تبلیغات
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran - مطالب ابر مردم شناسی ایرانی
Ethnologie de l’Iran شناخت مردم ایران ( شما ) Anthropology of iran * (SHEMA) Shenakht mardom iran
هرگونه استفاده از نوشته های این وب بدون اجازه کتبی نویسنده اکیدا" ممنوع است
علیرضاآیت اللهی از1341 فولکلوریست،1345محقق دانشگاه تهران و همکار«فرهنگ مردم» ، 1351 نخستین کارشناس مردمشناسی دانشگاهها،1354 مدرس مردمشناسی دانشکاه ابوریحان و با تحصیلات دکتری مردم شناسی در فرانسه در 1365 ،استاد مردم شناسی دانشگاه شهید بهشتی بوده است

یاد بود هفتمین سال فقدان دکتر محمود روح الامینی.11 مردم شناسیِ مردم شناسی در ایران - 8

پنجشنبه 17 اسفند 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |



 یاد بود هفتمین سال فقدان


 دکتر محمود روح الامینی


یاد بود هفتمین سال فقدان دکتر محمود روح الامینی – 11

مردم شناسیِ مردم شناسی در ایران - 8

خوشبیان بودن پژوهشگر و استاد مردم شناسی از بزرگترین مزایای اوست که این مزیت در دکتر محمود روح الامینی قابل تامل بسیار بود . هرموضوعی را برای نزدیکان و دستیارانش بسیار فصیح و بلیغ شرح می داد و باصطلاح چیزی را از قلم نمی انداخت . امٌا چه در کلاس های مردم شناسی در تهران و چه در اکس آن پرووانس فرانسه هرگز از این فصاحت و بلاغت خود استفاده نمی کرد و در پاسخ به دلیل آن پاسخی عارفانه مهیٌا داشت ...

مجموعا" این استاد ادیب مردم شناسی :

بیش از آنکه در مردم شناسی خوش بیان باشد خوشفکر بود ؛ و بخصوص :

مسئله شنا س

در خصوص ضعف توصیف در بین دانشجویان معتقد بود که ضعف اصلی در اعتقاد و علاقه به مردم شناسی است . اکثر قریب به اتفاق دانشجویان مردم شناسی اتفاقا " ( طی کنکور ) به این رشته آمده اند ؛ تا با نظام حفظ دروس برای نمره گرفتن و نهایتا" مدرک گرفتن دنباله دانش آموزی را ادامه می دهند و آنهم اگر بیاموزند و بتوانند از آموخته های مردم شناسی خود استفاده ای ببرند . با این مدرک دانشگاهی به کدام مردم شناسی خواهند پرداخت ؟ این موضوع به مصداق آنکه مستمع صاحب سخن را بر سر شوق آورد شوق آموزش دانشگاهی مردم شناسی را در مدرسان آن هم می کُشد . نتیجه این است که اکثر قریب به اتفاق مردم شناسان واقعی ایرانی ( جمالزاده – هدایت –  ساعدی - خسروی و... ) از تحصیلکردگان این رشته نیستند و باصطلاح استادان آن نیز کاری جز انتقال محفوظات ، و آنهم محفوظاتی چون توتم و تابو در آمریکا که شاید هیچگاه به کار دانش آموخته مردم شناسی در ایران نیاید ، نقش دیگری ایفاء نمی کنند . ...

آنچه تا کنون ( دهه های 1350 و 1360 ) در مردم شناسی رسمی و بخصوص غیر رسمی ( تجربی ) ایران حاصل شده است ؛ بسیار بیش از آنکه مدیون آموزش دانشگاهی مردم شناسی باشد ر یشه در فطرت مردم شناسی دارد :

شمٌ مردم شناسی

ذوق و شوق مردم شناسی

هنر مردم شناسی

و بخصوص اخلاق مناسب مردم شناسی :

مردم شناسی غریزی بالاتر است از مردم شناسی دانشگاهی (1)

به این ترتیب مردم شناسی ، و حتی مردم شناسی دانشگاهی ، در یک دهه قبل از انقلاب ، هدف و به منظور اصلاح و توسعه زندگی مردم نبود ؛ بلکه وسیله ای بود که شاید به اشتغال اداری در هررشته ای و ... ختم شود و از اینجا بود که روح الامینی به عنوان یک مردم شناس مکتب فونکسیونالیسم ظاهر می گردید :

بهانه

دکتر محمود روح الامینی معتقد بود که ، در اجتماع یک دهه قبل از انقلاب ایران ، هر حرکت و فعالیتی که از سوی آحاد مردم سر می زد الزاما" مبتنی بر یک دلیل و منطق نبود ؛ بلکه اکثرا" « بهانه » ای بود ، یا ابزاری بود ، برای رسیدن به هدفی شخصی یا اجتماعی .

 (1) و شاید به همین دلیل بود که دانشجویانی را که در گروه آموزشی انسان شناسی دارای غریزه و استعداد مردم شناسی می دید به بخش مردم شناسی هدایت می کرد تا در آنجا ، بنا به آنچه که در دروس انسانشناسی - مردم شناسی فرا می گیرند ، و بخصوص تجربیات شخصی و مشترک خود ، به یافته هائی برسند که مردم شناسی ایرانی و مناسب ایران باشد . منتهی این امر اساسی به مذاق بوروکراتهای پروژه پرداز مدیریت مؤسسه چندان خوش نمیآمد ، پیاپی حق التحیق بخش قطع می شد و....

نظرات() 

یاد بود هفتمین سال فقدان دکتر محمود روح الامینی – 5 مردم شناسیِ مردم شناسی در ایران - 2

جمعه 11 اسفند 1396

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |

یاد بود هفتمین سال فقدان دکتر محمود روح الامینی – 5

مردم شناسیِ مردم شناسی در ایران - 2 

در سال 1347 که دکتر محمود روح الامینی به استخدام دانشگاه تهران ، در گروه آموزشی علوم اجتماعی ، در آمد و شروع به تدریس مردم شناسی نمود مطالبی که در مطبوعات ، بخصوص مطبوعات باصطلاح علمی ، چاپ شده بودند و چاپ می شدند نزد عموم مردم و حتی اکثر قریب به اتفاق دانشجویان رشته علوم اجتماعی به صرف چاپ و منتشر شده بودن و بخصوص نویسنده ای مشهور و بنابر این موجٌه داشتن ، دارای اعتبار می نمودند و این موضوع غالبا" وی را در مقابل دانشجویانی قرار می داد که یا چندان علاقه ای به آموزش دیدن واقعی و جدٌی گرفتن کار نداشتند ! ؛ یا اینکه به وضع موجود در نوع برخورد با مطالب مردم شناختی « عادت » کرده بودند .

وی مردم شناسی را بسیار بیش از آنکه در حفظ تئوریهای آن بداند در دانستن روش آن ، و در این مورد نیز رعایت فرایند تولید ، توزیع و مصرف مثلا" هرکالا یا هر خدمت ، و... می دید ؛ تا مطالعه گران ایرانی به آنجا برسند که موضوع مورد مطالعه خود را مشمول این یا آن نظریه ببینند و بطن مردم شناسی را در عمل درک کنند ؛ چه بسا خود ، بدور از پیروی از مردم شناسان اکثرا" غربی ، به نوعی نظریه برسند و مردم شناسی مکتب ایرانی را ، که برخاسته از مردم ایران باشد ، پدید آورند . امٌا جدٌی نگرفتن کار توسط دانشجویانی که تقریبا" به تمامی تحصیلات و از آنجمله تحصیل مردم شناسی را در محفوظات می دانستند و سالهائی مدید به آن عادت کرده بودند آموزش مردم شناسی به آنها را دشوار و حتی بسیار دشوار می ساخت .

روح الامینی که از طرفی خود یک ادیب و صاحبنظر درآئین نگارش بود و از طرفی دیگر سالهائی مدید به عنوان متخصص تکنولوژی سنتی در « موزه انسان » پاریس به عنوان یکی از بزرگترین مراکز مردم شناسی جهان ، فعالیت کرده بود در اموزش های عملی به دانشجویان اصل را ، لااقل ، بر رعایت فرایند تولید قرار می داد و اکثرا" از همینجا متوجٌه ذهنی بودن نوشته های دانشجویان مردم شناسی می شد . در دهه 1350 و نیمه نخست دهه 1360 نه تنها دانشجویان مردم شناسی ، بلکه نویسندگانی مشهور و بسیار مشهور در حوزه موضوعات مردم شناسی ایران ، به مسامحه در مطالعات و « ذهنی نگاری » به جای مشارکت مستقیم در فرایند تولید ، یا لااقل مشاهده مستقیم ، و نگارش بر اساس آن ، عادت کرده بودند .

در سال 1347 که دکتر محمود روح الامینی به استخدام دانشگاه تهران ، در گروه آموزشی علوم اجتماعی ، در آمد و شروع به تدریس مردم شناسی نمود مطالبی که در مطبوعات ، بخصوص مطبوعات باصطلاح علمی ، چاپ شده بودند و چاپ می شدند نزد عموم مردم و حتی اکثر قریب به اتفاق دانشجویان رشته علوم اجتماعی به صرف چاپ و منتشر شده بودن و بخصوص نویسنده ای مشهور و بنابر این موجٌه داشتن ، دارای اعتبار می نمودند و این موضوع غالبا" وی را در مقابل دانشجویانی قرار می داد که یا چندان علاقه ای به آموزش دیدن واقعی و جدٌی گرفتن کار نداشتند ! ؛ یا اینکه به وضع موجود در نوع برخورد با مطالب مردم شناختی « عادت » کرده بودند .

وی مردم شناسی را بسیار بیش از آنکه در حفظ تئوریهای آن بداند در دانستن روش آن ، و در این مورد نیز رعایت فرایند تولید ، توزیع و مصرف مثلا" هرکالا یا هر خدمت ، و... می دید ؛ تا مطالعه گران ایرانی به آنجا برسند که موضوع مورد مطالعه خود را مشمول این یا آن نظریه ببینند و بطن مردم شناسی را در عمل درک کنند ؛ چه بسا خود ، بدور از پیروی از مردم شناسان اکثرا" غربی ، به نوعی نظریه برسند و مردم شناسی مکتب ایرانی را ، که برخاسته از مردم ایران باشد ، پدید آورند . امٌا جدٌی نگرفتن کار توسط دانشجویانی که تقریبا" به تمامی تحصیلات و از آنجمله تحصیل مردم شناسی را در محفوظات می دانستند و سالهائی مدید به آن عادت کرده بودند آموزش مردم شناسی به آنها را دشوار و حتی بسیار دشوار می ساخت .

روح الامینی که از طرفی خود یک ادیب و صاحبنظر درآئین نگارش بود و از طرفی دیگر سالهائی مدید به عنوان متخصص تکنولوژی سنتی در « موزه انسان » پاریس به عنوان یکی از بزرگترین مراکز مردم شناسی جهان ، فعالیت کرده بود در اموزش های عملی به دانشجویان اصل را ، لااقل ، بر رعایت فرایند تولید قرار می داد و اکثرا" از همینجا متوجٌه ذهنی بودن نوشته های دانشجویان مردم شناسی می شد . در دهه 1350 و نیمه نخست دهه 1360 نه تنها دانشجویان مردم شناسی ، بلکه نویسندگانی مشهور و بسیار مشهور در حوزه موضوعات مردم شناسی ایران ، به مسامحه در مطالعات و « ذهنی نگاری » به جای مشارکت مستقیم در فرایند تولید ، یا لااقل مشاهده مستقیم ، و نگارش بر اساس آن ، عادت کرده بودند .

نظرات() 

رسم ، سنٌت ، سیاسی ، نذهبی ، مردم شناسی ایران

پنجشنبه 6 آبان 1395

نویسنده: Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران ) |


مردم شناسی خواه ناخواه برخاسته از مردم و جامعه ی مردم شناس است .
مردم شناس طبیعتا" چون مردم جامعه ی خود فکر می کند ، چون آنها عمل می کند و به « زبان » آنها می نویسد .
اصل مردم شناسی بر مطالعه تفاوتهای میان فرهنگ ها است .
با توجٌه به این اصل ، « زبان مردم شناسی » بزرگان این رشته در سراسر جهان همیشه قابل ترجمه به زبان ما نیست و آنطور که باید و شاید منظور و مقصودِ پژوهشگر مردم شناسی و نویسنده را منتقل نمی کند و نمی رساند .
یک واژه اروپائی را یکنفر به « عادت » ترجمه کرده است ، نفری دیگر به « رسم » ، نفر سوٌم به « سنٌت » و حالا کدامیک از اینها درست است ؟
این مسئله در دهه 1350 در گروه آموزشی علوم اجتماعی دانشگاه تهران هم مطرح بود ... تا اینکه در سالهای 1350 و 1351 کمیته اصطلاحات به وجود آمد و متاسفانه دوام نیافت . 
در زبان فارسی عموما" :
مَد آنست که حدٌاکثر چندسال دوام نیاورد و ممکن است نزد اقلیتی مثلا" ثروتمند رواج یابد
رسم آن است که قاعدتا" بیش از چند سال دوام می آورد و غالب یا اکثریت افراد یک مردم یا یک جامعه را در بر می گیرد .
سنٌت هر آنچیزی است که صورت حکم را داشته باشد ، مثل احکام دینی . لازم الاجراست ؛ تمام افراد جامعه را در بر می گیرد و چه بسا قرن ها یا هزاره هائی پیاپی عمردارد اگرچه گاه و برای مدٌتی طولانی تعطیل شده باشد مثل برخی از سنن شیعه که مدٌتی کوتاه در زمان حکومت نادرشاه افشار تعطیل شدند و پس از آن دوباره رواج یافتند .
ما در اکثر نقاط ایران به ندرت سنٌتی داریم که اسلامی و بخصوص شیعی نباشد . لازم است که توضیح دهیم سنٌت اسلامی یا شیعی همچنانکه در مورد نوروز یا یلدا لازم است که آنها را از سنن ملٌی بخوانیم .
این سنن اگر مورد پذیرش حکٌام قرار گرفته اند بسیار بیشتر دوام و قوام یافته اند و شاید از اینجا باشد که گفته اند :
الناس علی دین ملوکهم 
بیشتر رسوم ماندگار یا از حکٌام ، ملوک ، سلاطین و پادشاهان ناشی شده اند یا توسط آنان رواج یافته اند . به این اعتبار شاید مردم شناسی را بتوان اصولا" سیاسی دانست : حاکمی رسمی را ابداع کرده است یا از قبل وجود داشته و وی رواج داده است ؛ امٌا حاکم بعدی آن را ممنوع ساخته و چه بسا به طورکلٌی از بین رفته است :
اکثر رسوم ، سیاسی هستند .
مشخصٌه دیگر در مبنای فکری - عقیدتی رسوم برای قبولاندن آنها به مردم است .

مردم شناسی ایرانی ،انسان شناسی اسلامی ، مد ، عادت ، رسم ، سنٌت ، سنٌت مذهبی ، اصطلاحات مردم شناسی

نظرات() 

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Alireza Ayatollahi ( Tehran.Iran ( علی رضا آیت اللهی ( ایران.تهران )

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :