های مردم شناسی به همٌت استاد بزرگِ جهانی این رشته ، پی یر بسینیه ، و دکتر علیمحمد کاردان ، گفته می شد که وی کاربرد اصطلاح قوم شناسی را بر اصطلاح مردم شناسی ترجیح می داده است ؛ چرا که اصل این روش بر ژرفانگری است ؛ و ژرفانگری هم عملا" فقط در بین یک جامعه کوچک و محدود چون یک قوم ، قبیله ، ایل ، طایفه و دودمان و مشابهش در یک روستا امکانپذیر است و لاغیر .

بخش اداری – انتشاراتی مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی که از نظرات ویراستاران ادبی نیز بهره می برده است نام فارسی « روش مردم شناسی » را برای اثر این دونفر ترجیح داده است .

با این وجود در بنیانگزاری مؤسسه ، وی در برابر بخش شهری که ، بنا به روش پهنا نگر ، « جامعه شناسی » شهری نامیده شده است ؛ بخش ژرفانگر را بخش روستائی و عشایری ( به جای قومی ) نامیده بوده است ، که به زودی این دو نیز از یکدیگر تفکیک شده اند و بخش عشایری متمرکز بر مطالعات قومی گردیده است . در آن دوره شاید در جهان و بخصوص اروپای غربی نیز بیشتر این رشته مطالعاتی را مختص مطالعه یک قوم یا جامعه کوچک میشمرده اند .(1)

 به این معنی :

دکتر علیمحمد کاردان پدر قوم شناسی در ایران محسوب می شود .

(1)     (1) نویسنده حاضر چندبار بین سالهای 1246 و 1348 نظر آن استاد ارجمد را جویا شد که هیچگاه تمایلی به پاسخ نشان ندادند . امٌا گفته ایشان درسال 1382 خود می تواند یک حجٌت باشد 

نظرات() 

دکتر علیمحمد کاردان ، نخستین استاد مردم شناسی دانشگاه تهران ؟ (1)

پنجشنبه 23 آذر 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

نخستین مدرس مردم شناسی در علوم اجتماعی ؟ (2)


دکتر علیمحمد کاردان ، 


نخستین استاد مردم شناسی دانشگاه تهران ؟ (1)


دکتر علیمحمد کاردان ، برخاسته از شهر یزد ، که همیشه شهری سنٌتی و سنٌتگرا بوده است ، دارای درجه دکتری در فلسفه و علوم تربیتی ، قبل از هرچیز بسیارمیهندوست و وابسته به فرهنگ اصیل ایرانی ، به ویژه سپاسگزار فرهنگ عمومی بود ؛ و با این وجود به تلاش و کار و کوشش ، برحسب کاردانی ، و تخصص ،  اعتقادی راسخ داشت ؛ و این امر را طی چهار سال مدیریت آموزشی خود بر مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ( مدیریت دروس مؤسسه 1337 – 1341 ، و به تعبیری و حد و حدودی تا 1348 ) مدٌ نظر داشته است .

وی که شاید به دلیل همخونی عقیدتی – سیاسی با دکتر صدیقی و دکتر نراقی ، گرچه در سیاست با درجه ای کمتر ، به قبول مسؤولیت در مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی پرداخته بود عملا" در بنیانگذاری « روش مردم شناسی » در ایران ، همراه و همگام پی یر بسنیه ، و نایب وی به شمار می رود . نتیجه این همراهی و نیابت در نخستین کتاب علمی مردم شناسی به زبان فارسی ( که البته به زبان فرانسه هم انتشار یافته است ) تحت عنوان روش مردم شناسی آمده است 

نظرات() 

نخستین مدرس مردم شناسی در علوم اجتماعی ؟ (1)

سه شنبه 21 آذر 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

تاریخ مردم شناسی در ایران (16)

نخستین مدرس مردم شناسی در علوم اجتماعی ؟ (1)

برخی از نخستین فارغ التحصیلان ( فوق لیسانس ) رشته علوم اجتماعی دانشگاه تهران مدعی بوده اند که اصولا" درسی تحت عنوان مردم شناسی ، یا انسان شناسی تا نخستین سالهای دهه 1350 تدریس نمی شده است .

در دهه 1340 سازمان ملل متحد به منظور کمک به توسعه ، در کشورهای عقب مانده و در حال توسعه ، استادانی را به عنوان کارشناسِ مددکار به آن کشورها اعزام می داشت که موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران ، که بخصوص از سال تاسیس خود ، 1337 ، در باغ نگارستان ، محل سابق دانشسرای عالی ، در جوار سازمان برنامه ، مستقر شده بود حتی الامکان از دانش و تجربیات آنان ، به ویژه مطالعات لازم در برنامه ریزی توسعه ، بهره می گرفت . پی یر بسنیه ، مردم شناس فرانسوی (1) از آنجمله بود .

پی یر بسنیه به عنوان کارشناس سازمان یونسکو در سال 1339 در ایران و بیشتر در مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی مستقر بوده است . آنچنان که گفته اند سخنرانی های وی تحت عنوان روش تحقیق در علوم اجتماعی که به زبان فرانسه ایراد و توسط دکترعلیمحمد کاردان ، رئیس وقت آموزش مؤسسه ، به فارسی ترجمه می شده است در زمستان همان سال به ترجمه ، تدوین و تکمیل دکتر علیمحمد کاردان جمع آوری و در سال 1340 توسط همان مؤسسه تحت عنوان « روش مردم شناسی » ( ابتدا به زبان فارسی و بعد به زبان فرانسه نیز ) چاپ و منتشر شده است . حال آنکه بنا به تاریخ شفاهی ، مترجم و همکاروی ، دکترکاردان ، حاضر به تدریس روش مردم شناسی پس از وی نگردیده است ؟.

دکتر ناصر تکمیل همایون ، از فعالان آنزمان علوم اجتماعی در مقاله « جایگاه فرهنگی استاد فرزانه دکتر غلامحسین صدیقی » که به مناسبت صدمین سال تولد آن استاد بزرگ تکثیر شده است آورده است :

«  دکتر صدیقی که خود در سال 1316 طرح و دستورکار تشکیل موزه مردم شناسی تهران را تهیه کرده بود ، تدریس این درس را در دانشکده ادبیات توسط استادان جوان معمول نمود و در مقام سرپرست کمیتهء انسان شناسی شورای مرکز تحقیقات علمی مناطق خشک ( از تیر ماه 1338 ش ) کوشش های بیشتری را تقبل کرد به عنوان عضو انجمن آثار علمی ، از پژوهشهای باستانشناسی و تاریخی و انسانی و جغرافیای تاریخی و انسانی ، تشویق و ترغیب به عمل آورد . » .

استادان جوان ؟

در آن زمان قاعدتا" پس از دکتر صدیقی که ریاست عالی مؤسسه را برعهده داشته است ، دکتر احسان الله نراقی ، رئیس ( مدیر ) مؤسسه ، دکتر علیمحمد کاردان رئیس آموزش مؤسسه ، دکتر محمد علی جمشید بهنام ، دکتر نادر افشار نادری ، دکتر ظفردخت اردلان ، و.... قرار داشته اند .

دکتر احسان الله نراقی به گفته ی خود وی در سال 1350 ، هیچگاه و در هیچ کجا مردم شناسی تدریس نکرده است . بنظر ما تدریس مردم شناسی توسط دکتر جمشید بهنام نیز بعید می نماید .

(1) پی یر بسنیه در اواخر عمر مسؤول تدریس دروس مردم شناسی در دانشگاه نیس ، در جنوب شرقی فرانسه بود و دکتر جمشید هومن ، استاد کنونی مردم شناسی در دانشگاه مازندران ، از دانش آموختگان مکتب وی به شمار می رود .

نظرات() 

تاریخ مردم شناسی در ایران (2)

پنجشنبه 25 آبان 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 

نخستین کتاب علمی مردم شناسی در ایران

نخستین کلاس دانشگاهی مردم شناسی

نخستین استادان ...

-    

   

 پیر بسنیه


نخستین یا شاید از نخستین کتابای مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران که توسط بزرگانی فارغ التحصیل از فرانسه چون دکتر غلامحسین صدیقی – دکتر احسان نراقی – دکتر علیمحمد کاردان – و... اداره می شد ترجمه کتابی از بسن یه استاد دانشگاه نیس فرانسه بود :

انتشارات شماره 2 مؤسسه ( چاپ دوٌم (23 )

روش مردم شناسی

تالیف پیر بسن یه

با همکاری و ترجمه دکتر علیمحمد کاردان

چاپ و انتشار 1340 . 460صفحه – بها 40 ریال

« رساله ایست مختصر و مفید که راه تحقیق در مسائل مردم شناسی را ، بصورتی علمی ، به طالبان این علم می آموزد و به دانشجویان و دانش پژوهان شیوهء بررسی در مسائل اجتماعی جوامع محدود ، مانند عشایر و ایلات را نشان می دهد . در این رساله ، علاوه بر شناساندن شیوه های گوناگون تحقیق در اینگونه جوامع و چگونگی ثبت و ضبط وقایع شیوه برخورد محقق با مردم جوامع دور افتاده و محدود ( که خود امر بسیار دقیق و ظریفی است ) مورد بحث قرار گرفته است . نویسنده که خود در کشورهای آسیائی از طرف یونسکو مامور تحقیق در اینگونه مسائل و تدریس روش تحقیق بوده است ، با بیانی ساده ، راه پژوهش را تشریح کرده و کوشیده است که برای توضیح مطالب خود مثالهای جالبی از  زندگانی اجتماعی اقوام آسیائی بیاورد .

به سبب استقبالی که از این رساله بعمل آمده است ، چاپ آن یکبار تجدید شده و متن فرانسه آن نیز در سلسله انتشارات مؤسسه به شماره 5 به چاپ رسیده است . »

در آن دوره سازمان ملل متحد به عنوان کمک به کشورهای در حال توسعه استادانی بزرگ را به ایران اعزام می داشته است .

پیر بسنیه ، استاد دانشگاه نیس ، طی سالهای 1338 ، که نخستین دوره آموزشی علوم اجتماعی در مؤسسه شروع شده است و نیمه دوٌم 1339 که خود به تدریس آن پرداخته است در ایران بوده علاوه بر 8 جلسه تدریس مردم شناسی که سابقه نخستین تدریس مردم شناسی ایران را به نیمه دوٌم سال 1339 می رساند ، تحقیقاتی در ایلات و عشایر ایران ، بخصوص ایل شاهسون ، و روستاهای آن کشور داشته است ؛ و به گفته ای از دستیاری دکتر علیمحمد کاردان ، فارغ التحصیل دوره ی دکتری دانشگاه ژنو در فلسفه و روانشناسی ، که برخی وی را نخستین استاد مردم شناسی در ایران معرفی کرده اند ، بهره می برده است . به گفته ای دکتر احسان نراقی نخستین یا از نخستین استادان مردم شناسی در ایران بوده است .


دکتر علیمحمد کاردان

دکتر علیمحمد کاردان با علاقه ای وافر به روانشناسی اجتماعی که در مکتب فرهنگی مردم شناسی مشترک است از بنیانگذاران مردم شناسی علمی در ایران ، بخصوص در بخش فرهنگ معنوی است .


نظرات() 
  • تعداد کل صفحات : 2 
  • 1  
  • 2  

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :