Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

تاریخ مردم شناسی در ایران (37 )

یکشنبه 17 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


تاریخ مردم شناسی در ایران (37 )

برنامه رادیوئی فرهنگ عامٌه – فرهنگ مردم

 

در دهه 1340 شاید سرگرمی ، کسب شهرت و احتمالا" کسب مقام اداری مهم ترین انگیزه کسانی بود که به گردآوری فولکلور ، بخصوص ادبیات شفاهی ، و نشر آن می پرداختند . صبحی مهتدی به لطف رادیو ایران شهرت یافته بود چنانکه رقابت شخصیتی ادبی چون صادق هدایت را ، که آنچنان تریبونی در اختیار نداشت ، باخود دشوار ساخته بود . 

سید ابوالقاسم انجوی شیرازی

سید ابو القاسم انجوی شیرازی که گفته می شد در پاریس مدرک لیسانس حقوق کسب کرده است و در اداراتی از ایران و آخرین آنها سازمان برنامه ؟ چندان موفقیتی کسب نکرده بود به این اعتبار که در پاریس از صادق هدایت گرد آوری فولکلور را آموزش دیده است به هر تدبیر به جای صبحی مهتدی وارد رادیو شده بود با اقناع مسؤولان رادیو به تهیه برنامه فرهنگ مردم به جای برنامه « قصٌه ظهر جمعه » اتاقی را در طبقه زیر زمینی رادیو ایران ( تابع وزارت اطلاعات وقت ) گرفته بود و به اموری مختلف می پرداخت

روش گرد آوری فرهنگ مردم در آن زمان گویا دقیقا" همان روش صبحی با ارتبط پستی با داوطلبان ارسال آثار بود که آنان همیشه به اشتیاق اینکه مطلب به نام خودشان از رادیو ایران پخش خواهد شد به گرد آوری و ارسال مطالب محل های خود می پرداختند ؛ و گویا با کاتالوگی راهنمائی هم می شده کاغذهای تحریری نیمه کاهی شصت گرمی 22 در 34 سانتیمتری بنام فرم مخصوس با این سرلوحه برایشان ارسال می شد :

برنامه فرهنگ عامیانه

تاریخ ..................                                          راوی یا گوینده یا راویان یا گویندگان مطلب

نام و نام خانوادگی گرد آورنده                     اسم آبادی                        نام و نام خانوادگی

.................                                                                            ........................

سن ................. سواد ................       موضوع :    تاریخ تولد ........... سواد ........ شغل ......

پیشه و شغل ..................                                         محل و تاریخ و ساعت ملاقات ...........

نشانی پستی ..........

........................

..........

زحمات این گروه ، بخصوص شخص انجوی شیرازی که به گفته خود گاه بیش از دوبرابر ساعات کار رسمی اداری در آنجا مشغول بوده است از هر نظر قابل ذکر است .


انجوی شیرازی که اشتیاق نگارنده حاضر به فولکلور و تجربیاتش در ویراستاری ادبی را دیده بود گاه بگاه از وی دعوت می کرد که باصطلاح بصورت افتخاری در ویرایش برخی از مرسولات ، بخصوص آنچه که از یزد آمده بود ، همکاری کند ؛ حتی یکی دوبار ، سال 1346 ؟ ، قرار شد در خواندن متون یزدی به جای محمد محسن رفیعی گویندگی را برعهده بگیرد که در عمل بخاطر اینکه لهجه طرف مقابل ، خانم سرور پاکنشان ، تفاوتی فاحش با لهجه یزدی نگارنده داشت از ضبط آن منصرف شدند .

.

نگارنده که داستانهائی برای صبحی فرستاده بود و صبحی در برنامه قول چاپ آنها را داده بود امٌا چاپ نشده

بودند در پیگیری وضع آنها به دفر برنامه و شخص انجوی راهنمائی شد که مشغول اموری مختلف از نوشتن گزارش برای مطبوعات تا آموزش یک زن شیرازی برای عروسک سازی با لباسهای محلٌی بود و موقعی که اشتیاق نویسنده را به گرد آوری فولکلور دید سعی به جذب همکاری افتخاری وی با آن برنامه نمود .

** سال بعد از آن ، سال 1345 ، از انجمن آیران و آمریکا که آن روزها دانشجویان را به « گردش علمی میبرد ... دعوت کرده بود که از محلٌ تهیٌه آن برنامه نیز دیدن کنند که نویسنده نیز در اشتیاق گرد آوری آداب و رسوم مجددا" به آن مرکز رفت . اتاق انجوی پر از عروسکها و برخی از اسناد و مدارک شده بود ، اتاقی به تهیه کننده برنامه که بگمانم آقای شکرریز بود اختصاص داده شده بود و اتاقی دیگر نیز به همکاران انجوی اختصاص داده بودند که بعدا" آقایان وکیلیان ، ظریفیان ، یگانه ( بازنشسته پاره وقت ) و پناهیان ، فرزند یکی از کارکنان ، را در آن اتاق مشاهده کردم .

نظرات() 

صادق هدایت و فولکلور

یکشنبه 3 دی 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

 


صادق هدایت و فولکلور


صادق هدایت نویسنده بزرگی که به همٌت خود ، دوستان متعدد ، و فرانسویان که وی را نسبتا" تعلیم یافته و متاثر از ادبیات فرانسه می دانستند شهرتی جهانی یافته است ؛ در یک خاندان اشرافی که بزرگان آن طی چند نسل در دو حکومت قاجاریان و پهلوی صاحب مناصبی بزرک و بسیار بزرگ سیاسی – نظامی و قضائی بودند در 28 بهمن سال 1281 خورشیدی در تهران به دنیا آمد .

خانواده ، و خویشاوندانی بسیار از وی ، صوفی مسلک ، ایراندوست افراطی ، در خصومت با اعراب و اسلام عوامانه ، و همیشه و در همه حال خواستار تجدید عظمت ایران و افزایش فرهنگ عمومی مردمان آن بودند ؛ و بیشتر به باصطلاح روشنفکری ، خرافه ستیزی ، گرایش به ایران باستان و نوزائی ایران بزرگ شهره شده اند .

صادق هدایت از بزرگانی است که اصولا" به تحصیلات کلاسیک علاقه ای نداشته اند و چه بسا اگر در پاریس به تحصیلات ادبیات فرانسه ادامه می داد و به درجه دکتری و استادی در این رشته می رسید هرگز « صادق هدایت » نمی شد ! .

وی در عشق به میهن ، شناسانده عظمت تاریخی و بنابر این توانائیهای ملٌت ایرانی ، اصلاحات اجتماعی – فرهنگی در آن ..... ابتدا وارد صحنه ی ادبیات شفاهی فارسی و آنگاه به صورتی بسیار گسترده تر وارد نگارش و ویرایش فولکلور ایران شده است .

نخستین کوشش وی در گرد آوری فولکلور ایران ظاهرا" در اروپا با نگارش مقاله ای تحت عنوان « جادوگری در ایران » ، در سال 1305 ، به زبان فرانسه بوده است که در شماره 79 مجله ویل دولیس منتشر شده است .

صادق هدایت به عنوان یک داستان نویس بزرگ جهانی ، متاثر از سید محمد علی جمالزاده ( که گویا به صورتی شفاهی وی را استاد خود معرفی کرده بود ) با داستانهائی در سبک رئالیسم اجتماعی و بهره برداری از آداب و رسوم ایرانی در آنها نیز با فرهنگ مردم کشور خود و حفظ و حراست از آن پیوند یافته است ( که شاید در این خصوص خود الهام دهنده به جلال آل احمد نیز بوده باشد ) ....

منتهی چون ، به رغم باصطلاح بزرگزادگی ، طی سالهائی دراز طعم « نداری » را چشیده بوده است عموما" طرفدار توده بوده است ؛ و امٌا درگرد آوری فرهنگ عامٌه هدفمندانه معتقد به گردآوری آداب و رسوم و عادات و معتقدات مردم به منظور اصلاحات اجتماعی ضروری گردیده است .

مشهور ترین اثر صادق هدایت کتاب نیرنگستون است که در سال 132 منتشر شده است .

مقالات فولکلوریک صادق هدایت در کتاب « نوشته های پراکنده صادق هدایت » به کوشش حسن قائمیان ، در سال 1315  منتشر شده اند . از جمله :

فلکلر یا فرهنگ توده

نویسنده: هادی صداقت(صادق هدایت)

صادق هدایت فرهنگ توده و فلکلر را در شماره 3،4،5و6 اسفند 1323 تا خرداد 1324 سال دوم مجله سخن به چاپ رسانیده و حسن قائمیان در کتاب نوشته های پراکنده صادق هدایت آن را آورده است .

با اینهمه صادق هدایت ، رقیب و مخالفش فضل الله صبحی مهتدی ، و شاگردش ؟ سید ابو القاسم انجوی شیرازی ، در عمل آنچنان وابسته به روشی مدون در جمع آوری فولکلور نبوده خوشه چین زحمات دیگران گردیده اند .

غلامحسین ساعدی ( که بعدا" با مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی نیز همکاری داشته است ) ، هوشنگ گلشیری و بهرام بیضائی را از مکتب فولکلوریک صادق هدایت معرفی کرده اند .

در فولکلور ، حسن قائمیان ، سید ابو القاسم انجوی شیرازی خود را از شاگردان بلافصل صادق هدایت معرفی کرده اند که بنظر می رسد هیچکدام در نقل آثار وی امانت را به صورتی تام و تمام رعایت نکرده باشند (1) .

(1)   نویسنده ی این سطور که برخوردهای متعددی با حسن قائمیان داشته است و نیز مدتی زیر نظر انجوی شیرازی به امور فرهنگ مردم شاغل بوده است به این موضوع اطمینان دارد .

 

تاریخ مردم شناسی در ایران ، تاریخ گردآوری فولکلور در ایران ، صادق هدایت ، نیرنگستون ، حسن قائمیان ، سید ابو القاسم انجوی شیرازی ، غلامحسین ساعدی

نظرات() 

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو